Բատիր (փիղ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բատիր
Stamp of Kazakhstan 605.jpg
Տեսակասիական փիղ և անազատության մեջ ապրող միջատներ
Ծնվել էհուլիսի 23, 1969(1969-07-23)
ԾննդավայրAlmaty Zoo, Ալմաթի, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
Մահացել էօգոստոսի 26, 1993(1993-08-26) (24 տարեկան)
Մահվան վայրԿարագանդայի կենդանաբանական այգի, Ղազախստան

Բատիր (հուլիսի 23, 1969(1969-07-23), Almaty Zoo, Ալմաթի, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 26, 1993(1993-08-26), Կարագանդայի կենդանաբանական այգի, Ղազախստան), հնդկական փիղ Կարագանդայի կենդանաբանական այգուց, որն ընդունակ է ձայնային նմանակման։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բատիրը ծնվել է Ալմաթիի կենդանաբական այգում՝ վայրի փղերի Պալմայի և Դուբասի ընտանիքում[1]։

Կենդանաբանական այգու աշխատակիցների և այլ վկաների խոսքով՝ Բատիրը (նրա բառապաշարում գերակշռում է ղազախերենը) ունակ էր ընդօրինակելու իրեն շրջապատող աշխարհի ձայները՝ մարդկանց խոսք, հաչող շներ և այլ ձայներ։ Ըստ մամուլի հաղորդագրությունների՝ Բատիրի այս առանձնահատկությունը կենդանաբանական այգու աշխատակիցները նկատել են 1977 թվականի ձմռանը և սկսել են ուսումնասիրել 1979 թվականին, որից հետո կենտրոնական մամուլում հրապարակվել են նրա մասին մի շարք հայտնի գիտական ​​հոդվածներ և գրառումներ։ Տեսալսողական ձայնագրությունները կատարվել են փղի դիտարկման ժամանակ։

Ձայնանմանողականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բատիրի տարբերակիչ առանձնահատկությունը, դատելով ԶԼՄ-ների հաղորդագրություններից, ձայնանմանողականության ունակությունն է։ Հարկ է նշել, որ լրատվամիջոցներում նման ունակության նկարագրությունը՝ որպես «խոսող փիղ», հիմնավորված չէ. կենդանիների կողմից նախկինում լսված հնչյունների վերարտադրությունը չի հանդիսանում նշանային հաղորդակցական համակարգի բաղկացուցիչ, այսինքն՝ լեզու, հետևաբար, նման ընդօրինակումը խոսք չէ։ Միևնույն ժամանակ, մարդու կողմից այդպիսի հնչյունների ընկալման առանձնահատկությունն է ձայնային հոսքի հատվածացումը և հնչյունական տարրերի հետագա մեկնաբանությունը, ինչը կարող է հանգեցնել անիմաստ խոսքի հաջորդականությունների և կեղծ նախադասությունների «բառերի» բաժանմանը[2]։

Ձայնանմանողականությունը հազվադեպ է հանդիպում կաթնասունների շրջանում, փղերի շրջանում նման դեպքերի մասին հաղորդումները եզակի են և նկարագրվում են գիտական ​​գրականության մեջ, մասնավորապես, «Nature»[3] և «Scientific American» ամսագրերում[4]։

Բատիրի դեպքը արագորեն տարածվել է լուրերով և լեգենդներով, որոնցից շատերը որպես աղբյուր դիտարկում էին կենդանաբանական այգու աշխատակիցների հաղորդագրությունը, այնուհետև հայտնվել են լրատվամիջոցների մեջ։ Մասնավորապես, հաղորդվել է, որ Բատիրը կարող է ընդօրինակել մարդու խոսքը ուլտրաձայնային հաճախականության տիրույթում (ավելի քան 20 կՀց), չնայած հայտնի է, որ փղերի լսողության վերին հաճախականության սահմանը 12 կՀց-ից ոչ ավելի է, և նրանք կարող են 150 Հց-ից ավելի բարձր հնչյուններ արձակել[5]։

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բատիրը մահացել է 1993 թվականին՝ 24 տարեկանում։ Մահվան պատճառը կենդանաբանական այգու աշխատողների կողմից փղին փոխանցվող հանգստացնող դեղերի մահացու չափաքանակն էր։

Գիտագործնական միջոցառումներ ֆենոմենի մասին հիշատակմամբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գիտական ​​գիտաժողով՝ Գյուղատնտեսական ինստիտուտ, Ցելինոգրադ, ԽՍՀՄ՝ Ղազախստան, 1983-1989 թվականներ
  • Մոսկվայի կենդանաբանական այգու հոբելյանին նվիրված միջազգային գիտագործնական համաժողով, Ռուսաստան, 1984 թվական
  • Ալմաթիի կենդանաբանական այգու հոբելյանին նվիրված միջազգային գիտագործնական համաժողով, Ղազախստան, 1987 թվական
  • Միջազգային գիտագործնական գիտաժողով, Տալլին, Էստոնիա, 1989 թվական
  • Միջազգային կենդանաբանական համաժողով, Գիտությունների ակադեմիայի կենդանաբանության ինստիտուտ, Ուկրաինա, 1989 թվական
  • Լենինգրադի կենդանաբանական այգու 125-ամյակին նվիրված միջազգային գիտագործնական գիտաժողով, Սանկտ Պետերբուրգ, 1990 թվական

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Батыр в базе данных слонов Archived 2015-12-08 at the Wayback Machine.(անգլ.)
  2. Чистович Л. А., Венцов А. В., Гранстрем М. П. и др. Физиология речи. Восприятие речи человеком. Л.,1976
  3. Elephants do impressions
  4. «Elephants Found Capable of Vocal Mimicry»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-03-28-ին։ Վերցված է 2007-09-27 
  5. Hearing in the elephant (Elephas maximus). Heffner R, Heffner H