Լիոնի տաճար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լիոնի տաճար
Cathédrale Saint-Jean de Lyon
007. Photo prise depuis les toits de la Basilique Notre-Dame de Fourvière.JPG
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ Catholic cathedral[1][2] և episcopal see
Երկիր Ֆրանսիա Ֆրանսիա
Տեղագրություն 5th arrondissement of Lyon[1]
Հասցե 8 place Saint-Jean 69005 Lyon
Դավանանք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Թեմ Roman Catholic Archdiocese of Lyon
Ժառանգության կարգավիճակ դասակարգված պատմական հուշարձան[1]
Նվիրված Հովհաննես Մկրտիչ և Ստեփանոս Նախավկա
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետ Jacques de Beaujeu
Ճարտարապետական ոճ Ռոմանական ճարտարապետություն և Գոթական ճարտարապետություն
Կառուցման սկիզբ 1165
Կառուցման ավարտ 1481
Հիմնադրված 12-րդ դար
Կոորդինատներ: 45°45′39.000000098788″ հս․ լ. 4°49′38.000000099919″ ավ. ե. / 45.76083333336077175° հս․. լ. 4.82722222224997743° ավ. ե. / 45.76083333336077175; 4.82722222224997743
cathedrale-lyon.cef.fr

Սեն Ժան տաճար (ֆր.՝ Cathédrale Saint-Jean) կամ Հովհաննես Մկրտչի տաճար (ֆր.՝ Primatiale Saint-Jean-Baptiste-et-Saint-Étienne), 12-րդ դարից սկսած Լիոնի գլխավոր տաճարը։ Տեղակայված է Սեն Ժան թաղամասում․ վերջինս էլ մտնում է Հին Լիոնի մեջ, որը քաղաքի միջնադարյան մասն է և ընկած է Ֆուվրիեր բլրի և Սոն գետի միջև։ Ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում[3]։

Սեն Ժան տաճարը պրիմատալային տաճար է (ֆր.՝ primatiale, ֆր.՝ primatie՝ «պրիմաս» բառից), քանի որ այն պրիմասի կարգավիճակը գրող Լիոնի արքեպիսկոպոսի մայր տաճարն է։

Տաճարում է գտնվում 14-րդ դարի աստղագիտական ժամացույց, որն աշխարհի ամենահին ժամացույցներից մեկն է։

Տաճարի կողքին է գտնվում «հնագիտական այգին» (ֆր.՝ jardin archéologique)՝ երկու եկեղեցների (Սուրբ Ստեփանոսի և Սուրբ Խաչի) ավերակներով։ Վերջիններս ավերվել են Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շինարարություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շինարարությունը սկսվել է 12-րդ դարում՝ Մերովինգների ժամանակաշրջանի հնագույն եկեղեցու վայրում։ Աբսիդի ստորին հատվածը կառուցվել է 1165-1180 թվականներին։

Գլխավոր ֆասադի շինարարությունը սկսվել է 14-րդ դարում, և ավարտվել է 1481 թվականին։ Դրա համար օգտագործել են 9-րդ դարում ավերված և այդ տարածքում մնացած կառույցի քարերը։ Շինարարության տևողության երկարության հետ կապված, տաճարի արևելյան, ավելի հին հատվածը՝ ուղղված դեպի Սոնը, որը ներառում է նաև աբսիդը և երգչախումբը, կառուցվել է ռոմանական ոճով, իսկ ավելի նոր արևելյան հատվածը, որն էլ ներառում է ֆասադը՝ գոթական ոճով։

Տաճարն ավերվել է 1562 թվականին, հուգենոտների կողմից, սակայն ավելի ուշ վերականգնվել է։

Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության տարիներին վերակառուցվել է երգչախումբը, տաճարը ենթարկվել է հեղափոխական վանդալիզմի։

1935-1936 թվականներին երգչախումբը վերականգնվել այն տեսքով, ինչպիսին էր 13-րդ դարում։

1982 թվականին վերականգնվել է ֆասադը, 1986 թվականին՝ աբսիդը։

Կարևորագույն թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1245 թվական՝ տաճարում տեղի է ունենում Լիոնի առաջին ժողովը (նույն ինքը՝ 13-րդ Տիեզերական ժողովը), որը կանչել է Ինոկենտոս IV պապի կողմից։ Ժողովի հիմնական հարցը եղել է Ֆրիդիրխ Երկրորդ կայսեր տապալումը։
  • 1274 թվական՝ տաճարում անց է կացվում Լիոնի երկրորդ ժողովը (նույն ինքը՝ 14-րդ Տիեզերական ժողով), որը հրավիրվել էր Գրեգորիոս X պապի կողմից։ Վերջինս փորձում էր համախմբել եկեղեցիները։ Նշանակալի դեր է խաղացել Բոնավենտուրան, որը մահացել է ժողովի ժամանակ։ Մեծ աղմուկ է բարձացրել մոնղոլական առաքելության ղեկավար Աբակի-խանի մկրտությունը։
  • 1316 թվական՝ տաճարում տեղի է ունենում Հռոմի Հովհաննես XXII պապի թագադրությունը։
  • 1600 թվականի դեկտեմբեր՝ Հենրիխ IV-ի և Մարիա Մեդիչիի հարսանիքը։
  • 1622 թվականի դեկտեմբերի 12՝ Ռիշելյոյի՝ որպես կարդինալ թագադրությունը։
  • 1986 թվականի հոկտեմբերի 5՝ Հովհաննես Պողոս II պապը տաճարում ընդունում է հարյուրավոր հիվանդների։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աստղագիտական ժամացույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաճարի աստղագիտական ժամացույցներից մեկը։

Տաճարում գործող աստղագիտական ժամացույցները ամենահինն են Ֆրանսիայում։ Դրանք իրենց պատմությունը սկսում են 14-րդ դարից։ Հուգենոտների կողմից ոչնչացվելուց հետո վերականգնվել են 1572-1600 թվականներին։ Իրենց բարկայի տեսքն ընդունել են 1655 թվականին։

18-րդ դարում դրանց վրա հայտնվել է սլաքով րոպեանոց թվատախտակ։ Չնայած բազմաթիվ վերանորոգումների և վերափոխումների, ժամացույցները պարունակում են որոշ երկաթյա դետալներ՝ ձուլված 16-րդ դարի վերջին։

Ցույց են տալիս ժամերը, րոպեները, ամսաթիվը, Լուսնի և Արևի դիրքը Երկրի նկատմամբ։

Այլ տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ապակենախշերը (վիտրաժ), այդ թվում և XIII դարի ապսիդի վիտրաժները։
  • Տաճարի ֆասադին կից 11-րդ դարի երգեցողության եկեղեցական դպրոց (մանեկանտերի՝ ֆր.՝ manécanterie),
  • 15-րդ դարի Բուրբոնների երգչախումբ, որտեղ թաղված է Բուրբոն կարդինալը (1488),
  • Հովհաննես Մկրտչի արձանը, Բլեզի աշխատանք (1780)։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 base Mériméeministère de la Culture.
  2. archINFORM — 1994.
  3. Centre UNESCO World Heritage։ «Historic Site of Lyons»։ whc.unesco.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2016-08-15 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Régis Neyret. Le livre de Lyon : Lugdunoscopie. — Lyon: Éditions Lyonnaises, 1995. — ISBN 978-2910979003
  • Henri Leroudier. Mini histoire de Lyon. — Lyon: Éditions SME résonance, 1989.
  • Lyon: Primatiale Saint-Jean (буклет). — Polyplan Villeurbanne, 2004.