Jump to content

Նիկոլայ Դոլեժալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նիկոլայ Դոլեժալ
Николай Доллежаль
Ծնվել էհոկտեմբերի 15 (27), 1899
Օմելնիկ, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1][2]
Մահացել էնոյեմբերի 20, 2000(2000-11-20) (101 տարեկան)
Մոսկվա, Ռուսաստան
ԳերեզմանКозино
Քաղաքացիություն ԽՍՀՄ,  Ռուսական կայսրություն և  Ռուսաստան
Մասնագիտությունֆիզիկոս, միջուկային ֆիզիկոս, ճարտարագետ, ճարտարագետ-մեխանիկ և Q88104022?
Հաստատություն(ներ)գործարան Բոլշևիկ[3], Գիդրոմաշ ԳԱՄ[3], Ուրալխիմմաշ[3], Սվերդնիիմմաշ[3], Մոսկվայի Ն. Բաումանի անվան պետական տեխնիկական համալսարան[3], ՆԻԿԻԵՏ[3] և Սանկտ Պետերբուրգի պետական պոլիտեխնիկական համալսարան
Գործունեության ոլորտէներգաարդյունաբերություն
Պաշտոն(ներ)պրոֆեսոր
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա[1], ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա[1] և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՄոսկվայի Ն. Բաումանի անվան պետական տեխնիկական համալսարան (1923)[3]
ԿոչումԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս
Գիտական աստիճանտեխնիկական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն
Եղել է գիտական ղեկավարQ4492668?
Պարգևներ
 Nikolay Dollezhal Վիքիպահեստում

Նիկոլայ Անտոնովիչ Դոլեժալ (Николай Антонович Доллежаль, հոկտեմբերի 15 (27), 1899, Օմելնիկ, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1][2] - նոյեմբերի 20, 2000(2000-11-20), Մոսկվա, Ռուսաստան), միջուկային ռեակտորների կոնստրուկտոր, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

Աշխատանքները վերաբերում են միջուկային Էներգետիկային, կոմպրեսորների և ջերմաուժային տեղակայանքների նախագծումներին։ Դոլեժալն աշխարհում առաջին ատոմային Էլեկտրակայանի ռեակտորի գլխավոր կոնստրուկտորն է։ ԽՍՀՄ պետական և Լենինյան մրցանակների դափնեկիր է։ Պարգևատրվել է Լենինի 4 շքանշանով։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է հոկտեմբերի 15-ին 1899 թ., Զապորոժիեի մարզի Օրեխովի շրջանի Օմելնիկ գյուղում։ ՍՍՏՄԳԱ ակադեմիկոս (1962), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1949)։

  • 1923 թ-ին ավարտել է Մոսկվայի բարձրագույն տեխնիկական դպրոց ինժեներ-մեխանիկ բաժինը։ 1925-1930 թթ. աշխատել է նախագծային կազմակերպություններում։
  • 1943 թ. նա դարձավ գիտահետազոտական ինստիտուտի քիմիական ճարտարագիտության ղեկավար։
  • 1952 թ. Դոլեժալը ղեկավարել է «Հատուկ ինստիտուտ»՝ նախատեսված կառուցման համար ռեակտորներ։
  • 1958 թ. մեկնարկել է երկակի գործողություն ունեցող ռեակտոր։
  • 1961 թ. ստեղծել է «Միջուկային» բաժին, «Էներգետիկ համակարգեր և մեքենաներ»։
  • 1998 թ. (99 տարեկանում) ամսագրում հրատարակվեց նրա «Գիտություն և կյանք» հոդվածը[5]։

Մասնագետը միջուկային էներգիայի Բորիս Գրիգորովիչ Դուբովսկին հաշվի առավ, որ Դոլեժալն է անձամբ իրական մեղավորը վթարի համար և ակտիվորեն հրապարակել են իրենց կարծիքները մամուլում[6][7]։

Չեռնոբիլիի ՄԱԳԱՏԷ զեկույցում Դոլեժալի անունը չէր նշվում[7]։

Մահացել է նոյեմբերի 20-ին, 2000 թ. 101 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-677.ln-ru.dl-.pr-inf.uk-12
  2. 1 2 Доллежаль Николай Антонович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 http://www.ras.ru/FStorage/download.aspx?Id=aeff55b6-a6ea-4fe9-bda7-ad15ddf3f5d3
  4. http://kremlin.ru/acts/bank/14436
  5. http://www.nkj.ru/archive/articles/10478/ Н. А. Доллежаль Трисекция угла // Наука и жизнь. — 1998. — № 3.
  6. «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 22-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 26-ին.
  7. 1 2 http://www-pub.iaea.org/MTCD/publications/PDF/Pub913e_web.pdf
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նիկոլայ Դոլեժալ» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 430