Խուան Բերմուդո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խուան Բերմուդո
Ծնվել էմոտ. 1510[1][2][3][4]
ԾննդավայրԷսիխա, Սևիլյա, Անդալուզիա, Իսպանիա
Մահացել էմոտ. 1565[1][3][4]
ՔաղաքացիությունԻսպանիա
ԿրոնՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
ԿրթությունԱլկալի համալսարան
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, երաժշտագետ, կոմպոզիտոր, երաժշտություն տեսաբան և երգեհոնահար
Juan Bermudo Վիքիպահեստում

Խուան Բերմուդո (իսպ.՝ Juan Bermudo, մոտ. 1510[1][2][3][4], Էսիխա, Սևիլյա, Անդալուզիա, Իսպանիա - մոտ. 1565[1][3][4]), երաժշտության իսպանացի տեսաբան, վիուելահար, կոմպոզիտոր, ֆրանցիսկյան միաբանության անդամ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերմուդոյի մասին կենսագրական տեղեկություններն աղքատիկ են (դրանք վերցված են բացառապես իր իսկ ստեղծագործություններից): Ծագել է ապահով ընտանիքից: 1525 թվականին Սևիլիայում ընդունվել է ֆրանցիսկյան միաբանություն, այնուհետև ազատ Ալկալա դե Էնարեսի համալսարանի արվեստների ֆոկուլտետում ուսումնասիրել ճշգրիտ գիտություններ: 1524-1534 թվականներին այցելել է Տոլեդոյի մայր տաճար և հիացել տեղի երգիչների իմպրովիզային պոլիֆոնիայով: Հայտնի են նաև Գրանադայի պալատի կապելմայստեր Բեռնարդինոյի հետ (Bernardino de Figueroa, մահացել է 1571) Բերմուդոյի խորհրդակցությունները: Մեկ այլ կարևոր խորհրդատու եղել է կոմպոզիտոր Կրիստոբալ դե Մորալեսը: 1550 թվականին Բումադոն այցելել է Մոնտիլիեի (Անդալուզիա) կլարիսինյան եկեղեցի` աբբայությանը նվիրելով իր տրակտատներից մեկը: 1560 թվականի հունիսի 24-ին Անդալուզիայի ֆրանցիսկյան թեմում ընտրվել է ղեկավար պաշտոնում: Խուան Բերմուդոյի մահվան տարեթիվն ու վայրը հայտնի չեն:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերմուդոյի ստեղծագործական գլխավոր ձեռքբերումը «Երաժշտական գործիքների մեկնություն» տրակտատն է («Declaración de instrumentos musicales», 1555)` հինգ հատորով[5]: Վերնագիրը, որը երաժշտական գործիքների դիտարկման խոստում է, այնքան էլ չի արդարացնում իրեն, որտեղ վոկալ երաժշտությունը (ինչպես գրիգորյան երգեցողությունը, այնպես էլ եկեղեցական նորագույն պոլիֆոնիան) դիտարկվում է գործիքային երաժշտության հետ: Պետք է հաշվի առնել, որ արևմտյան գիտնականները վերնագիրը մեկնաբանում են Բոետիոսի musica instrumentalis-ի իմաստով, այսինքն` երաժշտության հնչողություն ունեցող ամեն երևույթ, ոչ թե մաթեմատիկական տեսություն[6]:

