Մակուաուիտլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մակուաուիտլի տեսքը

Մակուաուիտլ (նաև մակուավիտլ, մակուախուտլ, մակուախուիտլ), (ացտ.՝ Mācuahuitl, մոտավոր թարգմանվում է որպես «ձեռքի փայտ»)[1], մերձամարտի սառը զենք Մեզոամերիկայի բնակիչների, մասնավորապես ացտեկների, մայաների, միշտեկների, թլաշկալտեկների և պուրեպեչա ժողովուրդների մոտ:

Իր ձևով մակուաուիտլը հիշեցնում էր տափակ մահակ կամ կարճ մակույկաթի՝ շեղբերի կամ վանակատից (հրաբխային ապակի) պատրաստված սեպերի մի քանի շարքից: Այլ մշակույթներում մակուաուիտլը ուղիղ համարժեքներ չունի, այդ պատճառով սովորաբար կարող է դասակարգվել որպես թուր:

Վերջին բնօրինակ մակուաուիտլը պահվել է Մադրիդի Թագավորական զինանոցում և այրվել է 1849 թվականի հրդեհի ժամանակ[2] (այլ տվյալներով 1884 թվականին)[3]:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մակուաուիտլներով զինված ացտեկական մարտիկները: Պատկերը՝ Ֆլորենտիական օրենսգրքից, 16-րդ դար

Մակուաուիտլի ստեղծման հստակ տարեթիվը հայտնի չէ: Վանակատից պատրաստված գործիքներն օգտագործվել են դեռևս Մեզոամերիկայի հին ցեղերի կողմից: Վանակատից պատրաստում էին դանակներ, ամրակներ, ածելի, նետերի համար ծայրեր և այլն[4]:

Միակոթ մակուաուիտլի երկարությունը կազմում էր մոտ մեկ մետր (երկկոթանիի երկարությունը կարող էր գերազանցել երկու մետրը), իսկ հատումը՝ մինչև յոթ սանտիմետր: Իր հարվածային հատվածում, որը կարող էր լինել ուղղանկյունաձև, ձվաձև կամ սրածայր, զենքի լայնությունը կարող էր հասնել մինչև 15 սմ[5]: Սայրերն ամրացվում էին հարվածային հատվածի ճակատային մասում հատուկ սոսնձի օգնությամբ, որը պատրաստված էր բնական բաղադրիչներից: Հրաբխային ապակու ֆիզիկական հատնակիշների շնորհիվ շեղբի սրվածքի աստիճանը գերազանցում էր բարձ որակի պողպատի սրվածքի աստիճանը[6], ինչը թույլ էր տալիս հակառակորդին հասցնել խորը պատառուն վերքեր[7]:

Եվրոպայում մակուաուիտլի մասին հայտնի է դարձել 16-րդ դարում իսպանացիների կողմից Մեքսիկայի գրավման ընթացքում: Կոնկիստադորների հիշողությամբ, մակուաուիտլով զինված հնդկացին կարող էր մեկ հարվածով կտրել ձիու գլուխը[8]: Զենքի տափակ հատվածը թույլ էր տալիս այն օգտագործել որպես մահակ, եթե հակառակորդին պետք էր միայն ուշաթափ անել կամ գետնին տապալել:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Macuahuitl - The Wooden Sword of Aztec Offensive Weapons
  2. Macuahuitl - The Wooden Sword of Aztec Offensive Weapons
  3. Hassig, Ross. Aztec Warfare: Imperial Expansion and Political Control. — University of Oklahoma Press, 1988
  4. Smith, Michael E. The Aztecs. — Blackwell Publishers, 1996.
  5. Bernal Diaz del Castillo. The Discovery and Conquest of Mexico = Verdadera Historia de la Conquista de Nueva España. — Harmondsworth, 1963. — ISBN 0-14-044123-9.
  6. Bruce A. Buck Ancient Technology in Contemporary Surgery (en) // West J Med.. — 1982. — Т. 136. — С. 265—269.
  7. John Pohl Aztec Warrior: AD 1325-1521. — Osprey Publishing, 2001.
  8. O'Bryan, 2013, p. 167.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • John Pohl Aztec Warrior: AD 1325-1521. — Osprey Publishing, 2001.
  • John O'Bryan A History of Weapons: Crossbows, Caltrops, Catapults & Lots of Other Things that Can Seriously Mess You Up. — Chronicle Books LLC, 2001.
  • Hassig, Ross Aztec Warfare: Imperial Expansion and Political Control. — University of Oklahoma Press, 1988.
  • Smith, Michael E. The Aztecs. — Blackwell Publishers, 1996.
  • «Macuahuitl - The Wooden Sword of Aztec Offensive Weapons»։ About.com։ Վերցված է 2015-08-26 
  • Bernal Diaz del Castillo The Discovery and Conquest of Mexico = Verdadera Historia de la Conquista de Nueva España. — Harmondsworth, 1963. — ISBN 0-14-044123-9
  • Bruce A. Buck Ancient Technology in Contemporary Surgery (en) // West J Med.. — 1982. — Т. 136. — С. 265—269.