Բարորակ պարոքսիզմալ դիրքային վերտիգո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բարորակ պարոքսիզմալ դիրքային վերտիգո
Balance Disorder Illustration A.png
Տեսակհիվանդություն[1]
Բժշկական մասնագիտությունականջաքթակոկորդաբանություն
ՀՄԴ-10H81.1

Բարորակ պարոքսիզմալ դիրքային վերտիգո (ԲՊԴՎներքին ականջի ախտահարումներից բխող խանգարում[2]: Ախտանշանները կրկնվում են՝ շարժումներին ուղեկցող գլխապտույտի կարճատև դրվագներ, որոնք պտույտի զգացողություններ են գլխի շարժումների ժամանակ[3]: Սա կարող է տեղի ունենալ անկողնում շրջվելիս կամ դիրքը փոխելիս[2]: Գլխապտույտի յուրաքանչյուր դրվագ տևում է մեկ րոպեից պակաս[2]: Սրտխառնոցը հաճախ ուղեկցող ախտանշան է[4]: ԲՊԴՎ-ի գլխապտույտի ամենահաճախակի պատճառեներից է[3][5]:

ԲՊԴՎ-ն կարող է առաջանալ գլխի վնասվածքի հետևանքով կամ ուղղակի տարեց մարդկանց շրջանում[2]: Սպեցիֆիկ պատճառ հաճախ չի բացահայտվում[2]: Հիմքում ընկած մեխանիզմը ներառում է փոքր կալցիֆիկացված օթոլիտը, որը ազատ տեղաշարժվում է ներքին ականջում[2]: ԲՊԴՎ-ն հավասարակշռության խանգարման տեսակ է լաբիրինթիտի և Մենյերի հիվանդության հետ միասին[2]: Ախտորոշումը սովորաբար իրականացվում է, երբ Դիքս-Հոլփայքի թեստից հետո նիստագմ է առաջանում (աչքերի շարժման հատուկ ձև) և այլ հնարավոր պատճառները բացառվում են[3]: Տիպիկ դեպքերում բժշկական վիզուալիզացիայի կարիք չի առաջանում[3]:

ԲՊԴՎ-ն հաճախ բուժվում է որոշ հասարակ շարժումներով, ինչպիսիք են՝ Էփլեյի մանևրը կամ Բրանդիտ-Դարոֆի վարժությունները[2][6]: Սրտխառնոցը բուժելու նպատակով կարող է դեղորայք կիրառվել[4]: Կան նախնական ապացույցներ, որ բետահիստինը կարող է օգնել հաղթահարեու գլխապտույտը, բայց դրա կիրառման կարիքը սովորաբար չկա[3][7]: ԲՊԴՎ-ն ծանր վիճակ չէ[4]: Սովորաբար այն անցնում է 1-2 շաբաթում[4]: Այնուամենայնիվ, որոշ մարդկանց շրջանում այն կարող է կրկնվել[4]:

Առաջին բժշկական նկարագիրը տրվել է 1921-ին Ռոբերտ Բարանիի կողմից[8]: Մարդկանց 2.4% ժամանակի ընթացքում ախտահարվում է[3]: Նրանց շրջանում, ովքեր ապրում են մինչև իրենց 8-րդ տասնամյակը, 10%-ն ախտահարված է[5]: ԲՊԴԳ-ն ախտահարում է կանանց երկու անգամ ավելի հաճախ, քան տղամարդկանց[4]: Հիվանդությունը սկսվում է սովորաբար անձի 5-րդ և 7-րդ տասնամյակների միջև[5]:

Ախտանիշներ և ախտանշաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ախտանշաններ
    • Փսխումը հաճախ է հանդիպում և կախված է գլխապտույտի արտահայտվածությունից և հիվանդության պատճառներից
    • Սրտխառնոցը հաճախ ասոցացված է:
    • Պարոքսիզմալ՝ կարճ տևողություն ունեցող հաճախակի դրվագներ, որոնք տևում են վայրկյաններից րոպեներ:
    • Դիրքով պայմանավորված պարոքսիզմ՝ կարող է ինդուկցվել միայն դիրքի փոփոխությունով:
    • Նախա-ուշագնացությունը (ուշագնացության զգացումը) կամ սինկոպեն (ուշագնացությունը) հաճախակի չեն, բայց հնարավոր են:
    • Պտտական (տորսիոն) նիստագմ, երբ աչքի ծայրային հատվածը պտտվում է դեպի ախտահարված ականջը հարվածների կամ ձգումների տեսքով, որը կարող է ունենալ լատենտությունը և կարող է <<հոգնեցվել>> (գլխապտույտը պետք է թուլանա պրովոկացնող մանևրի դիտավորյալ կրկնությունից): Նիստագմը պետք է տևի 30 վրկ.-ից մինչև 1 րոպե:
    • Տեսողական վատացում: Նիստագմի պատճառով կարող է առաջանալ կարդալու կամ տեսնելու դժվարություն պարոքսիզմի ժամանակ:
    • Վերտիգո-պտտական գլխապտույտմ որը պետք է ունենա ռոտացիոն կոմպոնենտ:

Շատ մարդիկ նշում են վերտիգոն, որպես գլխի արագ շարժումների հետևանք: Շատ մարդիկ նաև ունակ են նկարագրելու գլխի կոնկրետ շարժումները, որոնք հանգեցնում են վերտիգոյի առաջացման: Զուտ հորիզոնական նիստագմը և վերտիգոյի ախտանշանները, որոնք տևում են մեկ րոպեից ավել կարող են նաև մատնանշել ԲՊԴՎ, որն առաջանում է հորիզոնական կիսաշրջանաձև խողովակում:

Մարդիկ չեն ունենում այլ նյարդաբանական խանգարումներ, ինչպիսիք են՝ թուլությունը կամ թմրածությունը, և եթե այս ախտանշաններն առկա են, ավելի լուրջ պատճառ, ինչպիսին է օրինակ հետին շրջանառությունում ինսուլտը կամ իշեմիան պետք է ենթադրվեն:

Պտտողական զգացումը, որն առաջանում է ԲՊԴՎ-ի ժամանակ, սովորաբար պայմանանավորված է գլխի շարժումներով, ունի հանկարծակի սկիզբ և կարող է տևել մի քանի վայրկյանից մինչև մի քնաի րոպե: Ամենահաճախակի շարժումը, որը մարդիկ նկարագրում են, որպես պտտողական զգացումը սկզբնավորող, գլխի վերև թեքելն է, ինչ-որ բանի նայելու նպատակով, կամ մահճակալում թեքվելը[9]:

Պատճառ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներքին ականջի լաբիրինթի ներսում գտնվում են կալցիումի բյուրեղների կուտակումներ, որոնք հայտնի են որպես օթոկոնիաներ կամ օթոլիտներ: ԲՊԴՎ-ով մարդկանց շրջանում օթոկոնիաների դիրքը խախտված է արգանդիկի ներսում և ժամանակի ընթացքում դրանք գաղթում են կիսաշրջանաձև խողովակներից մեկի մեջ (հետին կիսաշրջանաձև խողովակը ամենահաճախն է ախտահարվում, անատոիական դիրոքվ պայմանավորված): Երբ գլխի դիրքը փոփոխվում է ձգողության հարաբերյալ, ամենածանր օթոկոնիալ կուտակումների( հայտնի են նաև որպես ականջաքարեր) ձգողություն-կախյալ շարժոււմները պատճառ են դառնում կիսաշրջանաձև խողովակների էնդոլիմֆայի հեղուկի տեղափոխության և որպես հետևանք վերտիգոյի զգացման առաջացման: Այս ամենահանդիպող վիճակը հայտնի է որպես կանալիթիազ:

Հազվադեպ, բյուրեղները ինքնին կարող են դիպչել կիսաշրջանաձև խողովակի կուպուլային, դարձնելով այն ավելի ծանր շրջապատող էնդոլիմֆայից: Գլուխը ձգողության հարաբերյալ շարժելիս, կուպուլան խիտ մասնիկների ծանրության ուժով իջնում է ներքև, հետևաբար առաջացնում է կիսաշրջանաձև խողովակների աֆերենտ նյարդերի անմիջական և կայուն գրգռում: Այս վիճակը հայտնի է կուպուլոլիթիազ անվանումով:

Ատամնաբուժական գրականությունում ապացույցներ կան, որ սինուսի հատակի փակ բարձրացման(հայտնի է նաև որպես օստեոտոմային սինուսի էլեվացիա) պրոցեդուրայի ժամանակ օստեոտոմին հարվածելիս, պերկուսիվ և վիբրատոր ուժերը ունակ են պոկելու օթոլիտները դրանց նորմալ տեղակայման վայրից և հետևաբար կաող են հանգեցնել ԲՊԴՎ-ի առաջացման[10][11]:

ԲՊԴՎ-ն կարող է պրովոկացվել ցանակցած գործողությամբ, որը դրդում է հետին կիսաշրջանաձև խողովակը, ներառյալ՝

  • Վերև կամ ներքև նայելը
  • Գլխի տրավմայից հետո
  • Գլխի հանակարծակի շարժումը
  • Մահճակալում պտտվելը
  • Գլուխը թեքելը

ԲՊԴՎ-ն կարող է վատթարանալ մի շարք գործոններից, որոնք տարբերվում են տարբեր անձանց շրջանում՝

ԲՊՎԴ-ի դրվագը կարող է պրովոկացվել ջրազրկմամբ, ինչպես օրինակ, փորլուծության ժամանակ կարող է լինել: Այդ պատճառով ԲՊԴՎ-ն առաջանում է հետվիրահատական շրջանում գտնվող հիվանդների շրջանում, որոնք տառապում են փորլուծությունով, որն առաջացել է հետվիրահատական հակաբիոտիկների պատճառով:

ԲՊՎԴ-ն ամենատարածված վեստիբուլյար խանգարումներից է, որը արտահայտվում է գլխապտույտով: Որոշ իդիոպաթիկ դեպքերում այն ներառում է միգրեն: Այս երկուսը կապող առաջարկված մեխանիզմները երկուսն են՝ գենետիկ գործոնը և լաբիրինթի անոթային վնասումը[12]:

Չնայած ԲՊԴՎ-ն կարող է առաջանալ ցանկացած տարիքում, այն ամենահաճախը հայտնաբերվում է 60-ն անց անձանց շրջանում[13]: Տարիքից բացի, ԲՊԴՎ-ի առաջացման համար այլ նշանակալի ռիսկի գործոն հայտնի չէ, չնայած գլխի տրավմայի նախկիոնւմ եղած էպիզոդները, կամ լաբիրինթիտների տեսքով ներքին ականջի ինֆեկցիաները կարող են ապագայում ԲՊՎԴ-ի առաջացման հանդեպ հակվածություն առաջացնել[9]:

Մեխանիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներքին ականջը կազմված է մի օրգանից, որը կոչվում է վեստիբուլյար լաբիրինթ: Վեստիբույար լաբիրինթը ներառում է կիսաշրջանաձև խողովակներ, որոնք հեղուկ պարունակություն ունեն և նուրբ մազանման սենսորներ, որոնք աշխատում են որպես գլխի պտտման մոնիտորներ: Ներքին ականջի կարևոր կառույցների թվին են պատկանում օտոլիթ օրգանները, որոնք պարունակում են բյուրեղներ, որոնք զգայուն են ձգողության նկատմամբ: Այս բյուրեղները պատասխանատու են գլխի դիրքի զգացողության համար և կարող են տեղաժարժվել, տեղակայվելով կիսաշրջանաձև խողովակներից մեկում և գլխապտույտ պատճառելով[փա՞ստ]:


Ախտորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիճակը հաճախ ախտորոշվում է հիմնվելով հիվանդի պատմության վրա և կատարելով Դիքս-Հոլփայկի թեստը կամ գլորման թեստ, կամ երկուսն էլ[14][15]:

Դիքս-Հոլփայկի թեստը հաճախ իրականացվող թեստ է, որը կատարվում է հետազոտողի կողմից պարզելու համար արդյոք կիսաշրջանաձև խողովակները ընդգրկված են, թե ոչ[15]: Այն ներառում է գլխի վերադասավորում հետին կիսաշրջանաձև խողովակը(ամպուլայի մուտքի հատվածում) ձգողության ուղղությանը համապատասխանեցնելու համար: Այս թեստը առաջացնում է վերտիգո և նիստագմ, որը բնորոշ է հետին կիսաշրջանաձև խողովակի ԲՊԴՎ-ին[14]:

Դիքս-Հոլփայկի թեստը կատարելիս, մարդիկ արագորեն իջեցվում են պառկած դիրքի, մանևրը կատարող անձը տարածում է հիվանդի պարանցը: Որոշ մարդկանց համար, այս մանևրը կարող է ցուցված չլինել, և հնարավոր է, որ դրա ձևափոխված տարբերակի իրականացման անհրաժեշտությունը ծագի, որը ևս թիրախավորում է հետին կիսաշրջանաձև խողովակները: Այսպիսի մարդկանց թվին են պատկանում նրանք, ովքեր չափից ավելի անհանգիստ են վերտիգոյի անհարմար ախտանշանները զգալու մտքից և նրանք, ովքեր պառկած դիրքում ունակ չեն իրականացնելու շարժումների անհրաժեշտ ծավալը: Մոդիֆիկացիան ներառում է հիվանդի տեղաշարժը նստած դիրքից կողքի պառկած դիրքի, առանց հետազոտական սեղանից դուրս հիվանդի գլուխը տարածելու, ինչպես Դիքս-Հոլփայկի թեստի դեպքում է արվում: Գլուխը պտտվում է 45 աստիճանով թեստավորվող կողմին հակառակ և աչքերը ուսումնասիրվում են նիստագմի հայտնաբերման նպատակով: Դրական թեստը հաստատում է ախտորոշումը: Եվ Դիքս-Հոլփայկի թեստը, և կողքի պառկելու թեստը ունեն միանման արդյունքներ և կողքի պառկելու թեստը կարող է կիրառվել, եթե ինչ-ինչ պատճառներով Դիքս-Հոլփայկի թեստը հեշտությամբ իրականացնելը հնարավոր չէ[16]:

Գլորման թեստը հայտնաբերում է, արդյոք հորիզոնական կիսաշրջանաձև խողովակներն ընդգրկված են, թե ոչ[14]: Գլորման թեստը պահանջում է, որ անձը ընդունի պառկած դիրք և նրա գլուխը պետք է գտնվի 30° պարանոցային ծալման դիրքում: Ապա հետազոտողը արագորեն թեքում է հիվանդի գլուխը 90°-ով դեպի ձախ և ստուգում է վերտիգոյի ու նիստագմի առկայությունը: Ապա հետազոտողը արագորեն թեքում է հիվանդի գլուխը 90°-ով դեպի աջ և կրկին ստուգում է վերտիգոյի ու նիստագմի առկայությունը[14]: Այս թեստի ժամանակ վերտիգոն և նիստագմը կարող են առաջանալ երկու կողմերում էլ, սակայն թեքումը դեպի ախտահարված կողմը առավել արտահայտված վերտիգո կառաջացնի: Նույպես և նիստագմը, ախտահարված կողմը գլուխը թեքելիս, ավելի արտահայտված կլինի[15]:

Ինչպես նշվել է վերևում, երկուսն էլ՝ և Դիքս-Հոլփայկի և գլորման թեստերը պրովոկացնում են տիպիկ ԲՊԴՎ-ի ախտանշաններն ու նշանները: ԲՊԴՎ-ով տառապող անձանց վերոնշյալ ախտանշաններն ու նշանները սովորաբար կարճ են տևում: Հազվադեպ, որոշ մարդկանց շրջանում, սակայն, վերտիգոն կարող է տարիներով պերսիստել: ԲՊԴՎ-ի գնահատումը իրականացվում է առողջապահական ոլորտի աշխատակցի կողմից, որը գլխապտույտների վարման հմտություններ ունի, հիմնականում՝ փսիխոթերապևտ, աուդիոլոգ կամ այլ բժիշկ:

ԲՊԴՎ-ի հետ ասոցացված նիստագմը ունի մի քանի բնորոշիչներ, որոնք թույլ են տալիս տարբերակելու այն այլ տիպի նիստագմներից.

  • Սկզբի գաղտնիություն՝ գոյություն ունի 5-10 վրկ. տևողությամբ հետաձգում նիստագմից առաջ:
  • Նիստագմը տևում է 5–60 վրկ.:
  • Դիրքային՝ նիստագմը առաջանում է միայն որոշակի դիրքերում
  • Կրկնվող խթանումը, ներառյալ Դիքս-Հոլփայկի մանևրները, առաջացնում է նիստագմի հոգնածություն կամ ժամանակավոր անհետացում:
  • Ռոտատոր/Տորսիոն բաղադրիչ է առկա, կամ (կողմնային խողովակի ընդգրկման պարագայում) նիստագմը <<խփում է>> կամ գեոտրոֆիկ (դեպի գետինը), կամ ագեոտրաֆիկ (գետնից հակառակ ուղղությամբ) ուղղությամբ:
  • Տեսողական ֆիքսացիան ճնշում է ԲՊԴՎ-ից առաջացած նիստագմը:

Չնայած հազվադեպ, սակայն ԿՆՀ խանգարումները կարող են ներկայանալ որպես ԲՊԴՎ: Պրակտիկ բժիշկը պետք է տեղյակ լինի, որո եթե հիվանդի ախտանշանները համապատասխանում են ԲՊԴՎ-ին, սակայն տարբեր մասնիկները ռեպոզիցիոնավորող մանևրերը կիրառելուց հետո հիվանդի մոտ բացակայում է լավացման միտումը, կարիք կա մանրամասն նյարդաբանական գնահատման և վիզուալիզացիայի, որոնք թույլ կտան հայտնաբերելու հիմանական ախտաբանությունը[3]:

Տարբերակիչ ախտորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերտիգոն, որը կոնկրետ պրոցես է, հաճախ շփոթում են ավելի լայն հասկացության՝ գլխապտույտի հետ: Վերտիգոյով ԱՄՆ-ում հիվանդանոցներ Է դիմում տարեկան շուրջ 6 մլն. այցելու, որոնցից 17-42%-ը ի վերջո ախտորոշվում են որպես ԲՊԴՎ-ով հիվանդներ[3]: Վերտիգոյի այլ պատճառները ներառում են.

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերադիրքավորող մանևրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի քանի մանևրներ ցույց են տվել իրեն էֆեկտիվությունը, ներառյալ՝ Էփլեյի մանևրը, Սեմոնտի մանևրը և սակավ աստիճանով Բրենդտ-Դարոֆի վարժությունները[6]: Երկուսն էլ, և Էփլեյի, և Սեմոնտի մանևրը հավասարապես արդյունավետ են[6][18]:

Էփլեյի մանևր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էփլեյի մանևրը օգտագործում է ձգողությունը հիվանդության պատճառ հանդիսացող կալցիումի կուտակված բյուրեղները տեղաշարժելու համար[19]: Այս մանևրը կարող է իրականացվել առողջապահության ոլորտի մասնագետների կողմից կլինիկա այցի ժամանակ, կամ կարող է սովորեցվել մարդկանց իրականացնել այն տանը, կամ երկուսն էլ[20]: Կեցվածքի սահմանափակումը մանևրի իրականացումից հետո որոշակիորեն մեծացնում է դրա էֆեկտիվությունը[21]:

Տանը իրականացվելիս, Էփլեյի մանևրը ավելի էֆեկտիվ է, քան Սեմոնտի մանևրը: Հետին խողովակի ԲՊԴՎ-ի ռեպոզիցիոնավորորղ բուժման ամենաէֆեկտիվ տարբերակը թերապևտի կողմից իրականացվող Էփլեյի մանևրն է, որը զուգակցվում է տանը իրականացվող Էփլոյի մանևրի հետ[22]: Այնպիսի սարքավորումները, ինչպիսիք են DizzyFIX-ը, կարող են օգտագործվել Էփլեյի մանևրը տանը իրականացնելու համար, և հասանելի են ԲՊԴՎ-ն բուժելու համար[23]:

Էփլեյի մանևրը չի հասցեավորում մասնիկների (օթոկոնիաների) առկայությունը, այլ ավելի շուտ փոխում է դրանց տեղակայումը: Այս մանևրի նպատակն է տեղաշարժել այդ մասնիկները որոշակի տեղակայումներից ներքին ականջում, որոնցում գտնվելով դրանք այնպիսի ախտնշաններ են հարուցում, ինչպիսին է վերտիգոն, և դրանք տեղաշարժելով կարելի ազատվել վերոնշյալ խնդիրներից:


Սեմոնտի մանևր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սեմոնտի մնաևրը ունի 90.3%-անոց բուժիչ էֆեկտիվություն[24]: Այն իրականացվում է հետևյալ կերպ՝

  1. Հիվանդը նստում է բուժական աթոռին, կախելով իր ոտքերը սեղանից դուրս: Ապա թերապևտը թեքում է հիվանդի գլուխը դեպի չախտահարված կողմը 45 աստիճանով:
  2. Ապա թերապևտը արագորեն թեքում է հիվանդին այնպես, որ նա պառկի ախտահարված կողմի վրա: Գլխի դիրքը պահպանվում է, այսինքն գլուխը թեքված է դեպի վերև 45 աստիճանով: Այս դիրքը պահպանվում է 3 րոպեների ընթացքում: Նպատակն է տեղաշարժելու կուտակումները դեպի ականջի խողովակի գագաթը:
  3. Ապա հիվանդը արագորեն տեղաշարժվում է այնպես, որ նա պառկի չախտահարված կողմի վրա, գլուխը սակայն, գտնվում է նույն դիրքում (հիմա արդեն դեպի ներքև 45 աստիճան թեքությամբ): Այս դիրքը ևս պահպանվում է 3 րոպեմերի ընթացքում: Այս դիրքի նպատակն է թույլ տալու, որպեսզի կուտակումները տեղաշարժվեն դեպի ականջային խողովակի ելքը:
  4. Վերջում, հիվանդը դանդաղորեն բարձրացվում է դեպի նստած դիրքը: Կուտակումները ապա պետք է ընկնեն խողովակի արգանդիկի մեջ և վերտիգոյի սիմպտոմները պետք է պակասեն կամ անհետանան:

Որոշ մարդիկ միայն մեկ բուժման կարիք ունեն, այն դեպքում երբ մյուսները բուժվում են բազմաթիվ անգամ, ինչը կախված է ԲՊԴՎ-ի ծանրության աստիճանից: Սեմոնտի մանևրի, ինչպես նաև Էփլեյի մանևրի ժամանակ մարդիկ ունակ են ինքնուրույն հասնելու կանալիթների վերադիրքավորման[20]:

Բրենդտ-Դարոֆի վարժություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրենդտ-Դարոֆի վարժությունները կարող են նշանակվել կլինիցիստի կողմից որպես տնային բուժման մեթոդ, սովորաբար մասնիկ վերադասավորող մանևրներով կամ մասնիկ վերադասավորող մանևրների փոխարեն: Վարժությունը սովորության վարժեցման վարժության տեսակ է, որը թույլ է տալիս ընտելացնել հիվանդին վերտիգո առաջացնող դիրքին: Բրենդտ-Դարոֆի վարժություններն իրականացվում են Սեմոնտի վարժությունների նման, սակայն, հենց հիվանդը պտտվում է չախտահարված կողմի վրա, գլուխը պտտվում է դեպի ախտահարված կողմը[25]: Վարժությունը սովորաբար իրականացվում է օրական 3 անգամ, ամեն անգամ 5-10 կրկնություններով, մինչև վերտիգոյի ախտանշանները անհետանան ամենաքիչը երկու օրով[14]:

Գլորման մանևրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կողմնային (հորիզոնական) խողովակների համար գոյություն ունի առանձին արդյունավետ մանևր: Սովորաբար կողմնային խողովակում տեղակայված խնդիրը չի պատասխանում կանալիթների վերադասավորող պրոցեդուրաներին, որոնք կիրառվում են հետին խողովակների ԲՊԴՎ-ի ժամանակ: Ուստի բուժումն ուղղղված է կանալիթի շարժմանը կողմնային խողովակից դեպի նախադուռ[26]: Գլորման մանևրները և դրա վարիացիաներն օգտագործվում են, ներառելով հիվանդի պտույտը 360 աստիճանով որոշակի հաջորդական քայլերի իրականացումով, որպեսզի մասնիկները վերադասավորվեն[3]: Այս մանևրը սովորաբար իրականացվում է պատրաստված կլինիցիստի կողմից, ով կանգնում է պառկած հիվանդի գլխավերևում[27]: Գոյություն ունեն 4 էտապներ, յուրաքանչյուրի միջև մեկ րոպե ընդմիջումով, երրորդ դիրքում հորիզոնական խողովակը ուղղված է ուղղահայաց դիրքով, հիվանդի պարանոցը ծալված է և գտնվում է նախաբազկի և արմունկների վրա[27]: Երբ բոլոր 4 էտապներն իրականացվում են, գլխի գլորման թեստը կրկնվում է և եթե այն բացասական է, բուժումը դադարեցվում է[27]:

Դեղորայք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեղորայքային բուժումը կարող է քննարկվել ԲՊԴՎ-ի ծանր, արտահայտված սրացումների ժամանակ, սակայն դեպքերի մեծամասնությունում ցուցված չէ: Հիմնական դեղորայքի ցանկը ներառում է հակա-հիստամինայիններ և հակախոլիներգիկների դաս, ինչպիսին են Մեկլիզինը կամ Հիոսցին բութիլբրոմիդը (Սկոպոլամին), համապատասխանաբար: Խխունջային ախտանիշների դեղորայքային բուժումը տարածված է դարձել վերջին տասնամյակում և բազմաթիվ նոր դեղորայքային թերապիաներ (ներառյալ գոյություն ունեցող դեղերը, որոնք ունեն նոր ցուցումներ) են առաջարկվել վերտիգոն/գլխապտոույտը բուժելու նպատակով: Այս դեղերը տարբերվում են իրենց ազդեցության մեխանիզմներով, դրանցից շատերը ընկալիչի կամ իոնային անցուղու անտագոնիստներ են: Դրանց շարքում են Բետահիստինը կամ Դեքսամետազոն/Գենտամիցինը Մենյերի հիվանդության բուժման համար, Կարբամազեպին/Օքսկարբամազեպինը պարոքսիզմալ դիզարթրիայի և ատաքսիայի բուժման համար ցրված սկլերոզի ժամանակ, մետոպրոլոլ/տոպիրամատը կամ վալպրոյաթթուն/եռցիկլիկ հակադեպրեսանտները վեստիբուլյար միգրենը բուժելու նպատակով և 4-ամինոպիրիդինը 2-րդ տիպի էպիզոդիկ ատաքսիան կամ երկուսն էլ՝ ներքև և վերև ուղղված նիստագմները բուժելու նպատակով[28]: Այս դեղամիջոցները թույլ են տալիս ախտանշանային բուժում իրականացնել, սակայն դրանք չեն ազդում հիվանդության ելքի և տևողության վրա: Դեղորայքը կարելի է օգտագործել դիրքային մանևրների իրականացման ժամանակ ախտանշանները ճնշելու նպատակով, եթե հիվանդը ախտանշանները ծանր են կամ անտանելի են: Ավելի շատ դեղաչափ-կախյալ հետազոտությունների կարիք կա, պարզելու համար առավել էֆեկտիվ դեղամիջոցները թե սուր վիճակներից հանելու, և թե հիվանդության ախտանշանաբանության երկարատև ռեմիսիայի հասնելու նպատակով[28]:

Վիրահատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիրաբուժական լուծումները, ինպիսին է կիսաշրջանաձև խողովակի օկլյուզիան, գոյություն ունեն ԲՊԴՎ-ից ազատվելու համար, բայց կրում են միևնույն ռիսկերը, ինչպես ցանկացած նյարդավիրաբուժական միջամտություն: Վիրահատությունը դիտարկվում է խնդրի լուծման վերջին տարբերակ, ծանր և մնայուն դեպքերում, որոնք չեն ենթարկվում վեստիբուլյար ռեաբիլիտացիայի (ներառյալ մասնիկների վերադասավորումը և սովորեցման թերապիաները):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Disease Ontology release 2019-05-13 — 2019-05-13 — 2019.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 «Balance Disorders»։ NIDCD։ August 10, 2015։ Արխիվացված է օրիգինալից 27 July 2016-ին։ Վերցված է 25 July 2016 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 «Clinical practice guideline: benign paroxysmal positional vertigo»։ Otolaryngology–Head and Neck Surgery 139 (5 Suppl 4): S47–81։ November 2008։ PMID 18973840։ doi:10.1016/j.otohns.2008.08.022։ lay summaryAAO-HNS (2008-11-01) 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 «Positional vertigo: Overview»։ PubMed Health (անգլերեն)։ 30 January 2014։ Վերցված է 25 July 2016 
  5. 5,0 5,1 5,2 Dickson Gretchen (2014)։ Primary Care ENT, An Issue of Primary Care: Clinics in Office Practice, Volume 41, Issue 1 of The Clinics: Internal Medicine։ Elsevier Health Sciences։ էջ 115։ ISBN 9780323287173։ Արխիվացված է օրիգինալից 15 August 2016-ին։ Վերցված է 25 July 2016 
  6. 6,0 6,1 6,2 «The Epley (canalith repositioning) manoeuvre for benign paroxysmal positional vertigo»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (12): CD003162։ December 2014։ PMID 25485940։ doi:10.1002/14651858.CD003162.pub3 
  7. «Betahistine for symptoms of vertigo»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (6): CD010696։ June 2016։ PMID 27327415։ doi:10.1002/14651858.CD010696.pub2 
  8. Daroff Robert B. (2012)։ «Chapter 37»։ Bradley's neurology in clinical practice. (6th ed.)։ Philadelphia, PA: Elsevier Saunders։ ISBN 9781455728077։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-12-21-ին 
  9. 9,0 9,1 «Benign positional vertigo»։ A.D.A.M. Medical Encyclopedia։ Արխիվացված է օրիգինալից 26 October 2013-ին։ Վերցված է 16 April 2014 
  10. «Benign paroxysmal positional vertigo following closed sinus floor elevation procedure: mallet osteotomes vs. screwable osteotomes. A triple blind randomized controlled trial»։ Clinical Oral Implants Research 22 (6): 669–72։ June 2011։ PMID 21054553։ doi:10.1111/j.1600-0501.2010.01998.x 
  11. «Benign paroxysmal positional vertigo as a complication of sinus floor elevation»։ Journal of Periodontal & Implant Science 40 (2): 86–9։ April 2010։ PMC 2872812։ PMID 20498765։ doi:10.5051/jpis.2010.40.2.86 
  12. «Epidemiology of vertigo, migraine and vestibular migraine»։ Journal of Neurology 256 (3): 333–8։ March 2009։ PMID 19225823։ doi:10.1007/s00415-009-0149-2 
  13. Mayo Clinic Staff (July 10, 2012)։ «Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV)»։ Արխիվացված է օրիգինալից 16 April 2014-ին։ Վերցված է 16 April 2014 
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Schubert Michael C. (2019-01-25)։ «Vestibular Disorders»։ in O'Sullivan Susan B., Schmitz Thomas J., Fulk George D.։ Physical Rehabilitation (7th ed.)։ էջեր 918–49։ ISBN 978-0-8036-9464-4 
  15. 15,0 15,1 15,2 «Diagnostic, pathophysiologic, and therapeutic aspects of benign paroxysmal positional vertigo»։ Otolaryngology–Head and Neck Surgery 131 (4): 438–44։ October 2004։ PMID 15467614։ doi:10.1016/j.otohns.2004.02.046 
  16. «Side-lying as an alternative to the Dix-Hallpike test of the posterior canal»։ Otology & Neurotology 25 (2): 130–4։ March 2004։ PMID 15021771։ doi:10.1097/00129492-200403000-00008 
  17. Buchholz, D. Heal Your Headache. New York:Workman Publishing;2002:74-75
  18. Gold Daniel։ «Posterior Canal - BPPV: Epley and Semont maneuvers»։ Neuro-Ophthalmology Virtual Education Library (NOVEL): Daniel Gold Collection։ Spencer S. Eccles Health Sciences Library։ Վերցված է 9 September 2019 
  19. «Short-term efficacy of Epley's manoeuvre: a double-blind randomised trial»։ Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry 77 (8): 980–2։ August 2006։ PMC 2077628։ PMID 16549410։ doi:10.1136/jnnp.2005.085894 
  20. 20,0 20,1 «Self-treatment of benign paroxysmal positional vertigo: Semont maneuver vs Epley procedure»։ Neurology 63 (1): 150–2։ July 2004։ PMID 15249626։ doi:10.1212/01.WNL.0000130250.62842.C9 
  21. «Modifications of the Epley (canalith repositioning) manoeuvre for posterior canal benign paroxysmal positional vertigo (BPPV)»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (4): CD008675։ April 2012։ PMID 22513962։ doi:10.1002/14651858.CD008675.pub2 
  22. «Effectiveness of particle repositioning maneuvers in the treatment of benign paroxysmal positional vertigo: a systematic review»։ Physical Therapy 90 (5): 663–78։ May 2010։ PMID 20338918։ doi:10.2522/ptj.20090071 
  23. «Evaluation of a particle repositioning maneuver Web-based teaching module»։ The Laryngoscope 118 (1): 175–80։ January 2008։ PMID 18251035։ doi:10.1097/MLG.0b013e31814b290d 
  24. «Short-term efficacy of Semont maneuver for benign paroxysmal positional vertigo: a double-blind randomized trial»։ Otology & Neurotology 33 (7): 1127–30։ September 2012։ PMID 22892804։ doi:10.1097/mao.0b013e31826352ca 
  25. «Atrial natriuretic peptides negatively and positively modulate circulating endothelin in humans»։ Metabolism 45 (3): 315–9։ March 1996։ PMID 8606637։ doi:10.1016/S0026-0495(96)90284-X 
  26. «New methods for diagnosis and treatment of vestibular diseases»։ F1000 Medicine Reports 2: 60։ August 2010։ PMC 2990630։ PMID 21173877։ doi:10.3410/M2-60 
  27. 27,0 27,1 27,2 «Benign Paroxysmal Positional Vertigo (BPPV): History, Pathophysiology, Office Treatment and Future Directions»։ International Journal of Otolaryngology 2011: 1–13։ 2011։ PMC 3144715։ PMID 21808648։ doi:10.1155/2011/835671 
  28. 28,0 28,1 «Which medication do I need to manage dizzy patients?»։ Acta Oto-Laryngologica 131 (3): 228–41։ March 2011։ PMID 21142898։ doi:10.3109/00016489.2010.531052 

Առաջարկվող գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաղապար:Ներքին ականջի հիվանդություններ