Եթովպիայի շրջաններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
ԵրկիրԵթովպիա Եթովպիա

Եթովպիայի շրջաններ, Եթովպիան դաշնություն է, որը բաժանված է էթնո-լեզվական հիմքով տարածաշրջանային պետությունների (ամհարերեն։ հոգնակի։ ክልሎች kililoch; եզակի։ ክልል kilil; օրոմո՝ եզակի։ Naannoo; հոգնակի։ Naannolee) և կանոնադրական քաղաքների (հոգնակի՝ astedader akababiwach, եզակի՝ astedader akabibi)։ Վարչական շրջանների այս համակարգը փոխարինեց Եթովպիայի նահանգներին 1992 թվականին Եթովպիայի Անցումային կառավարության օրոք և պաշտոնականացվեց 1995 թվականին, երբ ուժի մեջ մտավ Եթովպիայի գործող Սահմանադրությունը[1]։

Մարզերը յուրաքանչյուրը կառավարվում է շրջանային խորհրդի կողմից, որի անդամներն ուղղակիորեն ընտրվում են՝ ներկայացնելու շրջանները։ Յուրաքանչյուր խորհուրդ ունի նախագահ, որին ընտրում է խորհուրդը։ Յուրաքանչյուր մարզ ունի նաև գործադիր կոմիտե, որի անդամներն ընտրվում են նախագահի կողմից՝ ավագանու անդամներից, և հաստատվում խորհրդի կողմից։ Յուրաքանչյուր մարզ ունի ոլորտային բյուրո, որն իրականացնում է խորհրդի մանդատը և զեկուցում է գործադիր կոմիտեին[2]։

Կան տասնմեկ տարածաշրջանային նահանգներ և երկու վարձակալված քաղաքներ, վերջիններս երկրի մայրաքաղաք Ադիս Աբեբան են և Դիրե Դաուան, որը վարձակալվել է 2004 թվականին։ Հիմնված լինելով էթնիկական պատկանելության և լեզվի, այլ ոչ թե ֆիզիկական աշխարհագրության կամ պատմության վրա, տարածաշրջանները հսկայականորեն տարբերվում են տարածքով և բնակչությամբ. ամենանշանավոր օրինակը Հարարիի շրջանն է, որն ունի ավելի փոքր տարածք և բնակչություն, քան վարձակալված քաղաքներից որևէ մեկը։ Երբ 1992 թվականին նրանք ստեղծվեցին , կային ավելի շատ շրջաններ, բայց հինգ շրջաններ միավորվեցին՝ ձևավորելով Հարավային Ազգերի, Ազգությունների և Ժողովուրդների Տարածաշրջանը ավելի ուշ (1992 թվականին)` 1992 թվականի հունիսի 21-ին կայացած տարածաշրջանային խորհուրդների առաջին ընտրություններից հետո[3]։

«Քիլիլ» բառն ավելի կոնկրետ նշանակում է «պահեստավորում» կամ «պահպանվող տարածք»[4]։ Տարածաշրջանների էթնիկական հիմքը և «կիլիլ» բառի ընտրությունը բուռն քննադատության են արժանացել իշխող կուսակցության ընդդիմադիրների կողմից, ովքեր համեմատություններ են անցկացրել Հարավային Աֆրիկայի ապարտhեjդի բանտուստանների հետ[5]։

Մարզերի և քաղաքային վարչակազմերի ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասնմեկ մարզերը և երկու քաղաքային վարչակազմերը
Դրոշ Անուն Բնակչություն[6] Տարածք (km2)[7] Մայրաքաղաք Քարտեզ
Flag of Addis Ababa.svg Addis Ababa (քաղաք) 3,384,569 527 Addis Ababa Addis Ababa in Ethiopia (special marker).svg
Flag of the Afar Region.svg Afar Region 1,152,300 72,051 Semera Afar in Ethiopia.svg
Flag of the Amhara Region.svg Amhara Region 20,018,988 154,709 Bahir Dar Amhara in Ethiopia.svg
Flag of the Benishangul-Gumuz Region.svg Benishangul-Gumuz Region 1,127,001 50,699 Asosa Benishangul-Gumuz in Ethiopia.svg
Flag of Dire Dawa.png Dire Dawa (քաղաք) 493,000 1,559 Dire Dawa Dire Dawa in Ethiopia (special marker).svg
Flag of the Gambella Region.svg Gambela Region 435,999 29,783 Gambela Gambela in Ethiopia.svg
Harari Flag.svg Harari Region 246,000[8] 334 Harar Harari in Ethiopia (special marker).svg
Flag of the Oromia Region.svg Oromia Region 35,467,001[9] 284,538 Addis Ababa[10] Oromia in Ethiopia.svg
Flag of Sidama.svg Sidama Region ~4,200,000 ~12,000 Hawassa Sidama Region in Ethiopia.svg
Flag of the Somali Region (1994-2008, 2018-).svg Somali Region 12,500,000 201,252[11] Jijiga Somali Region Map.svg
Flag of South West Ethiopia.svg South West Ethiopia Peoples' Region ~2,300,000 ~39,400 Bonga South West Region in Ethiopia.svg
Flag of the Southern Nations, Nationalities, and Peoples' Region.svg Southern Nations, Nationalities, and Peoples' Region ~9,126,000 ~54,400 Hawassa Southern Nations, Nationalities, and People's Region in Ethiopia.svg
Flag of the Tigray Region.svg Tigray Region 7,070,260[8] 50,079 Mek'ele Tigray in Ethiopia.svg

