Կոնդրատի Ռիլեև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոնդրատի Ռիլեև
Rylejew.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 18 (29), 1795 կամ սեպտեմբերի 18, 1795(1795-09-18)[1]
ԾննդավայրԲատովո, Ռոժդենստվենսկոյե, Գատչինսկի շրջան, Լենինգրադի մարզ
Վախճանվել էհուլիսի 13 (25), 1826 (30 տարեկան) կամ հուլիսի 13, 1826(1826-07-13)[1] (30 տարեկան)
Վախճանի վայրՊետրոպավլովյան ամրոց, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն
Մասնագիտությունբանաստեղծ և գրող
Լեզուռուսերեն
Ազգությունռուս
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
ԿրթությունՊետերբուրգի առաջին կադետական կորպուս
Kondraty Ryleyev Վիքիպահեստում

Կոնդրատի Ֆեոդորովիչ Ռիլեև (սեպտեմբերի 18 (29), 1795 կամ սեպտեմբերի 18, 1795(1795-09-18)[1], Բատովո, Ռոժդենստվենսկոյե, Գատչինսկի շրջան, Լենինգրադի մարզ - հուլիսի 13 (25), 1826 կամ հուլիսի 13, 1826(1826-07-13)[1], Պետրոպավլովյան ամրոց, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս բանաստեղծ, դեկաբրիստ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Բատովո գյուղական համայնքում (այժմ՝ Գատչինսկի շրջանի մաս)։ Հայրն աղքատացած ազնվական էր, մանր կալվածատեր, ով հետագայում աշխատանքի անցավ որպես իշխան Գոլիցինի կալվածքներից մեկում, որպես կառավարիչ։ Սովորել է Պետերբուրգի առաջին կադետական կորպուսում (1801-1814Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակաշրջանում մասնակցել է ռուսական բանակի արտասահմանյան արշավանքներին դեպի Լեհաստան, Ֆրանսիա և Գերմանիա։

1818 թվականին պաշտոնաթող է եղել, 1821 թվականից ծառայել է Պետերբուրգի քրեական պալատում որպես ատենակալ, 1824 թվականից՝ որպես ռուս-ամերիկյան ընկերության գրասենյակի կառավարիչ, 1823 թվականին դարձել է դեկաբրիստների Հյուսիսային ընկերության անդամ։

Ռիլեևի քաղաքական հայացքները չափավոր սահմանադրական-միապետականից աստիճանաբար վերաճել են հանրապետականի։ Ռիլեևն առաջատար դեր է կատարել 1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ի ապստամբության կազմակերպման և ռուսական միապետության տապալման փորձի գործում։ Մահապատժի է ենթարկվել Պետրոպավլովյան ամրոցում, ի թիվս ապստամբության 5 ղեկավարների։

Ստեղծագործական ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիլեևին գրական ճանաչում է բերել «Առ ժամիշխանը» (1820) երգիծանքը, որում քննադատել է արակչեևյան վարչակարգը։ 1823-1825 թվականներին Ա․ Բեստուժևի հետ Ռիլեևը լույս է ընծայել «Պոլյարնայա զվեզդա» («Полярная звезда») ամենամյա ալմանախը։

1821-1823 թվականներին ստեղծել է «Խոհեր» (1825) պատմական երգերի շարքը։ Անդրադառնալով Ռուսաստանի հերոսական անցյալին՝ բանաստեղծն այն վերաիմաստավորել է իր սեփական քաղաքացիական իդեալների ոգով։

Դեկաբրիստական ներշնչանքով և այդ շարժման սպասվելիք ճակատագրի զգացողությամբ է ներթափանցված նրա հիմնական ստեղծագործությունը՝ «Վոյնարովսկի» (1825) պոեմը։ Բարձր քաղաքացիական նվիրումով հայրենիքին ծառայելու մասին իր մտքերը Ռիլևը արտահայտել է Պետրոս I-ի դեմ Մազեպայի բարձրացրած խռովությանը մասնակցելու համար Սիբիր աքսորված հերոսի խոստովանության մեջ։ «Նալիվայկո» (հատվածներ 1825) անավարտ պոեմի թեման շլյախտայի ճնշման դեմ 16-րդ դարի ուկրաինական կազակության ազգային-ազատագրական պայքարն է։ Ռիլեևի քնարերգության քաղաքացիական պաթոսի առավել ամբողջական արտահայտությունը «Քաղաքացի» բանաստեղծությունն է։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Cornwell, Neil (1998). Reference Guide to Russian Literature. FitzRoy Dearborn Publishers.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png