Ճարտարապետ Իոսիֆ Կարակիս (գիրք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ճարտարապետ Իոսիֆ Կարակիս
Архитектор Иосиф Каракис
Տեսակգիրք
Ժանրկենսագրություն, վավերագրական գրականություն և Ճարտարապետության պատմություն
ԹեմաJoseph Karakis?, ճարտարապետություն, Soviet architecture? և Ukrainian architecture?
Բնօրինակ լեզուռուսերեն
Էջեր544
ԽմբագիրIrma Karakis?
Հրատարակման տարեթիվհոկտեմբեր 2016
ԳՄՍՀ1-68082-000-1
OCLC985974453

Ճարտարապետ Իոսիֆ Կարակիս, փաստագրական-կենսագրական մենագրություն ուկրաինացի խորհրդային ճարտարապետ Իոսիֆ Կարակիսի (1902—1988) մասին, հեղինակն ու կազմողը Օլեգ Յունակովն է: Գիրքը հրատարակվել է 2016 թվականին, «Ալմաստ» հրատարակչատան կողմից: Գրքի խմբագիրն է ճարտարապետության թեկնածու Իրմա Կարակիսը: Գրախոսներն են Ուկրաինայի վաստակավոր ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր Նիկոլայ Դյոմինը, ճարտարապետության թեկնածու, Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի թղթակից-անդամ Իգոր Բեզչաստնովը, ճարտարապետության թեկնածու Գարի Բերկովիչը (NCARB): Մենագրությունը հրատարակչության է առաջադրվել Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի նախագահության կողմից: Լույս տեսնելուց հետո գիրքն արձագանքներ է ստացել մամուլում, դարձել ճարտարապետական ու գրական շրջանակների քննարկման առարկա ինչպես Ուկրաինայում, այնպես էլ` դրա սահմաններից դուրս:

Գիրքը հայտնվել է «Տարվա գիրք 2017» մրցանակաբաշխության short-list-ում[1], իսկ 2018 թվականին արժանացել է Նիկոլայ Գոգոլի անվան «Տրիումֆ» միջազգային գրական մրցանակին[2][3][4]:

