Հանսա Ջիվրաջ Մեհթա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հանսա Ջիվրաջ Մեհթա
Ծնվել էհուլիսի 3, 1897(1897-07-03)
ԾննդավայրՍուրհաթ, Բոմբեյի նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան
Մահացել էապրիլի 4, 1995(1995-04-04) (97 տարեկանում)
Մահվան վայրՄումբայ, Հնդկաստան
ՔաղաքացիությունFlag of India.svg Հնդկաստան
British Raj Red Ensign.svg Բրիտանական Հնդկաստան
Մասնագիտությունակադեմիկոս, ակտիվիստ, քաղաքական գործիչ, ֆեմինիստ, մանկագիր և թարգմանիչ
ԱմուսինՋիվրաջ Նարայան Մեհթա
Ծնողներհայր՝ Մանուբհաի Մեհթա
Զբաղեցրած պաշտոններՀնդկաստանի հիմնադիր ժողովի անդամ և Հնդկաստանի հիմնադիր ժողովի Խորհրդատվական հանձնաժողովի անդամ[1]
Պարգևներ և
մրցանակներ
Պադմա Բհուշան[2]
ԱնդամությունԱզգային դրոշի ներկայացման կոմիտե[3]

Հանսա Ջիվրաջ Մեհթա (ա.-փենջ.` ਹੰਸਾ ਜੀਵਰਾਜ ਮਹਿਤਾ, անգլ.՝ Hansa Jivraj Mehta, հուլիսի 3, 1897(1897-07-03), Սուրհաթ, Բոմբեյի նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան - ապրիլի 4, 1995(1995-04-04), Մումբայ, Հնդկաստան)[4], հնդիկ ռեֆորմիստ, սոցիալական ակտիվիստ, մանկավարժ, անկախության համար պայքարող ակտիվիստ, ֆեմինիստ, գրող[5][6]:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանսա Մեհթան ծնվել է Բրահմանների ընտանիքում, 1897 թվականի հուլիսի 3-ին: Նա եղել է Բարոդա նահանգի նահանգապետ Մանուբհաի Մեհթայի դուստրը և գուջարաթի լեզվով գրված առաջին վեպի հեղինակ Նանդշանկար Մեհթայի թոռը[4][7]:

1918 թվականին ավարտել է փիլիսոփայության ֆակուլտետը: Լրագրություն և սոցիոլոգիա է սովորել Անգլիայում: 1918 թվականին հանդիպել է Սարոջինի Նայդուին, իսկ ավելի ուշ, 1922 թվականին` Մահաթմա Գանդիին[7][8]:

Ամուսնացել է ականավոր բժիշկ Ջիվրաջ Նարայան Մեհթայի հետ:

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքականություն, կրթություն, ակտիվիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանսա Մեհթան Մահաթմա Գանդիի խորհրդով բողոքի ցույցեր է կազմակերպել օտարերկրյա հագուստ վաճառով խանութների դեմ: Նա 1932 թվականին իր ամուսնու հետ ձերբակալվել ու բանտ է ուղարկվել բրիտանացիների կողմից: Ավելի ուշ ընտրվել է Բոմբեյի օրենսդրական խորհրդում[5]:

Անկախությունից հետո նա այն 15 կանանցից մեկն էր, որոնք դարձել են Հնդկաստանի Սահմանադրության առաջին տարբերակը հեղինակած ընտրական խորհրդի մաս[9]: Եղել է նաև Հիմնարար իրավունքների խորհրդատվական կոմիտեի ու ենթակոմիտեի անդամ[10]: Պայքարել է Հնդկաստանում կանանց հավասարության ու նրանց հանդեպ արդարության համար[11][7]:

1926 թվականին Հանսան ընտրվել է Բոմբեյի դպրոցների խորհրդի կազմում, 1945-46 թվականներին դարձել է Բոլոր հնդիկ կանանց խորհրդաժողովի նախագահ: Հայդարաբադում տեղի ունեցած խորհրդաժողովի ժամանակ իր նախագահական ուղերձում նա առաջարկել է Կանանց իրավունքների խարտիան: 1945-1960 թվականներին նա տարբեր պաշտոններ է ստանձնել Հնդկաստանում` լինելով SNDT կանանց համալսարանի պրոռեկտոր, Հնդկաստանի միջնակարգ կրթության խորհրդի անդամ, Հնդկաստանի միջհամալսարանական խորհդրի նախագահ և այլն[8]:

Որպես 1947-48 թվականներին ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեում Հնդկաստանի ներկայացուցիչ նա պատասխանատու է եղել Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրում «բոլոր տղամարդիկ հավասար են ստեղծված» (անգլ.՝ all men are created equal) արտահայտությունը «բոլոր մարդիկ հավասար են ստեղծված» (անգլ.՝ all human beings) արտահայտությամբ փոխարինելու համար[12]` ընդգծելով սեռական հավասարությունը[13]: Հանսան 1950 թվականին դարձել է ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեի փոխնախագահ: Նա նաև եղել է UNESCO-յի գործադիր խորհրդի անդամ[6][14]:

Գրական կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գուջարաթի լեզվով հեղինակել է մի քանի մանկական գրքեր: Թարգմանել է շատ անգլերեն գրքեր, ինչպես, օրինակ, Գուլիվերի ճանապարհորդությունները: Նաև վերամշակել է Ուիլյամ Շեքսպիրի որոշ պիեսներ: Նրա էսսեները հավաքվել և մեկ ամբողջական գրքով տպագրվել են 1978 թվականին[5][8]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանսա Մեհթան պարգևատրվել է Պադմա Բհուշան մրցանակով 1959 թվականին[15]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://cadindia.clpr.org.in/constitution_assembly_debates/volume/2/1947-01-24
  2. http://www.indianautographs.com/productdetail-125454.html
  3. http://164.100.47.194/Loksabha/Debates/cadebatefiles/C14081947.html
  4. 4,0 4,1 Trivedi Shraddha (2002)։ Gujarati Vishwakosh (Gujarati Encyclopedia)։ Vol. 15։ Ahmedabad: Gujarati Vishwakosh Trust։ էջ 540։ OCLC 248968453 
  5. 5,0 5,1 5,2 Wolpert Stanley (5 April 2001)։ Gandhi's Passion: The Life and Legacy of Mahatma Gandhi։ Oxford University Press։ էջ 149։ ISBN 9780199923922 
  6. 6,0 6,1 Srivastava Gouri (2006)։ Women Role Models: Some Eminent Women of Contemporary India։ Concept Publishing Company։ էջեր 14–16։ ISBN 9788180693366 
  7. 7,0 7,1 7,2 «Hansa Jivraj Mehta: Freedom fighter, reformer; India has a lot to thank her for»։ The Indian Express (en-US)։ 2018-01-22։ Վերցված է 2018-08-23 
  8. 8,0 8,1 8,2 Chaudhari Raghuveer, Dalal Anila, eds. (2005)։ «લેખિકા-પરિચય» [Introduction of Women Writers]։ વીસમી સદીનું ગુજરાતી નારીલેખન [20 Century Women's Writing's in Gujarati] (գուջարաթի) (1st ed.)։ New Delhi: Sahitya Akademi։ էջ 350։ ISBN 8126020350։ OCLC 70200087 
  9. Ravichandran Priyadarshini (13 March 2016)։ «The women who helped draft our constitution»։ Mint։ Վերցված է November 6, 2017 
  10. «CADIndia»։ cadindia.clpr.org.in։ Վերցված է 2018-01-16 
  11. «CADIndia»։ cadindia.clpr.org.in։ Վերցված է 2018-01-16 
  12. Jain Devaki (2005)։ Women, Development and the UN։ Bloomington: Indiana University Press։ էջ 20 
  13. http://www.un.int/india/india%20&%20un/humanrights.pdf Archived 12 January 2014 at the Wayback Machine.
  14. Dhanoa Belinder (1997)։ Contemporary art in Baroda։ Tulika։ էջ 267։ ISBN 9788185229041 
  15. «Hansa Jivraj Mehta»։ Praful Thakkar's Thematic Gallery of Indian Autographs։ Վերցված է 19 June 2016