Յակիր Ահարոնով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յակիր Ահարոնով
Yakir aharonov.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 28, 1932(1932-08-28) (86 տարեկան)
Հայֆա, Իսրայել
ՔաղաքացիությունFlag of Israel.svg Իսրայել
Մասնագիտությունֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Թել Ավիվի համալսարան, Chapman University?, Ջորջ Մեյսոնի համալսարան, Իեշիվա համալսարան, University of South Carolina? և Բրանդեյսի համալսարան
Գործունեության ոլորտքվանտային մեխանիկա
ԱնդամակցությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Եվրոպական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա, Իսրայելի բնական և հումանիտար գիտությունների ակադեմիա և Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն
Ալմա մատերԲրիստոլի համալսարան և Տեխնիոն - Իսրայելի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գիտական ղեկավարԴեվիդ Բոմ
Եղել է գիտական ղեկավարAvshalom Elitzur? և Sandu Popescu?
ՊարգևներԻսրայելի մրցանակ Էլիոտ Կրեսոնի մեդալ Ազգային գիտական մեդալ Professor Emeritus? Ֆիզիկայի Վոլֆի մրցանակ Տեխնիոնի պատվավոր դոկտոր Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ Արվեստի, գիտության և մշակույթի EMET մրցանակ և Էլիոտ Կրեսոնի մեդալ

Յակիր Ահարոնով (եբր.՝ ‏יקיר אהרונוב‏‎‎, օգոստոսի 28, 1932(1932-08-28), Հայֆա, Իսրայել), իսրայելցի ֆիզիկոս-տեսաբան, Իսրայելի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (1990), ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1993)[1][2]: Արժանացել է ԱՄՆ Ազգային գիտական մեդալի (2009), Վոլֆի մրցանակի դափնեկիր է (1998):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դպրոցն ավարտել է 1950 թվականին: 1950-1952 թվականներին ծառայել է բանակում, զորացրվել է լեյտենանտի կոչումով (Սեգեն միշնե)[3]: 1952-1956 թվականներին սովորել է Տեխնիոնում (Հայֆա), այն ավարտելով բակալավրի աստիճանով: Ուսումը շարունակել է Բրիստոլի համալսարանում (Մեծ Բրիտանիա) Դեյվիդ Բոմի ղեկավարությամբ, որտեղ 1960 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան (PhD): 1960-1961 թվականներին աշխատել է Բրանդեյսի համալսարանում (ԱՄՆ), 1961-1967 թվականներին՝ Իեշիվա համալսարանում (ԱՄՆ), (1961-1964 թթ.` պրոֆեսորի ասիստենտ, 1964-1967 թթ. դոցենտ): 1967 թվականից մինչև 1973 թվականը նա միաժամանակ եղել է Իեշիվա համալսարանի և Թել Ավիվի համալսարանի պրոֆեսոր: 1973 թվականից մինչև 2006 թվականը եղել է Թել Ավիվի համալսարանի և Հարավային Կարոլինայի նահանգի համալսարանի պրոֆեսոր: 2006-2008 թվականներին եղել է Ջորջ Մեյսոնի համալսարանի պրոֆեսոր (ԱՄՆ): 2008 թվականից Չեփմենի համալսարանի պրոֆեսոր է (ԱՄՆ):

Յակիր Ահարոնովի գիտական ուսումնասիրությունները ընդգրկում են քվանտային մեխանիկայի և դաշտի քվանտային տեսության ոչ տեղային, տոպոլոգիական ազդեցությունների բնագավառները: Նրա հետաքրքրությունների ոլորտում է նաև քվանտային մեխանիկայի մեկնաբանության հարցերը:

1959 թվականին նա (իր գիտական ղեկավար Դեյվիդ Բոմի հետ համատեղ) տեսականորեն կանխատեսեց ոչ տեղային քվանտոմեխանիկական ազդեցության էֆեկտը (հետագայում կոչվեց Ահարոնով-Բոհմի էֆեկտ)[4]: Էֆեկտի առաջին փորձնական հաստատումը ի հայտ եկավ արդեն 1960 թվականին[5]: 1998 թվականին այս տեսական հայտնագործության համար Յակիր Ահարոնովը պարգևատրվեց ֆիզիկայի բնագավառում Վոլֆի մրցանակով: 1988 թվականին, Դավիդ Ալբերտի և Լև Վայդմանի համահեղինակությամբ առաջարկվեց քվանտոմեխանիկական չափումների նոր տարատեսակ, թույլ չափումներ, ինչը հնարավորություն է տալիս որոշակի հավանականությամբ չափել ալիքային ֆունկցիայի աստիճանական զարգացումը, առանց դրա տատանում առաջացնելու[6]:

Յակիր Ահարոնովը հանդիսանում է Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության իսկական անդամ (1978)[7], Տեխնիոնի (1992), Հարավային Կարոլինայի նահանգի համալսարանի (1993), Բրիստոլի համալսարանի (1997) և Բուենոս Այրեսի համալսարանի (1999), գիտությունների պատվավոր դոկտոր:

Պարգևներ և ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1983 - Ռոտշիլդյան մրցանակ ֆիզիկայի բնագավառում
  • 1984 - Վեյցմանի մրցանակ ֆիզիկայի բնագավառում
  • 1989 - Իսրայելի Պետական մրցանակ ճշգրիտ գիտությունների բնագավառում
  • 1991 - Էլլիոտ Կրեսսոնի մեդալ Ֆրանկլինի ինստիտուտից (ԱՄՆ)
  • 1995 - «Հյուլլետ-Պակարդ» մրցանակ
  • 1998 - Վոլֆի մրցանակ ֆիզիկայի բնագավառում
  • 2006 - ԵՄԵՏ մրցանակ ճշգրիտ գիտությունների բնագավառում (Իսրայել)
  • 2009 - Thomson Reuters Citation Laureate
  • 2009 - ԱՄՆ Ազգային գիտական մեդալ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Квантовые парадоксы. Квантовая теория для растерянных (совместно с Даниэлем Рорлихом) / Yakir Aharonov, Daniel Rohrlich. Quantum paradoxes. Quantum theory for the perplexed. Wiley-VCH, 2005. ISBN 3-527-40391-4, ISBN 978-3-527-40391-2

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. New Members Named to National Academy of Sciences // Physics Today 46, 7, 103 (1993) (անգլ.)
  2. Yakir Aharonov (անգլ.)
  3. «יקיר אהרונוב» (եբրայերեն)։ academy.ac.il։ Վերցված է 2018-12-5 
  4. Y. Aharonov and D. Bohm (1959)։ «Significance of Electromagnetic Potentials in the Quantum Theory»։ Phys. Rev. 115 (3): 485–491։ doi:10.1103/PhysRev.115.485 
  5. R. G. Chambers (1960)։ «Shift of an Electron Interference Pattern by Enclosed Magnetic Flux»։ Phys. Rev. Lett. 5 (1): 3–5։ doi:10.1103/PhysRevLett.5.3 
  6. Y. Aharonov, D.Z. Albert, L. Vaidman, "How the result of a measurement of a component of the spin of a spin-1/2 particle can turn out to be 100," Physical Review Letters, 1988. [1]
  7. APS Fellow Archive (անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]