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենսագրությունն ի սկզբանե նախատեսված էր լույս ընծայել ճարտարապետի 110-ամյակին[5], սակայն հրատարակվել է նրա 115-ամյակին[6][7]: Գրքի հեղինակ Օլեգ Յունակովն ինքն է ստեղծել նաև դրա մակետը: Գրքի գիտական խորհրդատուն ու խմբագիրը ճարտարապետության թեկնածու Իրմա Կարակիսն է: Գրքի աշխատանքներին օգնել են երեք գրախոսները` Ուկրաինայի վաստակավոր ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր Նիկոլայ Դյոմինը, ճարտարապետության թեկնածու, Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի թղթակից-անդամ Իգոր Բեզչաստնովը, ճարտարապետության թեկնածու Գարի Բերկովիչը[8]: Գիրքը հրատարակվել է 2016 թվականի վերջին, Նյու Յորքում, «Ալմաստ» հրատարակչատանը և տպագրվել է Կիևում (Ուկրաինա): Իր գրքում հեղինակը փորձել է պահպանել ու հանրայնացնել Ի. Կարակիսի ընտանեկան արխիվը, ինչպես նաև` առավելագույնս բացահայտել նրա ստեղծագործության թեման[9]: Գրքի վրա աշխատելիս Օ. Յունակովը եղել է այն քաղաքներում, որտեղ ստեղծագործել է Ի. Կարակիսը: Հեղինակը նաև հատուկ գրքի համար հարցազրույցներ է արել այն մարդկանց հետ, ովքեր ճանաչել են Ի. Կարակիսին կամ կապված են եղել նրա գործունեությանը: Նրանցից են գրող Ալեքսանդր Կանևսկին, ճարտարապետ Ալեքսանդր Ռապոպորտը (Տորոնտո): Նա այցելել է Տաշքենդ, որտեղ ըստ Ի. Կարակիսի նախագծի կառուցված 110-րդ դպրոցի տնօրենը նրան թույլատրել է ուսումնասիրել դպրոցը[10]: Չիկագոյում հանդիպել է Միխայիլ Բուդիլովսկուն, ով ստորագրել էր «13-ի նամակը» (նամակը գրվել էր Կարակիսի ուսանողների կողմից` ի պաշտպանություն իրենց ուսուցչի, ում մեղադրում էին աշխարհաքաղաքացիության համար)[10]: Քյոլնում կապ է հաստատել նաև Ալեքսանդր Կիյանովսկու հետ (վերջինս մասնակցել է Էնգելս քաղաքում Սպայի տան վերակառուցմանը)[10]: Նյու Յորքում գտել է Արոն Բլայվասին և Գրիգորի Կալյուժներին, իսկ Դոնեցկում նամակագրություն է ունեցել Պավել Վիգդերհաուզի հետ[10]: Հեղինակը նաև կարողացել է գտնել Իոսիֆ Կարակիսի հոր շիրիմն Ուզբեկստանում, որի ճշգրիտ տեղն ընտանիքը չգիտեր[10]: Գիրքը տպագրությունից հետո մեծ արձագանքների է արժանացել, քանի որ, չնայած Ի. Կարակիսն Ուկրաինայի ամենաբեղմնավոր ճարտարապետներից մեկն է, նրա աշխատանքային գործունեությունը մինչև գրքի լույս ընծայումը ուսումնասիրված չէր: Գրքի հանդեպ հետաքրքրություն կար դեռ մինչև դրա լույս ընծայումը[11][12][13][14][5]: Ըստ Վ. Ի. Զաբոլոտնու անվան պետական կենտրոնական գիտական ճարտարապետա-շինարարական գրադարանի տնօրեն Գալինա Անատոլևնա Վոյցեխովսկայայի` գիրքը երկար սպասված էր ճարտարապետության ոլորտով հետաքրրքվողների համար: Գրքի լույս ընծայումը ուղեկցվել է տարբեր անդրադարձներով[15][16][17]: Գիրքը հայտնվել է Ուկրաինայի ու Ռուսաստանի գրական վերլուծականների էջերում («Անտիկվար», «Այսօր» (Ուկրաինա)[18]), շատ անգամներ հիշատակվել է տարբեր ռադիոկայանների[19][20][21] և հեռուստաընկերությունների կողմից և խորհուրդ է տրվել ընթերցանության համար (օրինակ, Տվերի գրքի և ընթերցանության կենտրոնի կողմից[22], «Սալոն» ամսագրում[23] և այլն): Գրքի լույս ընծայումից հետո, 2016 թվականին Կիևում անց են կացվել մի շարք շնորհանդեսներ. նոյեմբերի 13-ին «Կիևցիներ» ակումբում գիրքն առաջին անգամ ներկայացվել է հանրությանը[24][25], նոյեմբերի 15-ին կայացել է առաջին շնորհանդեսը Վ. Ի. Զաբոլոտնու անվան պետական կենտրոնական գիտական ճարտարապետա-շինարարական գրադարանում[26][27] [28], իսկ նոյեմբերի 17-ին` Շոլոմ-Ալեյհեմի թանգարանում[29][30], նոյեմբերի 19-ին` «Суббота у Бегемота» ակումբում[31]: Դրանից հետո, 2017 թվականի հունիսի 6-ին գրքի շնորհանդեսն անց է կացվել Կիևի շինարարության և ճարտարապետության ազգային ինստիտուտում[32][33]: Գրքի հեղինակն իր հարցազրույցներից մեկում նշել է, որ ինքը շարունակում է նյութեր փնտրել Ի. Կարակիսի մասին և չի բացառում, որ 10 տարի անց լույս կընծայի գրքի երկորդ հրատարակությունը[10]:

Գրքի նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոլայ Մեֆոդիևիչ Դյոմինն իր տան աշխատասենյակում
Գարի Բերկովիչ, ճարտարապետ

