Հենրի Մորգենթաու (կրտսեր)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մորգենթաու (այլ կիրառումներ)
Հենրի Մորգենթաու
Henry Morgenthau, Jr.1947.jpg
 
Կուսակցություն՝ Դեմոկրատական կուսակցություն
Կրթություն՝ Կոռնելի համալսարան և Ֆիլիպսի ակադեմիան Էքսետերում
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և տնտեսագետ
Դավանանք հուդայականություն
Ծննդյան օր մայիսի 11, 1891(1891-05-11)[1][2][3]
Ծննդավայր Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]
Վախճանի օր փետրվարի 6, 1967(1967-02-06)[4][1][2][…] (75 տարեկան)
Վախճանի վայր Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5]
Գերեզման Mount Pleasant Cemetery
Թաղված Mount Pleasant Cemetery
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Հայր Հենրի Մորգենթաու
Ամուսին Elinor Morgenthau?
Զավակներ Robert M. Morgenthau?, Henry Morgenthau III? և Joan Morgenthau Hirschhorn?
 
Ինքնագիր Henry Morgenthau Jr sig.jpg

Հենրի Մորգենթաու (անգլ.՝ Henry Morgenthau, մայիսի 11, 1891(1891-05-11)[1][2][3], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4] - փետրվարի 6, 1967(1967-02-06)[4][1][2][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5]), ամերիկացի պետական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Նյու Յորքում, հրեական ընտանիքում, գործարար և դիվանագետ Հենրի Մորգենթաուի ավագ որդին։ Կոռնելի համալսարանում սովորել է Գյուղատնտեսություն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին որպես սպա ծառայել է նավատորմում։ 1913 թվականից նա ընկերական հարաբերություններ է ունեցել Ֆրանկլին Ռուզվելտի հետ։ 1915 թվականին ամուսնացել է Էլինոր Ֆեթմանի հետ, որը Մեյեր Լեմանի թոռնուհին է, Lehman Brothers բանկի հիմնադիր երեք եղբայրներից մեկը։

Նյու Յորք նահանգի Ռուզվելտի նահանգապետության ժամանակ Մորգենթաուն դարձել է գյուղատնտեսության գծով խորհրդական (1928), ապա՝ նահանգի արգելոցների կառավարիչ (1930)։

Ռուզվելտի նախագահության սկզբում Մորգենթաուն զբաղեցնում էր դաշնային գյուղատնտեսական բյուրոյի և գյուղատնտեսական վարկային կառավարման ղեկավարի պաշտոնները։ 1933 թվականին՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ։

ԱՄՆ ֆինանսների նախարար 1934-1945 թվականներին։ ԱՄՆ նախագահ Ֆ. Ռուզվելտի քաղաքական և տնտեսական խորհրդական։

Հայտնի է որպես Մորգենթաուի պլանի հեղինակ, որն ԱՄՆ-ին առաջարկել է 1944 թվականին հետպատերազմյան Գերմանիան արդյունաբերական և ռազմական առումով փոքր ագրարային թուլացած պետությունների շարքին վերափոխելու համար, որոնք այլևս չեն կարող սպառնալ Եվրոպային և ամբողջ աշխարհին։ Պլանն այդպես էլ կյանքի չի կոչվել։

Նա կառավարության այն անդամների թվում էր, որոնց գործունեությունը չէր սահմանափակվում նեղ մասնագիտական շրջանակներով, և որոնք ակտիվորեն մասնակցում էին ինչպես կառավարության ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքականության ձևավորմանը։

— Խորհրդային դիվանագետ Ն. Նովիկով[6]

1945-1950 թվականներին՝ նախագահ, իսկ 1951-1953 թվականներին՝ ամերիկյան Միացյալ հրեական կոչ հասարակական կազմակերպության պատվավոր նախագահ։ 1950-1951 թվականներին՝ Երուսաղեմի հրեական համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ, 1951-1954 թվականներին՝ Իսրայելի ֆինանսավորման և զարգացման ամերիկյան կորպորացիայի նախագահ[7]։

Հենրի և Էլինոր Մորգենթաուները ունեցել են երեք երեխա՝ Ջոան Մորգենթաու Հիրշհորնը (կլինիկական մանկաբուժության և կանխարգելիչ բժշկության պրոֆեսոր, Մաունթ-Սինայ բժշկական դպրոցի ուսանողների գծով դեկանի օգնական), Հենրի Մորգենթաու III (հեռուստապրոդյուսեր և գրող) և Ռոբերտ Մ. Մորգենթաուն (Մանհեթենի շրջանային դատախազ)։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հենրի Մորգենթոյի պատվին Իսրայելում անվանակոչվել է մոշավ Թալ Շահարը (եբրայերեն՝ טל שחר ‎, առավոտյան շաղ), որը Մորգենթոյի ազգանվան թարգմանությունն է գերմաներենից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Моргентау Генри (ռուս.) / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118736930 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  6. Воспоминания дипломата
  7. Моргентау՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում