Բեհբությաններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Բեհբությաններ (Բեհբուդյաններ), հայ իշխանական տոհմ Վրաստանում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բեհբությանների նախահայրն է եղել Խոջա Բեհբուդը (16-րդ դար), որը կառուցել է Հավլաբարի եկեղեցին (Թբիլիսի)։ 1714 թվականից Բեհբությանները ժառանգաբար վարել են Թիֆլիսի մելիքի կամ մելիք-մամասախլիսի (քաղաքագլուխ) պաշտոնը։

Մելիք Աշխարհբեկը (սպանվել է 1723 թվականին՝ թուրքերի կողմից Թիֆլիսը գրավելու ժամանակ) որդու՝ Մելիք Աղայի (մկրտության անվամբ Բարսեղ) հետ հիմնել է Թիֆլիսի հայոց Կուսանաց վանքը, որն ուներ սուրբ Ստեփանոս նախավկայի անունը կրող եկեղեցով ու եկամտաբեր կրպակներով։ Մելիք աղան դեռահաս թագաժառանգ Հերակլին ուղեկցել է պարսից Նադիր շահի արքունիքը, մասնակցել շահի հնդկական արշավանքին, արիության համար նրանից ստացել ալմաստակուռ սուր և մինիշկարբաշու (որսապետ) պաշտոն պարսից արքունիքում։ Նա Հերակլ II-ի թագավորության օրոք նա Թիֆլիսի մելիքն էր, վրաց արքունիքի մինիշկարբաշին։

Մելիք աղայի որդիներ Հովհաննեսը և Հովսեփը հաջորդաբար ստանձնել են հոր պաշտոնը վրաց արքունիքում։ Վրաստանը Ռուսական կայսրությանը միանալուց հետո Հովսեփը դարձել է արքունի խորհրդական։ Նա Վրաստան ներծուժած՝ Երևանի սարդար Հուսեյնղուլի խանին ջախջախելու համար Ալեքսանդր I կայսրից ստացել է գնդապետի աստիճան։ Հովսեփի զավակներից չորսը զինվորականներ էին. Դավիթը Սուրբ Գեորգի III աստիճանի շքանշանի ասպետ էր, Բարսեղը՝ գեներալ։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայաստանի Սովետական հանրագիտարան, II հատոր