Մոհամմադ-Ալի Ջամալզադե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մոհամմադ-Ալի Ջամալզադե
Jamalzadeh1915.jpg
Ծնվել էհունվարի 13, 1892(1892-01-13)[1]
ԾննդավայրՍպահան, Իրան
Վախճանվել էնոյեմբերի 8, 1997(1997-11-08)[1] (105 տարեկանում)
Վախճանի վայրԺնև, Շվեյցարիա
Մասնագիտությունլեզվաբան, գրող, պատմաբան, վիպասան, թարգմանիչ և բանաստեղծ
Լեզուպարսկերեն
ԱզգությունIranian peoples?
ՔաղաքացիությունFlag of Iran.svg Իրան
ԿրթությունԼոզանի համալսարան և Բուրգունդիայի համալսարան
Ժանրերպատմվածք
Mohammadali Jamalzadeh Վիքիպահեստում

Մոհամմադ-Ալի Ջամալզադե (պարս․՝ محمد علی جمالزاده اصفهانی, հունվարի 13, 1892(1892-01-13)[1], Սպահան, Իրան - նոյեմբերի 8, 1997(1997-11-08)[1], Ժնև, Շվեյցարիա), պարսիկ արձակագիր, թարգմանիչ, բանասեր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիքից մեկնել է Բեյրութ, ապա՝ Եվրոպա ուսանելու, և այլևս հայրենիք չի վերադարձել: Ջամալզադեն Իրանի առաջին գրողն է, որ նոր պատմվածքներ է գրել խոսակցական պարսկերենով, և համարվում է պարսկական պատմվածքի հիմնադիրը: 1921 թվականի հունվարին Ջամալզադեն Բեռլինում հրատարակվող «Քավեհի» էջերում հրատարակում է «Պարսկերենը շաքար է» պատմվածքը, իսկ տարեվերջին լույս է ընծայում պարսկերեն աշխարհաբարով անդրանիկ գիրքը՝ «Լինում է, չի լինում»: Դրանում զետեղված վեց պատմվածքներն աչքի էին ընկնում սուր երգիծական բնույթով և լիովին նորություն էին իրանական գրականության մեջ:

Նրա գրչին են պատկանում «Լինում է, չի լինում», «Հին ու նոր» ժողովածուները, «Երկվորյակներ», «Մասումե Շիրազի», «Խենթանոց», «Նեխած աղ» և այլ նշանավոր պատմվածքներ: «Քաղաքական գործիչ» պատմվածքն անչափ կարևոր է գրողի անձի և հասարակական-քաղաքական ըմբռնումների դրսևորման տեսակետից:

Ապրելով և ստեղծագործելով Եվրոպայում, Ջամալզադեն այդուամենայնիվ մերժում է եվրոպական վարք ու բարքը, արևմտյան քաղաքակրթության կույր ընդօրինակումը՝ գերապատվությունը տալով ազգային հասարակական-մշակութային ավանդույթներին: Տիրապետելով եվրոպական մի քանի լեզուների, կատարել է արժեքավոր թարգմանություններ՝ դրանք ամփոփելով «Յոթ երկիր» գրքում: Նրա հուշերում տեղ են գտել նաև դրվագներ 1915 թվականի Հայոց Եղեռնից, որոնց ականատեսն է եղել գրողը: Այդ նյութերը վավերագրական կարևոր արժեք են ներկայացնում հայ ժողովրդի պատմությունն ուսումնասիրողների համար[2]:

Ջամալզադեն հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վեյլանոլդոլեհ (պատմվածք): Մետաքսի ճամփան (Իրանի ժամանակակից պատմվածքը), Ե., Ապոլոն, 1996, էջ 16-19: Պարսկերենից թարգմ.՝ Խաչիկ Խաչեր:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. Մետաքսի ճամփան (Իրանի ժամանակակից պատմվածքը), Ե., Ապոլոն, 1996, էջ 14-15: