Կրուշևաց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Կրուշևաց
Դրոշ Զինանշան
FLAG Kruševac.png COA Kruševac.png

Kruševac - Trg kosovskih junaka.JPG
Կոորդինատներ: 43°35′0″ հս․ լ. 21°19′36″ ավ. ե. / 43.58333° հս․. լ. 21.32667° ավ. ե. / 43.58333; 21.32667
Երկիր Սերբիա Սերբիա
Հիմնադրված է 1371 թ.
Մակերես 854 կմ²
ԲԾՄ 137 մետր
Ժամային գոտի UTC+1
Փոստային ինդեքսներ 37000
Պաշտոնական կայք krusevac.org.rs
##Կրուշևաց (Սերբիա)
Red pog.png

Կրուշևաց (սերբ.՝ Крушевац [krûʃeʋat͡s]), քաղաք Սերբիայում: Միջնադարում եղել է Սերբիայի մայրաքաղաքը: Բնակչությունը 2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով 75.256 մարդ է, իսկ Կրուշևաց համայնքի բնակչությունը` 130.000:

Կրուշևաց համայնքը ներառում է 101 բնակավայր: Կրուշևաց քաղաքը համայնքի տնտեսական, քաղաքական, արդյունաբերական, վարչական, մշակութային, կրթական, մարզական կենտրոնն է: Կրուշևաց համայնքը զբաղենում է 854 կմ² մակերես:

Քաղաքը գտնվում է Կրուշևիցյան գոգահովտում, որ փռված է Արևմտյան Մորավիայում: Այն հյուսիսում հարում է Լևչային ու Տեմնիչային, հյուսիսում` Ժուպեին, Կոպաոնիկին, հարավում` Յաստրեբացին, իսկ արևմուտքում` Կրալևի և Իբարսկի գոգահովիտներին:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրուշևացը որպես մայրաքաղաք 1371 թվականին հիմնադրել է իշխան Լազար Խլեբելյանովիչը: Առաջին անգամ հիշատակվել է 1387 թվականին: Ավանդության համաձայն` Կրուշևացն իր անունը ստացել է կրուշցա քարի անունից, որից էլ հիմնականում կառուցվել են քաղաքի շինությունները:

Կոսովոյի ճակատամարտից հետո Կրուշևացը դարձել է Սերբիայի մայրաքաղաքը: Այդ ժամանակ երկիրը կառավարում էր Միլիցան, իսկ նրանից հետո` Լազարի որդին` Ստեֆանը, ով հետագայում մայրաքաղաք է հռչակում Բելգրադը: Թուրքերը բազմիցս հարձակվել են Կրուշևացի վրա, սակայն այն նվաճել են միայն 1427 թվականին` Ստեֆանի մահից հետո:

1444 թվականից Կրուշևացն անցնում է Գեորգի Բրանկովիչի ձեռքը, սակայն թուրքերն այն վերջնականապես նվաճում են 1454 թվականին: Այն ժամանակ քաղաքը կրում էր «Ալաջ Հիսար» թուրքական անունը: Ավստրիա-թուրքական պատերազմի ժամանակ` 1689 թվականին, քաղաքն ազաագրվել է թուրքերից: Հետագայում քաղաքը կրկին հետ է վերադարձվել թուրքերին 1791 թվականի Սվիստովի համաձայնագրով: Կրուշևացը թուրքերից վերջնակապես ազատագրվել է 1833 թվականին: Ազատագրումից հետո քաղաքն սկսել է արագ զարգանալ` դառնալով ժամանակի Սերբիայի կարևոր կենտրոններից մեկը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանացիները Բագդալա լեռան վրա գնդակահարել են Կրուշևացի 1692 պարտիզանի` իրենց վրեժը լուծելով Կրուշևացի ճակատամարտում ունեցած կորուստների համար: Պատերազմից հետո այդ տեղը վերածվել է հուշահամալիր-այգու` «Սլոբոդիշտե» (Ազատագրում) անվանումով:

Արդյունաբերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրուշևացը արդյունաբերական կենտրոն է` զարգացած մետաղամշակման և քիմիական արդյունաբերությամբ: Այստեղ գործում են ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների «Ռուբին» ֆաբրիկան, մոտ 1200 այլ ընկերություններ:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրուշևացում ապրում է 46.395 չափահաս բնակիչ, բնակչության միջին տարիքը 39.2 է: Քաղաքում հաշվվում են 19.342 ընտանիք, ընտանիքի անդամների միջին քանակը` 2.95:

Բնակիչները հիմնականում սերբեր են:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշանավոր բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Միոդրագ Չկալյա
  • Բոյան Միլանդինովիչ
  • Ռադմիլա Սավիչևիչ
  • Վլաստիմիր Ստոիլկովիչ
  • Ռադմիլա Ժիվկովիչ
  • Տաշկո Նաչիչ
  • Ռադոշ Բայիչ
  • Լյուբինկա Բոբիչ
  • Միլիյա Վուկովիչ
  • Վոյին Չետկովիչ
  • Նատաշա Շոլակ
  • Նեբոյշա Բրադիչ
  • Դոբրիցա Չոսիչ
  • Ստանիսլավ Բինիչկի
  • Լիլյանա Ջյուրովիչ
  • Միլան Միլովանովիչ
  • Գորան Ռաիչևիչ

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրուշևացը համագործակցում է հետևյալ քաղաքների հետ.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]