210×279 չափերով գիրքը կազմված է 544 էջից, որտեղ տեքստից բացի տեղ են գտել նաև ավելի քան 1100 պատկերազարդումներ, որոնցից մեծ մասն առաջին անգամ են տպագրվում[34]: Քննադատներն այլ դրական հատկանիշների հետ ընդգծում են նաև գրքի տպագրական արժանիքները, թղթի որակն ու ժամանակակից դիզայնը: Գրքի ֆորզացը կազմված է ճարտարապետի` Կիևում իրականացրած կառույցների գունավոր պատկերների կոլաժով, որոնք ծանոթ են յուրաքանչյուր կիևցու: Գիրքը կազմված է ալբոմի տեսքով, ինչն, ըստ քննադատների, արդարացվում է եզակի պատկերազարդումների մեծ քանակով: Դրանք ներառում են լուսանկարներ ճարտարապետի անձնական արխիվից, ջրանկարներ, արխվային նշումներ, շենքերի ու նախագծերի լուսանկարներ: Պատկերազարդումները, և հատկապես` ջրանկարներն ու բնանակարային պատկերներն ըստ Եվգենի Գոլուբովսկու, գրքին քնարական երանգ են տալիս: Հրատարակչությունը եզակի նյութեր ունի, որոնք նախկինում հասանելի էին միայն ճարտարապետի անձնական արխիվում: Ըստ քննադատների, «գիրքն օգտակար կլինի ընթերցողի լայն շրջանակների համար, տարբեր մասնագիտություններ ու անգամ տարբեր քաղաքական հայացքներ ունեցող մարդկանց»: Յուրի Բոչարովն ընդգծում է, որ գիրքը «կարևոր և հետաքրքիր է ոչ միայն բարձրակարգ ճարտարապետության մասին տեղեկություններով, այլև իրենից ներկայացնում է տվյալ գործունեության ամենաբարդ ու անսովոր իրավիճակների վառ պատկերազարդում, որոնց մենք բոլորս ստիպված ենք բախվել մեր ամենօրյա կյանքում»:

Բովանդակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեշտ ընկալման համար գրքի բովանդակությունը բաժանված է չորս մասի, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի մանրամասն նկարագրություն:

  1. Խոսք Իոսիֆ Կարակիսի մասին. հիշողություններ ու տպավորություններ ճարտարապետի ու նրա ապրած ժամանակների մասին, որ գրվել են նրա մտերիմ ընկերների ու համախոհների` Նիկոյալ Դյոմինի, Վիկտոր Չեպելիկի, Միխայիլ Բուդիլովսկու և Իոն Դյոգենի կողմից:
  2. Կենսագրություն և ստեղծագործական ուղի. ճարտարապետի կյանքի ու ստեղծագործական ուղու փուլային լուսաբանում: Համակարգված ներկայացված են բազմաթիվ նախագծային աշխատանքները, փաստաթղթերն ու կառուցապատումների լուսանկարները:
  3. Ճարտարապետի աշխատանքի գնահատական. դրական գնահատականներ ու քննադատական վիճելի պահանջներ ճարտարապետի աշխատանքների վերաբերյալ
  4. Ստեղծագործական ժառանգություն և Ի. Կարակիսի հիշատակը, ընտրված հրապարակումներ, հիմնական իրականացրած աշխատանքներ, գեղարվեստական աշխատանքներ, չիրականացված նախագծեր, Ի. Կարակիսի 90-ամյակի տոնակատարության ժամանակագրություն և այլ տվյալներ:

Ներառված են ևս երկու օժանդակ մասեր.

  1. Հավելվածներ
  2. Անվանացուցակ և պատկերազարդումների ցանկ

Գրքում նկարագրվում է ճարտարապետի ոչ միայն աշխատանքային գործունեությունը, այլև խոսվում է նրա դժվար կյանքի դրվագների մասին: Գրքում նշվում է 628 աղբյուր Իոսիֆ Կարակիսի մասին տեղեկատվության վերաբերյալ:

Լսարան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քննադատները նշում են, որ գիրքը կարող է հետաքրքիր լինել «անգամ նրանց, ով ընդհանրապես հետաքրքրված չէ խորհրդային ճարտարապետությամբ և երբեք չի եղել Ուկրաինայում և այն վայրերում, որտեղ աշխատել է ճարտարապետը»: Մենագրության մեջ ներկայացվող նյութը պետք է որ հետաքրքիր լինի յուրաքանչյուր կիրթ մարդու, ով կկարողանա գրքում իր համար հետաքրքիր որևէ բան գտնել: Գիրքը հիշողությունների ու փաստաթղթերի միջոցով թույլ է տալիս ծանոթանալ խորհրդային քաղաքակրթության հայտնի ներկայացուցչի` իրադարձություններով հարուստ կյանքին: Չնայած մենագրության ակադեմիականությանն ու ծավալին, այն հետաքրրքությամբ է կարդացվում:

Էկրանավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ գրքի նկարահանվել են մի քանի հեռուստահաղորդումներ.