~ - Մոտավորություն

Նոր շրջաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2019 թվականի նոյեմբերին Հարավային Ազգերի, Ազգությունների և Ժողովուրդների Տարածաշրջանի Սիդամա գոտում անցկացվեց հանրաքվե, որում ընտրողները պաշտպանեցին Սիդամա գոտին ինքնուրույն տարածաշրջան դառնալու առաջարկը[12]։ Սիդամա շրջանը ստեղծվել է 2020 թվականի հունիսին[13]։

Հարավարևմտյան Եթովպիայի շրջանը ստեղծվել է 2021 թվականի նոյեմբերի 23-ին՝ այդ տարվա սկզբին կայացած հաջող հանրաքվեից հետո։ Նոր շրջանը բաժանված էր SNNPR-ից և բաղկացած էր Կեֆֆայից, Շեկայից, Բենչ Շեկոյից, Դարոյից և Արևմտյան Օմո գոտիներից, ինչպես նաև Կոնտա հատուկ շրջանից[14]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Mulatu Wubneh (2017)։ «Ethnic Identity Politics and the Restructuring of Administrative Units in Ethiopia»։ International Journal of Ethiopian Studies 11 (1 & 2): 105–138։ JSTOR 26586251 – via JSTOR 
  2. Yilmaz Serdar, Venugopal Varsha (2008)։ Local Government Discretion and Accountability in Ethiopia։ Working Paper 08-38։ International Studies Program, Andrew Young School of Policy Studies, Georgia State University։ էջեր 4–5։ Արխիվացված է օրիգինալից 20 October 2013-ին։ Վերցված է 22 June 2013 
  3. Lyons Terrence (1996)։ «Closing the Transition: The May 1995 Elections in Ethiopia»։ Journal of Modern African Studies 34 (1): 135։ JSTOR 161741։ doi:10.1017/S0022278X00055233 
  4. «ክልል»։ AmharicDictionary.com։ SelamSoft։ Վերցված է 10 May 2021 
  5. Demaret Luc (29 October 2002)։ «'They knew I would rather die than give up the fight': Interview with Taye Woldesmiate (Ethiopia)»։ International Labour Organization։ Արխիվացված է օրիգինալից 25 July 2008-ին։ Վերցված է 15 July 2012։ «'Since 1993, the education system has been substantially decentralised, with responsibility passing to the provincial authorities.' ... as Taye Woldesmiate went on to point out, the government 'decided to use education policy to promote its own political agenda, meaning its ethnic policy to divide the country'. At the time, teachers denounced this shift. 'The regime created apartheid-type Bantustan states called "killils", or homelands. Citizens are confined within their "killils" never to seek education or jobs outside their homeland', they said.» 
  6. «Ethiopia»։ City Population 
  7. «2011 National Statistics»։ Central Statistical Agency։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-09-23-ին։ Վերցված է 2014-12-10 
  8. 8,0 8,1 Population Projection of Ethiopia for All Regions At Wereda Level from 2014 – 2017։ Federal Democratic Republic of Ethiopia Central Statistical Agency։ Արխիվացված է օրիգինալից 6 June 2018-ին։ Վերցված է 4 June 2018 
  9. Population Projection of Ethiopia for All Regions At Wereda Level from 2014 – 2018։ Federal Democratic Republic of Ethiopia Central Statistical Agency։ Արխիվացված է օրիգինալից 6 June 2018-ին։ Վերցված է 4 June 2018 
  10. «Oromia Regional State»։ Ethiopian Government Portal։ 2020։ Արխիվացված է օրիգինալից 28 July 2017-ին։ Վերցված է 6 May 2020 
  11. Estimate from Britannica Book of the Year։ Encyclopaedia Britannica, Inc.։ 2014։ էջ 594։ ISBN 978-1-62513-171-3 – via Google Books 
  12. «The Sidama have voted for their own state. So what next?»։ 4 December 2019 
  13. Abdu Brook (20 June 2020)։ «Sidama embarks on statehood»։ The Reporter։ Վերցված է 22 November 2020 
  14. «South West Ethiopia Peoples Region Officially Established»։ MSN Africa (Addis Ababa)։ Ethiopian News Agency (ENA)։ 23 November 2021։ Վերցված է 28 November 2021 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]