Մարիա (փոթորիկ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարիա
Hurricane Maria 2017-09-19 2015Z.png
ՏեսակՀինգերորդ կատեգորիայի փոթորիկ
ՏեղագրությունԴոմինիկա, Փոքր Անտիլյան կղզիներ, Պուերտո Ռիկո, Թերքս և Քայքոս կղզիներ, Բահամյան Կղզիներ, ԱՄՆ, Իռլանդիա և Միացյալ Թագավորություն
Վարչական միավորՊուերտո Ռիկո
ԵրկիրFlag of Dominica.svg Դոմինիկա, Flag of the United States.svg ԱՄՆ և Flag of the Dominican Republic.svg Դոմինիկյան Հանրապետություն
Մասն էԱտլանտյան փոթորկային շրջան 2017
Ձևավորվածսեպտեմբերի 16, 2017[1]
Քայքայվածհոկտեմբերի 2, 2017
Վնաս91 610 000 000 $
Զոհվածներ4645
Hurricane Maria (2017) Վիքիպահեստում

Փոթորիկ «Մարիա» (անգլ.՝ Hurricane Maria), Ատլանտյան օվկիանոսի 5-րդ կարգի կործանարար արևադարձային ցիկլոն։

Սա 2017 թվականի Ատլանտյան օվկիանոսի փոթորիկների արտասովոր ակտիվ սեզոնի յոթերորդ և 5-րդ կարգի երկրորդ փոթորիկն է։ «Մարիա» փոթորիկը առաջացել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 16-ին արևադարձային ալիքից՝ երկու շաբաթվա ընթացքում դառնալով Ատլանտյան օվկիանոսի երրորդ խոշոր փոթորիկը («Իրմա» և «Խոսե» փոթորիկներից հետո)։

Օդերևութաբանական պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին փոթորիկը աղետալի ավերածությունների պատճառ է դարձել Դոմինիկա կղզում, որը էպիկենտրոնում էր[2]։ Կղզու շենքերի ավելի քան 90%-ը վնասվել կամ ավերվել է[3]։ Տուժել են նաև Գվադելուպան, Մարտինիկան և Սանտա Կրուս կղզին (ԱՄՆՎիրջինյան կղզիներ)[4]։

Սեպտեմբերի 20-ի առավոտյան փոթորիկը հասել է Պուերտո Ռիկո։ Այդ ժամանակ նրա ուժգնությունը նվազել է մինչև 4-րդ կարգ։ Չնայած դրան՝ «Մարիան» դարձել է կղզուն հարվածած ամենահզոր փոթորիկը 1928 թվականի «Օկիչոբի» փոթորկից հետո[3]։ Փոթորիկն ուժեղ ջրհեղեղի և ավերածությունների պատճառ է դարձել։ Ամբողջ Պուերտո Ռիկոյում անջատվել է հոսանքը, «փլուզվել» կապի համակարգը[5]։ 3,4 միլիոն մարդ մնացել է առանց էլեկտրականության[6]։ Պուերտո Ռիկոյի նահանգապետ Ռիկարդո Ռոսելլոն ասել է, որ էլեկտրաէներգիայի մատակարարումը վերականգնելու համար «ամիսներ» կպահանջվի[5]։ Փոթորիկը շարքից հանել է նաև աշխարհի երկրորդ ամենամեծ ռադիոաստղադիտարանը՝ Արեսիբոն։ Այն կոտրել է 29 մետրանոց ալեհավաքը, որի բեկորները վնասել են գլխավոր հայելին[7]։ Սեպտեմբերի 21-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ մտադիր է այցելել փոթորկից տուժած կղզին[6]։

Պուերտո Ռիկոյի վրայով անցնելուց հետո փոթորկի ուժգնությունը նվազել է մինչև 2-րդ կարգ, բայց հետո հասել մինչև 3-րդ կարգ[3]։ Սեպտեմբերի 21-ին փոթորիկը անցել է Հայիթի կղզու հյուսիս, իսկ սեպտեմբերի 22-ին շրջանցել Թերքս և Քայքոս կղզիները[6]։ Սեպտեմբերի 24-ին փոթորկի ուժգնությունը կրկին նվազել է մինչև 2-րդ կարգ։ Հոկտեմբերի 6-ին փոթորիկը ցրվել է։

Զոհվել է առնվազն 93 մարդ. Պուերտո Ռիկո՝ 48, Դոմինիկա՝ 30, Գվադելուպա՝ 2, Հայիթիի Հանրապետություն՝ 3, Դոմինիկյան Հանրապետություն՝ 5, ԱՄՆ-ի Վիրջինյան կղզիներ՝ 1, Մայրցամաքային նահանգներ՝ 4[8]:

Պուերտո Ռիկոյի կառավարությունը 2018 թվականին ճշգրտել է զոհերի թիվը՝ հասցնելով այն 2975-ի[9]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. International Best Track Archive for Climate Stewardship
  2. Oliver Laughland, Matthew Weaver and Claire Phipps (19 September 2017)։ «Hurricane Maria: Storm grows in force to category 5 as Caribbean battered again – live»։ The Guardian։ Վերցված է 2017-09-19 
  3. 3,0 3,1 3,2 Matthew Weaver, Claire Phipps and Sam Levin (20 September 2017)։ «Hurricane Maria: category 5 storm hits Virgin Islands – live updates»։ The Guardian։ Վերցված է 2017-09-20 
  4. O'Connor BBrian (September 21, 2017)։ «St. Croix barely escapes worst of Maria's wrath»։ The Virgin Islands Daily News։ Վերցված է September 22, 2017 
  5. 5,0 5,1 «В Пуэрто-Рико полностью отключилось электричество из-за урагана «Мария»»։ Meduza։ 21 сентября 2017։ Վերցված է 2017-09-21 
  6. 6,0 6,1 6,2 «Hurricane Maria Live Updates: In Puerto Rico, the Storm ‘Destroyed Us’»։ The New York Times։ Վերցված է 2017-09-21 
  7. Ураган «Мария» сломал знаменитый радиотелескоп «Аресибо»
  8. «3 Drown Off Jersey Shore, Dozens Rescued Despite 'No Swimming' Warning»։ New York, NY: WNBC-TV։ September 25, 2017։ Վերցված է September 27, 2017 
  9. CNN Kevin Liptak and Jeremy Diamond։ «Trump touts Puerto Rico response as 'fantastic' despite nearly 3,000 dead»։ CNN։ Վերցված է 2018-08-29 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • NOAA։ «Hurricane Maria»։ National Hurricane Center. National Oceanic and Atmospheric Administration (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-09-09