Սրանից բացի, գրքի նյութերն օգտագործվել են նաև «ТОП Міста — Каракіс» հաղորդման ժամանակ, «ТРК МІС» ալիքով[43]:

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քննադատների գնահատականները հիմնականում բաժանվում են դրականի և շատ դրականի: Ընդհանուր առմամբ, քննադատները նշում են գրքի հեղինակի անկողմնակալությունը, նյութի համակարգվածությունը, աղբյուրների ու լուսանկարների մեծ քանակությունը, նոր նյութերի ներկայացումը: Մասնավորապես, ներկայացված են քիչ հայտնի փաստեր, իսկ երբեմն էլ` առհասարակ անհայտ փաստեր և փաստաթղթեր, որոնք անսպասելի երանգներ են ավելացնում հայտնի ճարտարապետական օբյեկտների նկարագրության մեջ:

Գրականագիտական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուկրաինա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի. Կարակիսի մասին մենագրության վերաբերյալ առաջին գրախոսականը գրել է Եվգենի Գոլուբովսկին, «Օդեսական համաշխարհային նորություններ» թերթում: Բացի գրքի բավականին մանրակրկիտ նկարագրությունը, Ե. Գոլուբովսկին մասնավորապես նշում է, որ «Մրցույթ Բաբի Յարի հուշահամալիրի համար» բաժինը գրքում ամենադրամատիկականներից մեկն է: Ըստ Ե. Գոլուբովսկու, Բաբի Յարի ողբերգության վերաբերյալ հիշողության պահպանման պայքարը շատ մանրամասնորեն նկարագրված է գրքում: Արդյունքում, նա գիրքը անվանում է հիանալի[44]: Ստանիսլավ Ցալիկը կարծում է, որ լավ ճարտարապետի բախտը պետք է երկու անգամ բերի. առաջինը` ստեղծագործական տաղանդը կիրառելիս, և երկրորդը` կենսագրի հարցում: Նա նշում է, որ Ի. Կարակիսի բախտը կենսագրի հարցում բերել է, ում հաջողվել է այն, ինչ չի հաջողվում շատերին: Ս. Ցալիկն ընդգծում է Օ. Յունակովի կողմից ոչ միայն տեղեկատվության մանրակրկիտ հավաքագրումը: Գրքի հեղինակն, ըստ Ս. Ցալիկը, ընտրել է գրքի վրա աշխատելու ամենաճիշտ մեթոդը, որն է դեպքերի նկարագրությունն առանց սեփական գնահատականի: Հեղինակը, ճիշտ է, համակրում է գրքի հերոսին, սակայն չեզոքություն է պահպանում և թույլ է տալիս ընթերցողին` ինքնուրույն եզրակացություններ անել:

Ամփոփելով, Ս. Ցալիկը եզրակացնում է, որ գիրքն, ըստ իր կարծիքի, «հիանալի բովանդակություն ունի»[45]: Միխայիլ Կալնիցկին կարծում է, որ «աշխատանքն արժանի է ամենաբարի գնահատականին, նյութը շատ հիմնավոր է և շատ նորություններ ունի»:

