Գեզինա Տերբորխ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գեզինա Տերբորխ
հոլ.՝ Gesina ter Borch
Gesina ter Borch, by Gesina ter Borch cropped.jpg
Ծնվել է1631[1][2][3][…] կամ ոչ ուշ քան դեկտեմբերի 13, 1633
ԾննդավայրԶվոլե, Նիդերլանդներ[4]
Վախճանվել էապրիլի 16, 1690(1690-04-16)[4][5][6]
Մահվան վայրԶվոլե, Նիդերլանդներ[4]
ՔաղաքացիությունStatenvlag.svg Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն
Մասնագիտություննկարչուհի
Թեմաներգեղանկարչություն
ՀայրGerard ter Borch the Elder?
Commons-logo.svg Gesina ter Borch Վիքիպահեստում

Գեզինա Տերբորխ (նիդերլ. Gesina ter Borch, 1631[1][2][3][…] կամ ոչ ուշ քան դեկտեմբերի 13, 1633, Զվոլե, Նիդերլանդներ[4] - ապրիլի 16, 1690(1690-04-16)[4][5][6], Զվոլե, Նիդերլանդներ[4][7]), նիդերլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի նկարչուհի, ում ստեղծագործությունները հիմնականում կազմված են ջրաներկով վերարտադրված ալբոմային ժանրային տեսարաններից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեզինա Տերբորխը ծնվել է 1631 թվականին, Դեյվենտերում, առաջին երեխան է հարկահավաք Ժերար Տերբորխ Ավագի երրորդ ամուսնությունից, ով երիտասարդ տարիքից հրապուրված է եղել գեղանկարչությամբ[8]։ Հենց հայրն է դստերը սովորեցրել նկարել։ Նրա խորթ եղբայրը՝ Գերարդ Տերբորխ Կրտսերը, եղել է հայտնի նկարիչ և Գեզինային պատկերել է իր շատ նկարներում։ Նկարչուհին ողջ կյանքն ապրել է Զվոլեում և չի ամուսնացել։ 1660 թվականին Տերբորխը ընկերացել է վաճառական և սիրողական բանաստեղծ Հենրիկ Ժորդիսի հետ և ամենայն հավանականությամբ, սիրահարված է եղել նրան։ Սակայն 1662 թվականից հետո նրանց բարեկամության ոչ մի ապացույց չի գտնվել[9]։ 1690 թվականին նկարչուհին մահացել է, և նրա աշխատանքները երկար ժամանակ անհայտ են մնացել լայն հասարակությանը։

Ստեղծագործական ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրորդ անգլո-հոլանդական պատերազմի ժամանակ զոհված կրտսեր եղբոր՝ Մոզեսի հետմահու դիմանկարը

Չնայած նկարելու իր տաղանդին, Գեզինան պրոֆեսիոնալ նկարիչ չի դարձել։ Նրա աշխատանքները հայտնի էին միայն հարազատների և ընկերների նեղ շրջանակին։ Բացի նկարչությունից, նա գրել է նաև բանաստեղծություններ, նվագել երաժշտական գործիքներ և հաջողությունների է հասել գեղագրության բնագավառում[8]։

Գեզինան հայտնի է միայն մեկ կտավով, իր կրտսեր եղբոր՝ Մոզես Տերբորխի հետմահու դիմանկարը, որը նա նկարել է մոտ 1668 թվականին ավագ եղբոր՝ Գերարդ Տերբորխի հետ միասին։ Մոզեսը, ով նաև նկարելու մեծ տաղանդ է դրսևորել, մահացել է 1667 թվականին Երկրորդ անգլո-հոլանդական պատերազմի ժամանակ։ Ըստ ամերիկացի արվեստաբան Էլիսոն Քեթերինգի՝ կտավը ստեղծվել է հետևյալ կերպ․ գլուխը, ձեռքերը, ավազե ժամացույցը և որսորդական շունը պատկերել է Գերհարդը, իսկ Գեզինան նկարել է մնացած բոլոր տարրերը և ստեղծել խորհրդանիշերով հագեցած դիմանկարի կոմպոզիցիա[8]։ 2021 թվականի մարտին «Մոզես Տերբորխի հուշադիմանկարը» կտավը տեղադրվել է Ամստերդամի պետական թանգարանի պատվո պատկերասրահում, և Տերբորխը դարձել է առաջին կանանցից մեկը, ում աշխատանքները ներառվել են այդ հավաքածուում[10]։

Բացի ամենահայտնի կտավից, Գեզինա Տերբորխի աշխատանքները կազմում են ջրաներկի ևս երեք ալբոմ, ինչպես նաև 59 անհատական գծանկարներ[9]։ Նկարչի աշխատանքների մեծ մասը մանրանկարներ են՝ լի մանրուքներով։ 14-15 տարեկանում Գեզինան ստեղծել է իր առաջին՝ Materi-boeck ալբոմը, որը լի է գեղագրական գրառումներով, թանաքով ու ջրաներկով։ 1652-1660 թվականներին ստեղծվել է երկրորդ ալբոմը, որը սովորաբար կոչվում է երգերի ժողովածու կամ բանաստեղծական ալբոմ (Poëzie-album): Այն բաղկացած է 116 թերթից և հանրաճանաչ երգերի պատկերազարդ հավաքածու է անձնական օգտագործման համար։ 1660 թվականին Գեզինան աշխատել է իր երրորդ և վերջին ալբոմի վրա, որը կոչվում է Kunstboek կամ ուրվագծերի ալբոմ։ Առաջին քսան էջը Գեզինան լցրել է իր նկարներով, այնուհետև սկսել է տեղադրել թերթերից հատվածներ, իր հարազատների և ընկերների նկարներ և թղթից աշխատանքներ, իր եղբոր՝ Մոզեսի կողմից կատարված Ռեմբրանդի փորագրանկարների պատճենները, ինչպես նաև եղբոր՝ Գերհարդի նկարների պատճենները։ Ալբոմում տեղ գտած վերջին աշխատանքը թվագրվում է 1687 թվականին[9]։

Գեզինան իր աշխատանքները կտակել է քրոջը՝ Կատարինային, և նրա սերունդները խնամքով պահպանել են դրանք երկու դար։ Այնուհետև նկարչի աշխատանքները հայտնվել են Ամստերդամի պետական թանգարանում, որտեղ էլ գտնվում են։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Միջազգային տիպօրինակ անուների նույնացուցիչ — 2012.
  2. 2,0 2,1 Gesina ter Borch — 2008.
  3. 3,0 3,1 Gesina ter Borch
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 RKDartists (նիդերլ.)
  5. 5,0 5,1 5,2 Benezit Dictionary of ArtistsOUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  6. 6,0 6,1 6,2 Gesina ter Borch — 2009.
  7. Yvonne Bleyerveld։ «Borch, Gesina ter (1631-1690)»։ Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland (հոլանդերեն) 
  8. 8,0 8,1 8,2 «Семья Герарда Терборха (Ковалева Марина 2) / Проза.ру»։ proza.ru։ Վերցված է 2021-08-25 
  9. 9,0 9,1 9,2 djr (2019-09-17)։ «Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland»։ resources.huygens.knaw.nl (Dutch)։ Վերցված է 2021-08-25 
  10. Nora McGreevy։ «For the First Time in Its 200-Year History, the Rijksmuseum Features Women Artists in 'Gallery of Honour'»։ Smithsonian Magazine (անգլերեն)։ Վերցված է 2021-08-25 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]