Մայա Ինճիկյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Մայա Ինճիկյան
Ծնվել է մայիսի 1, 1930({{padleft:1930|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})
Մոսկվա, ԽՍՀՄ
Մահացել է դեկտեմբերի 13, 2013({{padleft:2013|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:13|2|0}}) (83 տարեկանում)
Ազգություն հայ
Մասնագիտություն քիմիկոս
Հաստատություն(ներ) Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտ
Անդամակցություն Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատեր Մոսկվայի պետական համալսարան
Գիտական աստիճան քիմիական գիտությունների դոկտոր (1966) և պրոֆեսոր (1973)
Պարգևներ Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ Անանիա Շիրակացու մեդալ և Հայաստանի Հանրապետության Պատվո շքանշան

Մայա Հրանտի Ինճիկյան (մայիսի 1, 1930, Մոսկվա - դեկտեմբերի 13, 2013), հայ սովետական քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1973ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս 1996), թղթակից անդամ (1986)

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1953 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը։ 1953 թվականից աշխատում է ՀՍՍՀ ԳԱ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են ջրահիմնային միջավայրում, չորրորդային ամոնիումային աղերի առկայությամբ ընթացող ալկալիացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը։ Այդ բնագավառում Ինճիկյանը 1961 թվականին հայտնաբերել է (Ա. Թ. Բաբայանի հետ) a, |3 և |3, y—չհագեցած խմբեր պարունակող ամոնիումային աղերում ընթացող նոր փոխազդեցություն, որն անվանվեց «վերախմբավորման-ճեղքման» ռեակցիա։ Փոխազդեցության արդյունքում ստացվում են անմատչելի չհագեցած կետոններ, թթուներ և դրանց էսթետներ՝, ենամիններ և այլ նյութեր։

Աշխատանքները վերաբերում են ջրահիմնային միջավայրում չորրորդային ամոնիումային աղերի առկայությամբ ընթացող ալկիլացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը։ Հայտնաբերել է (1961, Ա. Բաբայանի հետ) ab և bg չհագեցած խմբեր պարունակող ամոնիումային աղերում ընթացող նոր փոխազդեցություն և անվանել «վերախմբավորման-ճեղքման ռեակցիա»։ ՀՀ-ում առաջինն է հետազոտել ֆոսֆոր և բորօրգանական միացությունները։ Ուսումնասիրել է չհագեցած խումբ պարունակող չորրորդային ֆոսֆոնիումային աղերի իզոմերիան, հիմնային հիդրոլիզի, ջերմային ճեղքման ռեակցիաները։ Ստացել է նոր տիպի ֆոսֆոբետաիններ։ Սինթեզել է բույսերի պաշտպանության մի շարք ակտիվ պատրաստուկներ, ուսումնասիրել ածխածին-տարր (ազոտ, ծծումբ, թթվածին, հալոգեն) կապի խզման ռեակցիաներ։

Պարգևներ, մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 346 CC-BY-SA-icon-80x15.png