Ճարտարապետական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուկրաինա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճարտարապետության թեկնածու, դոցենտ Լարիսա Ռուբանը նշում է, որ հեղինակի կողմից հսկայական աշխատանք է տարվել գրքի ստեղծման համար և նշում է այն յուրահատկությունը, որ Օ. Յունակովը ոչ միայն գտել է Ի. Կարակիսի ընտանեկան արխիվի անգին նյութեր, այլև դրանք մանրամասնորեն վերլուծել է և համակարգել: Առաջին տպավորությունն այն էր, որ գիրքը հաճելի է ձեռքին պահել ու կարդալ: Դրական է նշված գրքի ժամանակային կառուցվածքը, որն ըստ ճարտարապետության թեկնածուի, հիմնավորապես համապատասխանում է տվյալ ուղղվածության հրատարակության համար: Նյութը բազմակողմանի է, և այն լրացնում են լավ գրված տեքստերով փաստաթղթերը: Գրքում ներառված են ճարտարապետի ժամանակակիցների բազմաթիվ հիշողություններ, ինչպես նաև` անձամբ նրա չիրականացված նախագծերն ու չհրապարակված մտքերը: Յուրաքանչյուր ժամանակաշրջան գրքում նկարագրված է տրամաբանական հստակությամբ և մասնագիտական պարբերականացմամբ: Քննադատը նշում է գրքում նկարագրված Ի. Կարակիսի անձնական նշումների արժեքը և ընդգծում, որ նախագծային նյութերը արխիվային նվեր են ճարտարապետության ֆակուլտետի ուսանողների համար, քանի որ դրանք ունեն պատմա-կրթական մեծ նշանակություն: Լ. Ռուբալը կարծում է, որ գիրքը ոչ միայն հիանալի ապագա ունի, այլև` ճարտարապետի ստեղծագործական ժառանգության համար նոր ուսումնասիրության հիմք կարող է դառնալ[46]: Ուկրաինայի ճարտարապետական ակադեմիայի թղթակից-անդամ Գ. Վոյցեխովսկայան կարծիք է արտահայտել, որ գիտական համայնքին հայտնի է, որ անձի ստեղծագործության ուսումնասիրությունը բավականին բարդ գործ է, քանի որ փաստերը ստուգելու համար գործընկերներն արդեն չկան, իսկ ընտանեկան արխիվը ոչ միշտ է պահպանվում: Տվյալ դեպքում, փաստաթղթային հիշողությունը պահպանվել է ճարտարապետի ժառանգների և համախոհների շնորհիվ: Հատկապես մեծ նշանակություն ունի այն փաստը, որ գրքի` տպագրության պատրաստման համար մեծ դեր է ունեցել ճարտարապետի աղջիկը` խմբագրելով գիրքը: Անդրեյ Պուչկովը նշում է, որ Օ. Յունակովը գերազանց է իրականացրել իր աշխատանքը[47], որը «շատ հետաքրքիր է ըստ նյութի և վարպետորեն է ձևակերպված»[48]: Պրոֆեսոր Եվգենի Ռեյցենը նշում է, որ «Գիրքը պետք է ոչ միայն կարդալ, այլև` ուսումնասիրել. ճարտարապետները, ինժեներները, գիտնականները, որ ձգտում են ճանաչել ճարտարապետության պատմությունն ու զարգացումը, հատկապես, Ուկրաինայում, մասնավորապես, մայրաքաղաք Կիևում, որտեղ էլ մահացել է ճարտարապետ Իոսիֆ Կարակիսը»: Դրանից բացի, նա ակրոստիքոս է նվիրել մենագրության լույս ընծայման առթիվ[49]: Ճարտարապետ Վերա Իվանովնա Ռայկոն անգամ գրքի շնորհանդեսի առթիվ բանաստեղծություն է գրել:

