Արչիբալդ Ֆիլիպ Փրիմռոզ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արչիբալդ Ֆիլիպ Փրիմռոզ
Archibald Philip Primrose
Portrait of Archibald Primrose, 5th Earl of Rosebery.jpg
Մեծ Բրիտանիայի 48-րդ վարչապետ
 
Ազգություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Ծննդյան օր Մայիսի 7, 1847թ․
Ծննդավայր Մեծ Բրիտանիա Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա
Վախճանի օր Մայիսի 21, 1929 թ․ (82 տարեկան)
Վախճանի վայր Մեծ Բրիտանիա Էպսոմ, Սուրրեյ, Մեծ Բրիտանիա
Ամուսին Հաննա դե Ռոթսչայլդ
(1878-1890; մահ)
 
Պարգևներ

Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ

Արչիբալդ Ֆիլիպ Փրիմռոզ, (անգլArchibald Philip Primrose, մայիսի 7, 1847մայիսի 21, 1929), անգլիացի քաղաքական և պետական գործիչ, 1869 թվականից՝ Լորդերի պալատի անդամ, 1886, 1892-94 թվականներին արտաքին գործերի նախարար, 1894-95 թվականներին զբաղեցրել է երկրի վարչապետի պաշտոնը, 1894-96 թվականներին լիբերալ կուսակցության պարագլուխ, Ռոզբերիի 5-րդ և Միդլոթիանի 1-ին կոմս։

Հայկական հարցում պաշտպանել է եվրոպական տերությունների համատեղ գործողությունների քաղաքականությունը։ 1895 թվականի ապրիլին Ռոզբերիիի կառավարությունը մշակում է արևմտյան Հայաստանում բարենորոգումների նախագիծ («Մայիսյան բարենորոգումներ»), որը մայիսի 11-ին Անգլիան, Ֆրանսիան և Ռուսաստանը ներկայացնում են Բարձրագույն դռանը։ Սուլթանական կառավարությունը փաստորեն մերժում է նախագիծը, և Ռոզբերիի կառավարությունը քննարկում է Օսմանյան կայսրության դեմ բրիտանական նավատորմն օգտագործելու հնարավորությունը, սակայն որոշակի եզրակացության այդպես էլ չի հանգում։ հայկական հարցում Ռոզբերիի անվճռական քաղաքականությունը խստորեն քննադատում է Մեծ Բրիտանիայի հասարակայնությունը, և Ռոզբերին, հանրային կարծիքի ճնշման տակ, ստիպված հրաժարական է տալիս։ Իսկ արդեն որպես լիբերալ կուսակցության ղեկավար պաշտպանել է հայկական հարցի «անկուսակցականության» գաղափարը, այսինքն՝ հանդես է եկել այն միջկուսակցական պայքարի միջոց դարձնելու դեմ։

Ռոզբերին գտնում էր, որ «հայ ժողովրդի կործանումը Մեծ Բրիտանիայի հոգսերի հազարերորդական մասն է... դատարկ բան»։ Ռոզբերիի այդպիսի դիրքորոշումը քննադատում են լիբերալ կուսակցության անդամները, մասնավորապես՝ Ուիլիամ Գլադսթոնը, ինչը հանգեցնում է Ռոզբերիի հրաժարականին նաև կուսակցության ղեկավարությունից (1896

1905 թվականին Ռոզբերին վերջնականապես խզում է կապերը լիբերալների հետ և հեռանում քաղաքական ակտիվ գործունեությունից։

Գրականություն[խմբագրել]

  • Leo McKinstry, «Rosebery: Statesman in Turmoil» ISBN 0-7195-5879-4.
  • Dick Leonard, «Nineteenth-Century British Premiers: Pitt to Rosebery» (Basingstoke, Palgrave Macmillan, 2008).
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png