Իրմա (փոթորիկ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իրմա
Irma Geostationary VIS-IR 2017.png
Տեսակ Atlantic hurricane
Երկիր Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Flag of Puerto Rico.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Flag of Antigua and Barbuda.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ և Flag of Cuba.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մասն է Ատլանտյան փոթորկային շրջան 2017
Ձևավորված օգոստոսի 30, 2017
Քայքայված սեպտեմբերի 12, 2017
Զոհվածներ 124
Hurricane Irma (2017) Վիքիպահեստում

«Իրմա (փոթորիկ)» (անգլ.՝ Hurricane Irma)- հզոր ատլանտյան արևադարձային ցիկլոն 5-րդ մակարդակի։ Ատլանտյան օվկիանոսի արևելյան հատվածում ձևավորված առաջին հզոր փոթորիկն է «Ջուլիա» 2010-ից հետո[1] և երկրորդ հզոր ատլանտյան փոթորիկը 2017 թվականի։ Ամենահզոր փոթորիկն է վերջին տասնամյակի և 5-րդ մակարդակի ամենաերկարատև փոթորիկն է դիտարկումների ողջ պատմության ընթացքում։

Իրման «Կաբո Վերդե» փոթորկի տեսակ է[2][3][4], որը ձևավորվել է 2017 թվականի օգոստոսի 30-ին Կաբո Վերդե կղզու մոտակայքում, Աֆրիկայի արևմտյան մասից ուժեղ արևադարձային ալիքի դուրս գալու ժամանակ: Բարենպաստ պայմանների շնորհիվ, փոթորիկը ձևավորման պահից 24 ժամ անց հասել է 2-րդ մակարդակի։ Ըստ ԶԼՄ-ների ալիքների բարձրությունը հասել է 9 մետրի, իսկ փոթորիկը շարժվել է 250 կմ/ժամ արագությամբ[5]:

Սեպտեմբերի 5-ին Իրման հասավ 5-րդ մակարդակի՝ քամու արագությունը հասնելով 295 կմ/ժ-ի, իսկ ճնշման արագությունը` 360 կմ / ժ-ի)։

Շարժման հետագիծն ու հետևանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոթորիկն առաջացրել է ավերածություններ Բարբուդա, Սուրբ Բարդուղիմեոս, Սեն-Մարտեն, Անգիլիա, Վիրջինյան, Թյորքս և Կայկոս կղզիներում և Բահամյան Կղզիների հարավային մասում[6]։ Բարբուդա և Սեն-Մարտեն կղզիներում փոթորիկը քանդել և վնասել է շենքերի 90%-ը, բնակիչների կեսից ավելին մնացել են անօթևան: Ավերվել է Սեն-Մարտեն կղզու նիդեռլանդական տարածքի Արքայադուստր Յուլիանայի անվան միջազգային օդանավակայանը[7]։ Սեպտեմբերի 8-ի լույս 9-ի գիշերը փոթորիկը հասել է Կուբայի ափերին[8], ինչի հետևանքով զոհվել են 21 մարդ[9]։ Ջրի տակ են անցել Հավանայի Մալեկոն առափնյակը և ափի երկայնքով բազմաթիվ փողոցներ: Որոշ շրջաններում մարդիկ շարժվել են մինչև գոտկատեղերը կամ նույնիսկ մինչև կրծքները հասնող ջրի միջով։ Փոթորիկի ուժը նվազել է երրորդ մակարդակի, սակայն հետագայում այն կրկին բարձրացել է, հասնելով 4-րդ մակարդակի:

Ֆլորիդա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆլորիդայի նահանգապետ Ռիկ Սքոթի հայտարարությունը աղետի վերաբերյալ

Սեպտեմբերի 8-ին Ֆլորիդայի նահանագապետ Ռիք Սքոթը մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է 5,6 միլիոն մարդ էվակուացիայի մասին։ Սեպտեմբերի 10-ի առավոտյան փոթորիկը հասել է Ֆլորիդա։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը «Իրմա» փոթորկին «հսկա հրեշ» է անվանել, իսկ Ֆլորիդա նահանգը հայտարարել է աղետի գոտի[10][11] Սեպտեմբերի 10-11-ը փոթորիկ է մոտեցել է Ֆլորիդայի արևմտյան ափին և ուժեղ հարևված հասցրել Ֆլորիդա Կիս արշիպելագին և ջրհեղեղներ առաջացրել Մայամիում և այլ քաղաքներում։ Նրա ուժը 4-րդ մակարդակից իջել է և հասել 1-ին մակարդակի։

