Դագնի Յուել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դագնի Յուել
բոքմալ Dagny Juel
Dagny Juel.jpg
Ծննդյան անուննորվ.՝ Dagny Juell
Ծնվել էհունիսի 8, 1867(1867-06-08)[1][2]
ԾննդավայրKongsvinger, Հեդմարկ, Նորվեգիա[1]
Վախճանվել էհունիսի 5, 1901(1901-06-05)[1][2] (33 տարեկանում)
Վախճանի վայրԹիֆլիս, Ռուսական կայսրություն[1]
Մասնագիտությունգրող, բնորդ, դաշնակահարուհի և մոդել
Լեզունորվեգերեն[2]
ՔաղաքացիությունՆորվեգիա
ԱմուսինՍտանիսլավ Պշիբևսկի
ԶավակներZenon P. Westrup?
Dagny Juel Վիքիպահեստում

Դագնի Յուել, ամուսնության մեջ՝ Պշիբիշևսկի (նորվ.՝ Dagny Juel, Juell, հունիսի 8, 1867(1867-06-08)[1][2], Kongsvinger, Հեդմարկ, Նորվեգիա[1] - հունիսի 5, 1901(1901-06-05)[1][2], Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն[1]), նորվեգացի գրող, դաշնակահարուհի, թարգմանչուհի, հիասքանչ դարաշրջանի նկարիչների և գրողների մուսան:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բժշկի աղջիկ է, նորվեգացի քաղաքական գործիչ, երկրի եռակի վարչապետ Օտտո Բլերի զարմուհին է մայրական կողմից: Ավարտել է աղջիկների մասնավոր դպրոց (1875-1881): 1882 թվականից երաժշտություն է սովորել Էրֆուրտում: 1890 թվականին տեղափոխվել է Օսլո, փոխել է ազգանունը և մինչև 1892 թվականը այնտեղ ապրել է բոհեմի կյանքով: Ռոմանտիկ կապ է ունեցել գրող Խալմար Կրիստենսենի հետ, ամենայն հավանականությամբ հենց այդ ժամանակ էլ ծանոթացել է Էդվարդ Մունկի հետ: 1892-1893-ական թվականներին երաժշտություն է սովորել Բեռլինում, այցելել է ռոմանտիզմի ժամանակներից հայտնի «Սև խոզուկի մոտ» սրճարանը: Սիրավեպ է ունեցել Մունկի, Ստրինդբերգի, շվեդ գրող Ադոլֆ Պաուլի հետ: Մունկը բազմիցս նկարել է իր ընկերուհուն («Մադոննա», «Վամպիռ», «Խանդ», «Համբույր» նկարներ):

1892 թվականին ամուսնացել է Ստանիսլավ Պշիբիշևսկու հետ: Ամուսինները ապրել են Բեռլինում և Կոնգսվիգերում, նրանց տուն էին այցելում՝ Իբսենը, Կիտելսենը, Վիգելանդը, Գամսունը: 1895 թվականին Դագնին և Պշիբիշևսկին ունեցան որդի՝ Զենոնը, 1897 թվականին՝ դուստր՝ Իվան: Ամուսիններն ապրել են Ստոկհոլմում, Կոպենհագենում, Բեռլինում, Կոնգսվիգերում, Իսպանիայում (1898), որտեղ ծանոթացել են Վինցենտ Լյուտոսլավսկու հետ:

1898 թվականին ամուսինները տեղափոխվել են Կրակով, ծանոթացել են Հենրիկ Սենկևիչի, Բոյ Ժելենսկու և այլոց հետ: Պշիբիշևսկին սիրավեպ ուներ այլ կանանց հետ (սիրավեպերից մեկի արդյունքում դուստր է ունեցել, ապագայում լեհ գրող Ստանիսլավա Պշիբիշևսկի, 1901-1935): 1901 թվականին Դագնին որդու և սիրեկանի՝ հարուստ նավթագործարանատիրոջ որդի Վլադիսլավ Էմերիկի հետ մեկնել է Թբիլիսի, Պշիբիշևսկին պետք է մեկներ նրանց հետ, բայց ուշացել է մի քանի օր: Էմերիկը Գրանդ հյուրանոցի համարում վիճել է սիրուհու հետ և գնդակահարել նրան, իսկ հաջորդ օրը ինքնասպան եղել:

Թաղված է Թբիլիսիում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծությունների, դրամաների և պատմվածքների հեղինակ է: Թեոդոր Կիտելսենի մասին գրքի հեղինակ: Նորվեգերեն է թարգմանել ամուսնու և այլ նորվեգացի հեղինակների ստեղծագործություններ:

Krzyzanowski Dagny Juel.JPG

Կերպարն արվեստում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դագնիին նկարել են Էդվարդ Մունկը, Ստանիսլավ Վիսպյանսկին, Կոնրադ Կրժիժանովսկին, Վոյցեխ Վեյսը, Յուլիա Վոլֆտորնը, Յան Նալբորչիկը և այլք:

Դանգի Յուելը բրիտանացի ռեժիսոր Պիտեր Հոթքինս «Էդվարդ Մունկ» (1974) կեղծ վավեագրական ֆիլմի հերոսներից մեկն էր:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • The poems of Dagny Juel Przybyszewska. — Philadelphia: Branch Redd Books, 1988.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Kossak E. K. Dagny Przybyszewska, zbłąkana gwiazda. — Warszawa: PIW, 1973.
  • Kolinska Kr. Stachu: jego kobiety, jego dzieci. — Kraków: Wydawn. Literackie, 1978 (переизд. 1984, 1994).
  • Norseng M. K. Dagny: Dagny Juel Przybyszewska, the woman and the myth. — Seattle: University of Washington Press, 1991
  • Wittlin Th. Eine Klage für Dagny: Biographie der Dagny Juel-Przybyszewski. — Paderborn: Igel Verlag, 1995
  • Lishaugen R. Dagny Juel: tro, håp og undergang. — Oslo: Andresen & Butenschøn, 2002.
  • Sawicka A. Dagny Juel Przybyszewska: fakty i legendy. — Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria, 2006.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • [1](նորվ.),(անգլ.),(լեհ.)