Բերմուդոյի աշխատությունում առավել արժեքավոր է գործիքների նկարագրությունը, որտեղ մանամասն ներկայացվում են վուելան, ինչպես նաև ստեղնաշարային գործիքներ, քնար և այլն[7]: Երաժշտության տեսության տեսանկյունից կարևոր է երրորդ գիրքը, որտեղ հեղինակը քննարկում է տեմպերացիայի խնդիրները, նոտագրությունը, երաժշտական կոպոզիցիայի տեխնիկան` հատկապես ինտաբուլյացիան: Հինգերորդ գիրքը, որը նվիրված է եկեղեցական տոների ուսմունքին, այդ թվում` դրանց կիրառմանը բազմաձայն երգեցողության մեջ, սկսվում է Կրիստոբալ դե Մորալեսի արժեքավոր ներածությամբ (թվագրված է 1550 թվականի հոկտեմբերի 20-ին)[8]: Առաջին գիրքը որոշ չափով երաժշտության գեղագիտության ու բարոյագիտության ավանդական շարադրություն է (օրինակ` դիտարկված է երգչի ու երաժշտի տարբերությունը), անունների ծագումնաբանության պատմական էքսկուրսիա, երաժշտության դասակարգման հարցերի քննարկում: Ժամանակի նշանավոր հեղինակություններից ում հղում է կատարում Բերմուդոն, փիլիսոփաներ Յակոբ Ֆաբերն է, Ջորջո Վալան, երաժիշտներ Գաֆուրին և Գլարեանը:

Բերմուդոն իր տրակտատը համարել է իր կյանքի գլխավոր աշխատությունը: Հետազոտությունների միջանկյալ արդյունքները նա հրատարակել է որպես առանձին գործեր: Այսպես` 1549 թվականին հրատարակվել է տրակտատների առաջին գիրքը («Libro primero»), որն իր չափերով գրեթե հավասար է հաջորդ հինգ գրքերին միասին վերցված, իսկ հաջորդ տարի հրատարակել է Երկրորդ գրքից մի հատված` «Arte tripharia» անունով:

Բերմուդոն «Mira Nero de Tarpeya» ռոմանսի հեղինակն է` ձայնի և վիուելայի համար, ինչպես նաև երգեհոնի համար կաթոլիկ հանրահայտ հիմների պոլիֆոնիկ մշակումների, որոնցից են` «Conditor alme siderum», «Ave maris stella» և «Vexilla regis prodeunt»[9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118950193 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Musicalics
  5. Вариант русского перевода заглавия — «Разъяснение музыкальных инструментов»
  6. Freis W., Blackburn B. Bermudo, Juan // The New Grove Dictionary of Music and Musicians. London; New York, 2001.
  7. В Четвёртой книге трактата.
  8. Псалмовые тоны разъясняются (с примерами) во Второй книге.
  9. «Глядит Нерон с Тарпеи [на горящий Рим]». Пьеса опубликована в Четвёртой книге трактата.

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերմուդոյի բոլոր տրակտատները գրված են իսպաներենով:

  • Libro primero [de la Declaración de instrumentos musicales] (s.l., 1549)
  • Arte tripharia (s.l., 1550)
  • Declaratión de instrumentos musicales (s.l., 1555); фрагмент трактата в переводе М.В.Иванова-Борецкого опубликован в кн. "Музыкальная эстетика западноевропейского средневековья и Возрождения" (М.: Музыка, 1966)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Stevenson R.M. Juan Bermudo. Den Haag, 1960.
  • Apel W. Geschichte der Orgel- und Klaviermusik bis 1700. Kassel, 1967.
  • Corona Alcalde A. Juan Bermudo and his seven vihuelas // Journal of the Lute Society 24 (1984), p.77-86.
  • Annoni M.T. Tuning, temperament and pedagogy for the vihuela in Juan Bermudo's "Declaratión de instrumentos musicales". PhD Diss. Ohio / USA, 1989.
  • Otaola P. Instrumento perfecto y sistemas armónicos microtonales en el siglo XVI: Bermudo, Vicentino y Salinas // Anuario musical 49 (1994), p.127-157.
  • Freis W. Becoming a theorist: the growth of the Bermudo's "Declaratión de instrumentos musicales" // Revista de musicología 28 (1995), pp.27-112.
  • Freis W. Perfecting the perfect instrument: Fray Juan Bermudo on the tuning and temperament of the "vihuela de mano" // Early Music 23 (1995), pp.421-435.
  • Otaola González P. Tradición y modernidad en los escritos musicales de Juan Bermudo: del Libro primero (1549) a la Declaración de instrumentos musicales (1555). Kassel: Edition Reichenberger, 2000. IX, 518 pp.; ISBN 3-931887-93-6.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]