Թխենի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թխենի սովորական
Բույսի ընդհանուր տեսքը
Բույսի ընդհանուր տեսքը
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Տիպ Ծաղկավոր բույսեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Վարդածաղկավորներ
Ընտանիք Վարդագգիներ
Ցեղ Թխենի
Լատիներեն անվանում
Prunus padus
L., 1753
Հատուկ պահպանություն

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Թխենի (լատ.՝ Padus), վարդազգիների (վարդածաղկավորներ) ընտանիքի տերևաթափ ծառերի կամ թփերի ցեղ։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է ՀՀ գրեթե բոլոր անտառներում։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարձր, մինչև 8 մ է։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջական, էլիպսաձև։ Ծաղկաբույլը երկարավուն է, ողկուզանման, ծաղիկները՝ բուրավետ, մանր, սպիտակ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։ Պտուղը սև, կլորավուն, կնճռոտ, քաղցրադառնահամ կորիզապտուղ է։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարունակում է թթուներ, շաքարներ, աղաղանյութեր, ներկանյութ և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործում են բժշկության մեջ, մանրաշերտ բնափայտը՝ տարբեր մանր շինվածքների, իրերի արտադրության մեջ։ Ցրտադիմացկուն է։ Գեղազարդիչ է և մեղրատու։ Աճեցվում է այգիներում և պուրակներում։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է մոտ 20, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ թխենի սովորական (P. racemosa)։

Տաքսոնոմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թխկենու տեսակը մտնում է Բալենիների (Cerasus) ենթադասի մեջ դաս Սալորենիներ (Prunus), ենթաընտանիք Spiraeoideae, Վարդազգիների (Rosaceae) ընտանիք, կարգ Վարդածաղկավորներ (Rosales[1].


  ևս 25 ընտանիք 25 (համաձայնAPG II Համակարգի)   ևս 100-250 տեսակ (համաձայնAPG II Համակարգի)  
         
  կարգ Վարդածաղկավորներ     դասՍալորենիներ     f1
               
  բաժին
Ծաղկավորներ կամ Ծածկասերմեր
    ընտանիք Վարդազգիներ     տեսակ Թխենի սովորական    
             
  ավելի քան 44 կարգի ծաղկավոր բույսեր
(համաձայնAPG II Համակարգի)
  ևս 7-ից մինչև 40 դաս (համաձայնAPG II Համակարգի)   f2
     

Հոմանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Strom1.jpg
Plants in Donetsk 120.JPG

Ըստ 2013 թվականի տվյալների The Plant List

Ենթատեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսակների սահմաններում բաժանվում են տարբեր տեսակների։[2]

  • Prunus padus var. commutata Dippel
  • Prunus padus var. glauca Nakai
  • Prunus padus var. laxa Rehder
  • Prunus padus var. padus
  • Prunus padus var. pubescens Regel & Tiling
  • Prunus padus var. seoulensis (H.Lév.) Nakai
Flowering plants BCP 028.JPG
Gemma of Prunus padus.jpg
Prunus padus leaf fall colour.jpg
Prunus padus Tuomi marjoja VII 04 2989 C.JPG
Prunus padus crosssection.jpg

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин и С. В. Юзепчук. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1941. — Т. X. — С. 576—578. — 673 с. — 5000 экз.
  • Дудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения։ Справочник / Отв. ред. К. М. Сытник. — К.։ Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0.
  • Универсальная энциклопедия лекарственных растений / сост. И. Н. Путырский, В. Н. Прохоров. — М.։ Махаон, 2000. — С. 285—288. — 15 000 экз. — ISBN 5-88215-969-5.
  • Мазнев Н. И. Энциклопедия лекарственных растений. — 3-е изд., испр. и доп. — М.։ Мартин, 2004. — 496 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-8475-0213-3.
  • А. Анциферов. Цветёт, цветёт черёмуха // Наука и жизнь. — 2005. — № 5.
  • М. М. Игнатенко. Черёмуха // Химия и жизнь. — 1991. — № 5. — С. 62—63.
  • Губанов И. А. и др. 740. Padus avium Mill. [Prunus racemosa (Lam.) Gilib., Prunus padus L.] — Черёмуха обыкновенная, или птичья // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3 т. — М.։ Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл., 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные։ раздельнолепестные). — С. 376. — ISBN 9-87317-128-9.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. D. Potter, T. Eriksson, R. C. Evans, S. Oh, J. E. E. Smedmark, D. R. Morgan, M. Kerr, K. R. Robertson, M. Arsenault, T. A. Dickinson, C. S. Campbell: Phylogeny and classification of Rosaceae. Plant Systematics and Evolution, Band 266, 2007, S. 5-43. doi:10.1007/s00606-007-0539-9
  2. По данным сайта GRIN (см. карточку растения).

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png