Բարբարոսական ափ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բարբարոսական ափտ

Բարբարոսական ափ (ֆր.՝ Côte des Barbaresques), Հյուսիսային Աֆրիկայի միջերկրածովյան ափի եվրոպական անվանումը, որը կիրառելի է եղել ուշ միջնադարից (XV դար) մինչ XIX դարը:

Բարբարոսական ափը հասկացության մեջ ներառված էին Մաղրիբի մերձափնյա երկրները՝ Ալժիրը, Թունիսը և Մարոկկոն: Երբեմն Լիբիայի և Եգիպտոսի ափերը նույնպես ներառվել են բարբարոսական ափի մեջ: Ափագծով մեկ առկա են եղել մի շարք նավահանգստային բազաներ, որտեղ բնակվում էին բերբերական ծովահենների՝ կորսարները, ովքեր սարսափ էին տարածում Միջերկրական ծովի հյուսիսային ափերի բնակիչների մեջ: Պատահական չէ, որ խուսափելով ստրկավաճառ- ծովահենների հետապնդումներից, ափաբնակ եվրոպացիների մեծ մասը բարձրանում էին լեռների գագաթը կամ էլ խորանում երկրի ներսում: Բարբարոսական ափի բնակիչները միջնադարում եղել են մուսուլմաններ՝ արաբներ, բերբերներ, եվրոպական և աֆրիկյան ծագում ունեցող ստրուկներ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծովահենների դեմ պայքարը ընթացել է պարբերական հաջողություններով: Այսպես, արաբական արշավանքներից հետո VIII—XI դարերում արաբները և բերբերները կազմում էին Միջերկրական ծովի արևելյան և հարավային ափերի բնակչության մեծամասնությունը:

XII—XV դարերում ֆորտունան թեքվում է եվրոպացիների կողմը: Ռեկոնկիստան և խաչակրաց արշավանքները եվրոպացիներին հասցրեցին մինչ Մաղրիբի ափերը, որտեղ իսպանացիները և պորտուգալացիները գրավեցին մի շարք բերդեր և մերձափնյա քաղաքներ (Սեուտա, Մելիլյա, Թունիս, Օրան, Աննաբա, Տանժեր և այլն):

Արաբական արշավանքներից հետո բարբարոսական ափը գրավվեց օսմանյան բանակի կողմից: Մաղրիբի ողջ տարածքը, բացառությամբ Մարոկկոյի, անցավ Օսմանյան կայսրության կազմը: Օսմանյան կառավարությունը մեծապես օժանդակել է բարբարոս ծովահեններին՝ օգնելով ոչնչացնել եվրոպական առևտրական նավերը:

Դրան հաջորդում են ԱՄՆ անկախության պատերազմը, 1787- 1791 թվականներին ռուս- թուրքական պատերազմը, եվրոպացիների ներխուժումը Եգիպտոս, որի արդյունքում Մարոկկոն պայմանագիր է կնքում ԱՄՆ-ի հետ և անկախություն հռչակում: Բարբարոսական ափի ծովահենները պարտության են մատնվում, քանի որ Օսմանյան կայսրությունը՝ Եգիպտոսի անկախության պատճառով, չէր կարող ցամաքային ճանապարհով զորքեր քաշել դեպի Ալժիր և Թունիս: Ամերիկյան ուժերը պարտության են մատնում բարբարոսներին: 1805 թվականին տեղի ունեցավ Դարնահի ճակատամարտը, որի ընթացքում ԱՄՆ ծովային հետևակի կորպուսը ջախջախեց օսմանյան ուժերին և ծովահենների խմբերին ժամանակակից Լիբիայի տարածքում: 1830 թվականին ֆրանսիական զորքերը ներխուժեցին Ալժիր և գրավեցին երկրի գրեթե ողջ տարածքը:

XX դարի սկզբին տարածաշրջանը ամբողջովին անցնում է եվրոպացիների վերահսկողության ներքո: Այստեղ ձևավորվում են Ֆրանսիական Ալժիրը, Իսպանական Մարոկկոն, Թունիսը և Ֆրանսիական Մարոկկոն:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]