Սեպտեմբերի 20-ի դրությամբ փոթորկից զոհվել են 102 մարդ[12][13][14][6][15][16][17]։

Սեպտեմբերի 5-ին հյուսիսային Լիվարդի կղզիներ մոտ Իրմա փոթորիկի ինֆրակարմիր հանգույցը, 5-րդ մակարդակի փոթորիկի վերափոխման պահին

Փոթորիկների սանդղակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մակարդակ Քամու արագություն, մ/վ (կմ/ժամ) Ալիքի բարձրությունը Քամու ուժգնացում, մ
5 > 70 (250) > 5,5
4 58-70 (210—250) 4—5,5
3 50-58 (180—210) 2,5—4
2 42-50 (150—180) 2—2,5
1 33-42 (120—150) 1—2
Լրացուցիչ մակարդակներ
Արևադարձային փոթորիկ 17-33 (60—120) 0—1
Արևադարձային դեպրեսիա < 17 (60) 0

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. philklotzbach (31 August 2017)։ «#Irma is the first major hurricane this far east in the tropical Atlantic since Julia (2010).» (Թվիթ)։ Վերցված է 5 September 2017 
  2. Angela Chen (September 1, 2017)։ «Harvey’s not over, but Hurricane Irma is now headed toward the East Coast»։ The Verge։ Վերցված է September 4, 2017 
  3. Brandon Miller (September 2, 2017)։ «Powerful Hurricane Irma could be next weather disaster»։ CNN։ Վերցված է September 2, 2017 
  4. Rob Gutro (August 30, 2017)։ «GPM satellite sees Tropical Storm Irma forming near Cape Verde Islands»։ Phys.org։ Վերցված է September 4, 2017 
  5. «Разрушительный ураган «Ирма» приближается к Флориде»։ Русская служба Би-би-си։ Վերցված է 2017-09-10 
  6. 6,0 6,1 «Hurricane Irma batters Bahamas and Haiti as Florida evacuates – latest updates»։ The Guardian։ Վերցված է 2017-09-08 
  7. Ураган «Ирма» разрушил нидерландский аэропорт на острове Сен-Мартен, 07.09.2017
  8. «Ураган «Ирма» бушует у севера Кубы и движется к Флориде»։ Русская служба Би-би-си։ Վերցված է 2017-09-09 
  9. [Կարիբյան ավազանում ավերածությունների հանգեցրած «Իրմա» փոթորիկը հասել է Բահամյան կղզիներ և Կուբա (տեսանյութ)]
  10. Трамп назвал «огромным монстром» бушующий во Флориде ураган «Ирма»
  11. Трамп объявил режим крупного стихийного бедствия во Флориде
  12. Innerarity Andrew, Ortiz Ricardo։ «Florida governor vows aggressive probe of Irma nursing home deaths»։ Yahoo News։ Վերցված է 13 September 2017 
  13. Shapiro Emily, Allen Karma, Jacobo Julia։ «Irma leaves 9 dead in US, 'devastation' in Florida Keys»։ ABC News։ Վերցված է 11 September 2017 
  14. (now) Alastair Lawson, Jackson Patrick, (earlier) Courtney Subramanian (September 11, 2017)։ «Irma weakens but still wreaks chaos» (en-GB)։ BBC։ Վերցված է September 11, 2017 
  15. Millar Joey (2017-09-06)։ «Hurricane Irma: Three dead as Caribbean islands battered in 'hard and cruel' conditions»։ Express.co.uk (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-09-06 
  16. «Young surfer’s death comes as a shock»։ Barbados Today։ September 5, 2017։ Վերցված է September 5, 2017 
  17. «Hurricane Irma»։ The Guardian։ Վերցված է 2017-09-09