Կանադա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տորոնտոյում ապրող Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի թղթակից-անդամ Ալեքսանդր Ռոպոպորտը կարծում է, որ հեղինակն ստեղծել է «յուրահատուկ, հաջողակ և հսկայական աշխատանք... հուշարձան Ուկրաինայի ամենատաղանդավոր ճարտարապետներից մեկին: Մենագրությունը հսկայական ճանաչողական նյութ է պարունակում, իրականում այն Ուկրաինայի ճարտարապետության պատմության ու զարգացման մի կարևոր մաս է»[50]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «ВІЗИТІВКА: КОРОТКИЙ СПИСОК» (ua)։ «Україна Молода» 
  2. Дзюба С. (2018-3-29)։ «Лауреаты Международной литературной премии имени Николая Гоголя «Триумф»» (ռուսերեն)։ Спецкор РЕГІОН։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-3-30-ին։ Վերցված է 2018-3-30 
  3. Дзюба С. (2018-3-29)։ «Названо лауреатів Міжнародної літературної премії імені Миколи Гоголя «Тріумф» за 2018 рік» (ua)։ Український репортер։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-3-30-ին։ Վերցված է 2018-3-30 
  4. Дзюба С. (2018-3-29)։ «Лауреати Міжнародної премії «Тріумф»» (ua)։ Суспільний кореспондент։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-3-30-ին։ Վերցված է 2018-3-30 
  5. 5,0 5,1 Школьник Л. Формула Каракиса // Мы здесь : журнал. — 2012. Архивировано из первоисточника 22 Հոկտեմբերի 2012.
  6. Гольдберг М. Человек, разгадавший «формулу Киева» // Еврейская Панорама : журнал. —Гановер, 2017.
  7. Осипчук И. За создание проекта ресторана «Динамо» архитектору Иосифу Каракису разрешили год бесплатно обедать там вместе с женой // Факты : газета. — Киев: «Факты и комментарии», 2017. Архивировано из первоисточника 16 Հունիսի 2017.
  8. «Новая книга об украинском архитекторе (Архитектор Иосиф Каракис / О. Юнаков. — Нью-Йорк: Алмаз, 2016)»։ aej.org.ua։ Асоціація Європейських Журналістів։ 2017-1-11։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-8-28-ին։ Վերցված է 2017-8-28 
  9. Виана де Баррос Т. Олег Юнаков: «Архитектор Иосиф Каракис» // Berlogos : интернет-журнал о дизайне и архитектуре. —Екатеринбург, 2017. Архивировано из первоисточника 26 Օգոստոսի 2017.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 Прокопенко М. Школа Иосифа Каракиса // «День» : газета. —Киев, 2017. — № 8-9. — С. 8-9. Архивировано из первоисточника 31 Հունվարի 2017.
  11. Мавроди Н. Человек и Мастер с большой буквы // Гривна-Плюс : газета. —Луганск, 2012. — № 19 (512). — С. 11. Архивировано из первоисточника 27 Օգոստոսի 2017.
  12. Мавроди Н. Зодчий // Наша газета : газета. —Луганск, 2012. — № 81 (2549). — С. 6. Архивировано из первоисточника 27 Օգոստոսի 2017.
  13. Мавроди Н. К 110-летию архитектора И. Ю. Каракиса. Человек и Мастер с большой буквы // Жизнь Луганска : газета. —Луганск, 2012. — № 24 (1149). — С. 6. Архивировано из первоисточника 27 Օգոստոսի 2017.
  14. Мавроди Н. (2012-7-7)։ «110-лет со дня рождения архитектора Иосифа Юлиевича Каракиса»։ paralel-media.com.ua։ Паралель-Медiа։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-9-27-ին 
  15. «В Нью-Йорке вышла книга об архитекторе, который создал генеральный план Соцгорода в Кривом Роге»։ 1tv.kr.ua։ Первый городской։ 2016-11-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-02-17-ին։ Վերցված է 2017-08-24 
  16. «У Нью-Йорку вийшла книга про легендарного криворіжця»։ vesti.dp.ua (ua)։ Вісті Придніпров'я։ 2016-11-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-12-12-ին։ Վերցված է 2017-08-24 
  17. «В издательстве «Алмаз» вышла книга «Архитектор Иосиф Каракис»»։ vaadua.org։ «Ваад Украины»։ 2016-11։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-11-14-ին։ Վերցված է 2017-08-24 
  18. Панченко А. Страницы древнего Киева // «Сегодня» : газета. —Киев, 2017. — С. 34-35.
  19. Быков А.։ «Авторский надзор — Выпуск 3. Архитектор Каракис. Гость программы Олег Юнаков»։ // Old Fashioned Radio (ofr.fm). — 2017. — 27 августа։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-9-4-ին 
  20. Быков А.։ «Авторский надзор — Выпуск 10 — Семен Широчин»։ // Old Fashioned Radio (ofr.fm). — 2017։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-9-24-ին 
  21. Мохначев Валентин։ «Своя правда. — 2017. — 22 сентября. — 21:08:06 - 21:53:06»։ Українське радіо։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-9-23-ին 
  22. Что почитать в выходные // Тверской центр книги и чтения. —Москва, 2017.
  23. Буркат В. Кто он украинский футурист? // Салон : журнал. —Киев, 2017. — № 1-2. — С. 14. — ISSN 1727-0324.
