Էմերիկո Ամարի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էմերիկո Ամարի
իտալ.՝ Emerico Amari
Դիմանկար
Ծնվել էմայիսի 10, 1810(1810-05-10)
ԾննդավայրՊալերմո, Իտալիա
Մահացել էսեպտեմբերի 20, 1870(1870-09-20) (60 տարեկան)
Մահվան վայրՊալերմո, Իտալիա
ՔաղաքացիությունFlag of Italy (1861–1946).svg Իտալիայի թագավորություն
Գիտական աստիճանդափնեկիր[1]
Մասնագիտությունիրավաբան, վիճակագրագետ, տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ
ԱշխատավայրՊալերմոյի համալսարան
Զբաղեցրած պաշտոններԻտալիայի թագավորության դեպուտատների պալատի անդամ[1] և Իտալիայի թագավորության դեպուտատների պալատի անդամ[1]

Էմերիկո Ամարի (իտալ.՝ Emerico Amari, մայիսի 10, 1810(1810-05-10), Պալերմո, Իտալիա - սեպտեմբերի 20, 1870(1870-09-20), Պալերմո, Իտալիա), հայտնի իտալացի քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, վիճակագիր, հրապարակախոս, իրավաբան, հրատարակիչ և 19-րդ դարի մանկավարժ: Իտալական Ռիսորջիմենտոյի ժամանակների լիբերալ քաղաքական շարժման կարկառուն գործիչներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է ազնվական ընտանիքում։ Հայրը՝ Կոմս Ս. Ադրիանո Մարիանո Սալվատորե Ամարին (իտալ.՝ Conte di S. Adriano Mariano Salvatore Amari) 1812 թվականին եղել է Սիցիլիայի խորհրդարանի պատգամավոր, իսկ մայրը՝ Ռոզալիա Բայարդը (իտալ.՝ Rosalia Baiardi, Marchesi di S. Carlo) պատկանում է Ս. Կառլո մարկիզների ընտանիքին[2]։

Ավարտելով Պալերմոյի Կալասանցիո քոլեջը, Ամաուրին ընդունվել է Պալերմոյի համալսարան, որտեղ ստացել է իրավաբանական և տնտեսական կրթություն՝ շեշտը դնելով պոլիտէկոնոմիայի վրա: Որոշ ժամանակ աշխատելով որպես իրավաբան՝ սկսել է զբաղվել գիտությամբ, մասնավորապես՝ փիլիսոփայությամբ։ 1836 թվականից պարբերաբար իրավաբանական և տնտեսական թեմաներով հոդվածներ է հրապարակել Giornale de Statistica լիբերալ ամսագրում։ 1841-1848 թվականներին Էմերիկո Ամարին քրեական իրավունք է դասավանդել Պալերմոյի համալսարանում, որտեղ գրել է «Առաջընթացի տեսության մասին տրակտատ» և 1842 թվականի դեկտեմբերին Բուրբոնների ոստիկանության ուշադրությունը հրավիրել է մահապատժի մասին իր դասախոսությանը։

1842 թվականին Ամարին նշանակվել է Պալերմիտանի բանտի տնօրենի պաշտոնում, սակայն 1847 և 1848 թվականներին հանրապետական շարժումներին մասնակցելու համար ձերբակալվել է։

Իրադարձություններ Պալերմոյում (1848)

Պալերմոյի հեղափոխության ժամանակ ընտրվել է խորհրդարան, որտեղ զբաղեցրել է փոխնախագահի պաշտոնը։ Երբ 1849 թվականին Բուրբոնների զորքերը կրկին գրավել են Պալերմոն և վերականգնել միապետությունը, Էմերիկո Ամարին սկզբում փախել է Մալթա, իսկ հետո՝ Գենուա (Սարդինյան թագավորություն), որտեղ ապրել է 12 տարի։

Աքսորի ժամանակ Ամարին երկար նամակագրություն է վարել իր աքսորյալ ընկեր Ֆրանչեսկո Ֆերարայի հետ[3] և համագործակցել գործարար թերթերի հետ։ Այս ժամանակահատվածը ներառում է նրա ամենակարևոր աշխատանքը՝ «Critica di una scienza delle legislazioni comparate» (Genoa, 1857): 1859 թվականին նա դարձել է Ֆլորենցիայի Բարձրագույն հետազոտությունների ինստիտուտում պատմության փիլիսոփայության պրոֆեսոր: 1860 թվականին, Գարիբալդիի հաջող սիցիլիական արշավից հետո, վերադարձել է Պալերմո, ստացել ժամանակավոր կառավարության հանձնարարությունը, լուծումներ գտնելու համար, որոնք կօգնեն Սիցիլիային ինտեգրել Միացյալ Իտալիայի մնացած մասը, սակայն շուտով հրաժարական է տվել։ Նա հրաժարվել է իրեն առաջարկված պետական պաշտոններից, այդ թվում՝ սենատոր և ժողովրդական կրթության նախարար Միկելե Ամարիի Պալերմոյի համալսարանում իրավունքի և համեմատական օրենսդրության ամբիոնը ղեկավարելու առաջարկից:

1861 թվականին Էմերիկո Ամարին ընտրվել է Իտալիայի թագավորության առաջին խորհրդարանի պատգամավոր։ Մեկ տարի անց, Էնրիկոն որդու մահացու հիվանդության պատճառով, փորձել է հրաժարական տալ, սակայն նրա ներկայացրած խնդրագիրը մերժվել է։ 1867 թվականին կրկին ընտրվել է Իտալիայի խորհրդարան, բայց արդեն մեկ տարի անց վերջնականապես հեռացել է խորհրդարանական կյանքից։ Փոխարենը, 1868 թվականին նա ընտրվել է Պալերմոյի քաղաքային խորհրդի անդամ, որի անդամ է մնացել մինչև իր մահը, որը տեղի է ունեցել անհայտ հիվանդության պատճառով 1870 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, նույն օրը, երբ իտալական զորքերը մտան Հռոմ, դրանով իսկ ավարտելով Ռիսորջիմենտոյի գործընթացը:

Ամարիի մահից հետո նրա հայրենի քաղաքում կանգնեցվել է արձանը, իսկ Պալերմոյի կենտրոնական փողոցներից մեկը անվանակոչվել է նրա պատվին։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Замполо, «Commemorazione di Emerico Amari» (Палермо, 1871).

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 https://storia.camera.it/deputato/emerico-amari-18100509
  2. «Amari, Emerico in "Dizionario Biografico"» (իտալերեն)։ Treccani.it։ Վերցված է 2019-09-24 
  3. Riccardo Faucci, L'economista scomodo. Vita e opere di Francesco Ferrara, Palermo, Sellerio, 1995

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]