Հաշվապահական հաշետվություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Հաշվապահական հաշվետվությունները կազմակերպությունների գործունեությունը բնութագրող ցուցանիշների ամփոփ համակարգ են, որոնք տեղեկատվության արտաքին և ներքին օգտագործողներին հնարավորություն են տալիս գնահատելու դրանց գործունեության արդյունքները[1]:

Բանկի ֆինանսական հաշվետվություն, 1906 թվական

Հաշվետվության հասկացությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաշվապահական հաշվետվությունը բովանդակում է անհրաժեշտ տեղեկություններ տվյալ կազմակերպության աշխատանքի հիմնական բնագավառների` արտադրանքի թողարկման և իրացման, սեփական կապիտալի փոփոխությունների, դրամական հոսքերի, ֆինանսական դրության, հաշվային քաղաքականության և այլնի վերաբերյալ: Հաշվետվության վերլուծությունը կարևոր է կազմակերպության գործունեության արդյունքները ուսումնասիրելու, դրա զարգացման ընթացքի վրա դրականորեն ներգործելու և հետագա զարգացման ուղղությունը ճիշտ որոշելու համար: Հաշվապահական հաշվետվությունները պետք է լինեն ճշմարիտ, լրիվ, կազմվեն և ներկայացվեն ժամանակին, լինեն պարզ ու մատչելի:

Հաշվապահական հաշվետվությունները ըստ ընդգրկման ժամանակաշրջանի, լինում են միջանկյալ և տարեկան: Միջանկյալ հաշվետվությունները կազմվում են ամիսը, եռամսյակը մեկ անգամ, իսկ տարեկան հաշվետվւթյունը՝ յուրաքանչյուր տարվա վերջում և ընդգրկում է տվյալ կազմակերպության ամբողջ տարվա ֆինանսատնտեսական գործունեությունը:

Հաշվապահական հաշվետվությունները, ելնելով ցուցանիշների ընդհանրացման աստիճանից, լինում են սկզբնական և ամփոփ: Սկզբնական հաշվետվեւթյունը կազմվում է ինքնուրույն իրավաբանական անձ հանդիսացող կազմակերպույունում, իսկ ամփոփ հաշվետվությունը՝ միավորումներում, գերատեսչություններում, նախարարություններում՝ նրանց համակարգի մեջ մտնող կազմակերպությունների սկզբնական հաշվետվությունների խմբավորման միջոցով և ընդհանրացնում է այդ գերատեսչությունների համակարգի մեջ մտնող կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեությունը միասին վերցրած: Ամփոփ հաշվետվությունները անվանում են նաև համախմբված հաշվետվություններ:

Հաշվապահական հաշվետվությունները լինում են. կառավարչական հաշվառման հաշվետվություններ, ֆինանսական հաշվետվություններ:

Կառավարչական հաշվառման հաշվետվություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառավարչական հաշվառման հաշվետվությունների միջոցով ներկայացվում են.

  • հաշվետու ժամանակաշրջանի ծախսերի նախահաշվի կատարումը,
  • թողարկված պատրաստի արտադրանքի տեսականու կալկուլյացիան և շահութաբերությունը՝ ըստ արտադրատեսակների,
  • հաշվետու ժամանակաշրջանի ծախսերի փոփոխությունները և այլն:

Կառավարչական հաշվառման հաշվետվությունների ցուցանիշները համարվում են առևտրային գաղտնիք և ենթակա չեն հրապարակման:

Ֆինանսական հաշվետվություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաշվետվությունը կազմակերպության անցած ժամանակահատվածի աշխատանքի պայմաններն ու արդյունքները բնութագրող ցուցանիշների համակարգ է[2]: Ըստ էության այն որոշակի ժամանակահատվածում կազմակերպության ու դրա ենթաբաժինների վիճակի ու դրա գործունեության արդյունքների ամփոփ տվյալների համառոտ դուրս բերումն է ընթացիկ հաշվառման տվյալներից[3]:

Կազմելու ձևը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինանսական հաշվետվությունը կազմում են իրավաբանական անձ հանդիսացող կազմակերպությունները, անկախ սեփականության ձևից:

Ֆինանսական հաշվետվությունների փաթեթը ընդգրկում է հաշվապահական հաշվեկշիռը, ֆինանսական արդյունքների, սեփական կապիտալում փոփոխությունների, դրամական միջոցների հոսքերի մասին հաշվետվությունները և ֆինանսական հաշվետվություններին կից ծանոթագրություններն ու փաստացի շահութահարկի հաշվարկը: Բացի այդ ընդգրկում է ֆինանսական հաշվետվության արժանահավատությունը հաստատող աուդիտորական եզրակացությունը և բացատրագիր:

Տարեկան ֆինանսական հաշվետվության մեջ են ներառվում՝

  1. Հաշվապահական հաշվեկշիռը՝ Ձև №1
  2. Ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվությունը՝ Ձև №2
  3. Սեփական կապիտալում փոփոխություների մասին հաշվետվությունը՝ Ձև №3[4]
  1. Դրամական միջոցների հոսքերի մասին հաշվետվությունը՝ Ձև №4
  2. Ֆինանսական հաշվետվություններին կից ծանոթագրություններ՝ Ձև №5

Կազմման փուլերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաշվապահական հաշվառման գործընթացը բաղկացած է 4 հիմնական փուլերից: Առաջին փուլում փաստաթղթավորվում է տարբեր տնտեսական փաստեր: Երկրորդ փուլում հաշվային տվյալները դասակարգվում և ամփոփվում են՝ արտացոլելով հաշվապահական հաշվառման հաշիվներում: Երրորդ փուլում ձևավորվում են հաշվետվական ձևերը: Եզրափակիչ փուլում իրականացվում է կազմակերպության տնտեսական գործունեության վերլուծությունը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Аверчев, И.В. (2011). МСФО. 1000 примеров применения.. Рид Групп. էջեր 992.. ISBN 978-5-4252-0230-7. 
  2. Принципы подготовки и составления финансовой отчётности КМСФО ╖ 12
  3. SFAC No. 1-Objectives of Financial Reporting by Business Enterprises
  4. Информация Минфина России N ПЗ-10/2012 «О вступлении в силу с 1 января 2013 г. Федерального закона от 6 декабря 2011 г. N 402-ФЗ „О бухгалтерском учёте“»

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայաստանի Պետական Տնտեսագիտական Համալսարան, Հաշվապահական Հաշվառում, ԵՐԵՎԱՆ 2009