  24. «52-е засідання клубу»։ kievgrad.org (ua)։ Краеведческий клуб "Киевляне"։ 2016-11-13։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-08-26-ին 
  25. «1 жовтня 2017 року відбулось 70-е засідання клубу «Кияни».»։ kievgrad.org (ua)։ Централізована бібліотечна система Подільського району міста Києва.։ 2017-10-02։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-10-07-ին 
  26. Петренко Т. (16 ноября 2016 года)։ «Архитектор Йосиф Каракис: как прошла презентация книги о человеке, придумавшем образ Соломенки»։ solomenka.city։ Соломенка։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-01-29-ին 
  27. «Презентації, лекції: Архітектор Йосип Каракіс»։ dnabb.org (ua)։ Державна наукова архiтектурно-будiвельна бiблiотека iмені В.Г. Заболотного։ 2017-11-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-02-13-ին։ Վերցված է 2017-08-26 
  28. Васильев А. Книжное обозрение // АНТИКВАР : журнал. —Киев, 2017. — № 1–2 (100). — С. 110-111. — ISSN 2222-436X. Архивировано из первоисточника 13 Փետրվարի 2017.
  29. «Презентація книги "Архитектор Иосиф Каракис"» (ua)։ Музей Шолом-Алейхема։ 2016-12-23։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-1-29-ին։ Վերցված է 2017-8-26 
  30. «5 еврейских музеев, которые стоит посетить в Украине»։ unian.net։ УНИАН։ 08 февраля 2017 
  31. «Засідання клубу прихильників книги «Субота у Бегемота» Презентація книги Олега Юнакова «Архитектор Иосиф Каракис» (Нью-Йорк : Алмаз, 2016)»։ nplu.org (ua)։ Национальная библиотека Украины имени Ярослава Мудрого։ 2016-11-19։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-02-13-ին։ Վերցված է 2017-08-26 
  32. «ІНФОРМАЦІЙНИЙ ЦЕНТР»։ knuba.edu.ua (ua)։ Киевский национальный университет строительства и архитектуры։ 2017-5-30։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-6-6-ին։ Վերցված է 2017-8-26 
  33. «Презентація книги «Архитектор Иосиф Каракис»»։ library.knuba.edu.ua (ua)։ Библиотека КНУСА։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-8-19-ին։ Վերցված է 2017-8-26 
  34. Книга «Архитектор Иосиф Каракис» // Официальный блог книги.
  35. «Телепрограмма канала «Культура» на неделю. Понедельник, 27 марта»։ tvkultura.ru։ Канал «Культура»։ 2017-03-27։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-03-27-ին 
  36. «Телепрограма. Неділя, 2 квітня»։ cultureua.com (ukr)։ Канал «Культура»։ 2017-03-27։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-01-ին 
  37. «Телепрограма. Понедельник, 3 апреля»։ vsetv.ru (ukr)։ Канал «Культура»։ 2017-04-03։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-03-29-ին 
  38. «TV channel Культура. friday, 25 August»։ tvmania.in.ua/ (ukr)։ Канал «Культура»։ 2017-04-03։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-05-ին 
  39. Теле программа // Полтавська думка : газета. — № 13 (1167). — С. 6. Архивировано из первоисточника 26 Օգոստոսի 2017.
  40. «Телепрограмма. Неделя с 15 марта»։ vsetv.com։ 2017-3-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-03-15-ին 
  41. «Програма передач ЦК з 03.04-09.04.2017 р.»։ centraltv.kiev.ua (ua)։ Центральный канал։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-13-ին 
  42. Воля (2017-4-9)։ «Телепрограма на 9 квітня, неділю» (ua)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-06-ին 
  43. Телеканал ТРК "МІС" (2017-2-27)։ «Архітектор - Йосип Каракіс»։ mis.dp.ua (ua)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-8-26-ին 
  44. Голубовский Е. Путеводитель по городу Каракиса // Всемирные одесские новости : журнал. —Одесса, 2016. — № 4 (98). — С. 14. — ISSN 2151-271X. Архивировано из первоисточника 27 Հունվարի 2017.
  45. Цалик С. Иосиф Каракис: жизнь и книга // Зеркало недели : газета. —Киев, 2017. — № 13. — ISSN 1563-6437. Архивировано из первоисточника 24 Օգոստոսի 2017.
  46. Рубан Л. Летопись творчества, профессионализма и новаторства // Газета «А+Б». — Киев: Киевский национальный университет строительства и архитектуры, 2017. — № 1-3 (1485-1487). — С. 2-3. Архивировано из первоисточника 17 Մարտի 2017.
  47. Пучков, 2017, էջ 294
  48. Пучков, 2017, էջ 300
  49. «53-е засідання клубу»։ kievgrad.org (ua)։ Краеведческий клуб "Киевляне"։ 2016-11-28։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-08-26-ին 
  50. От тех, кто помнит и любит зодчего И. Ю. Каракиса, верного рыцаря Киева… // «А+Б» : газета. — Киев: Киевский национальный университет строительства и архитектуры, 2017. — № 4-7 (1488-1491). — С. 4. Архивировано из первоисточника 24 Օգոստոսի 2017.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]