Աննա Ռոգստադ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աննա Ռոգստադ
Anna Rogstad2.jpg
 
Կուսակցություն՝ Լիբերալ կուսակցություն (1917)
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, սուֆրաժիստ, Դասղեկ, ուսուցչուհի և ոչ գեղարվեստական գրող
Ծննդյան օր հուլիսի 26, 1854(1854-07-26)[1][2]
Ծննդավայր Fluberg, Սյոնրե Լան, Օպլանդ, Նորվեգիա
Վախճանի օր նոյեմբերի 8, 1938(1938-11-08)[1] (84 տարեկան)
Վախճանի վայր Օսլո, Նորվեգիա
Գերեզման Քրիստոս Փրկչի տաճարի գերեզմանատուն
Թաղված Քրիստոս Փրկչի տաճարի գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of Norway.svg Նորվեգիա
 
Պարգևներ

Վաստակի համար թագավորական ոսկե մեդալ

Աննա Գեորգինա Ռոգստադ կամ Աննա Գեորգինե Ռոգսթադ (նորվ.՝ Anna Georgine Rogstad, հուլիսի 26, 1854(1854-07-26)[1][2], Fluberg, Սյոնրե Լան, Օպլանդ, Նորվեգիա - նոյեմբերի 8, 1938(1938-11-08)[1], Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի մանկավարժ, կանանց իրավունքների պաշտպանության շարժման ակտիվիստ և Ազատ մտածող ազատական կուսակցության անդամ։ Նա եղել է Նորվեգիայի խորհրդարանի առաջին կին անդամը։ Մասնագիտությամբ ուսուցիչ լինելով` Ռոգստադը խորապես ներգրավված է եղել Նորվեգիայի կրթական քաղաքականության մեջ։ Նա պայքարել է կանանց իրավունքների պաշտպանության համար, մասնավորապես նրանց ընտրելու իրավունքի։ 1911 թվականին նա եղել է Նորվեգիայի Պանողական կուսակցության նախագահ Յենս Բրատլիեի (անգլ.՝ Jens Bratlie) տեղակալ, իսկ 1912 թվականին Բրատլիեն Նորվեգիայի վարչապետ դառնալուց հետո նրան նշանակել է իր տեղակալ։

Կենսագրություն և գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աննա Ռոգստադը ծնվել է Նուրե Լան կոմունայում փաստաբան Օլե Ռոգթադի (1805-1876) և Աննե Կատրին Մյոլլերի (1807-1889) ընտանիքում, 1854 թվականին։ Ծնողները երկուսն էլ Կոնքսբերգ քաղաքից (Բուսքերուդ ֆյուլքե) էին[3]։ 1873 թվականին Աննան սկսել է դասավանդել Թրոնհեյմի տարրական դպրոցում։ Չորս տարի անց նա տեղափոխվել է Քրիստիանիա (ներկայումս՝ Օսլո), որտեղ աշխատել է տարբեր վայրերում, նախքան Գրյուներլոկայում բնակություն հաստատելը, որտեղ ապրել է հաջորդ 30 տարիներին[4]։

Քրիստիանայում բնակվելով՝ Ռոգստադը զբաղվել է կանանց կրթության հարցերով և աշխատել է աղջիկների կրթության կատարելագործման ուղղությամբ։ 1889 թվականին նա դարձել է Քրիստիանայի ուսուցչուհիների կազմակերպության նախագահ, որը հասարակական ակումբից վերածվել է արհմիության։ Սկզբում Ռոգստադը հանդես է եկել կանանց առանձին մանկավարժական ակադեմիա ստեղծելու օգտին, բայց 1880-ական թվականներին նա փոխել է իր դիրքորոշումը՝ տղամարդկանց մանակավարժական ակադեմիայում կանանց ընդունվելու իրավունքի օգտին, ինչն իրականացել է 1890 թվականին։ Նա նաև ակտիվորեն աշխատել է Նորվեգիայի ուսուցիչների միությունում (նորվ.՝ Utdanningsforbundet), որտեղ 1892 թվականից մինչև 1907 թվականը զբաղացրել է փոխնախագահի պաշտոնը։ 1912 թվականին, երբ ստեղծվել է Ուսուցչուհիների նորվեգական ասոցիացիան, Ռոգստադը զբաղեցրել է նախագահի պաշտոնը և այդ պաշտոնում մնացել մինչև 1919 թվականը։ 1899 թվականին նա բացել է աղջիկների միջնակարգ դպրոց՝ 25 աշակերտուհիների համար, որոնք կամավոր հաճախելու էին երեկոյան դասընթացներին։ Դպրոցը ճանաչվել է և 1909 թվականին դարձել քաղաքային։ Ռոգստադը շարունակել է այդ դպրոցի տնօրենը լինել 1923 թվականին մինչև 69 տարեկանում թոշակի անցնելը[4]։

Աննա Ռոգստադը 1884 թվականին հիմնադրել է Կանանց իրավունքների պաշտպանության նորվեգական ասոցիացիան և 1885 թվականին՝ Կանանց ընտրական իրավունքի պաշտպանության ասոցիացիան։ Նա Կանանց ընտրական իրավունքի ասոցիացիայի փոխնախագահն է եղել 1885-1897 և 1902-1913 թվականներին։ 1894-1916 թվականներին նա Քրիստիանիայի Քաղաքային դպրոցական խորհրդում ներկայացրել է ուսուցչուհիներին։ 1901 թվականին նա քաղաքային խորհրդում Կանանց ընտրական իրավունքի պաշտպանության ասոցիացիայի ներկայացուցչի տեղակալ է ընտրվել, 1907 թվականին ընտրվել է երեք կենտրոնամետ կուսակցություններից կազմված խմբի ներկայացուցիչ քաղաքային խորհրդում և 1910 թվականին Ազատ մտածող ազատական կուսակցությունից՝ քաղաքային խորհրդի ներկայացուցչի տեղակալ[4]։

Խորհրդարանական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աննա Ռոգստադը եղել է Նորվեգիայի Ազատ մտածող ազատական կուսակցության անդամ։ 1907 թվականի ընտրական բարեփոխումը ընտրական իրավունք է տվել Նորվեգիայի այն կանանց, որոնք կարող էին ցույց տալ տնտեսական բարեկեցության որոշակի մակարդակ։ Թեև համընդհանուր ընտրական իրավունքը մտցվել է միայն 1913 թվականին, այդ բարեփոխումը կանանց նաև թույլ էր տալիս ընտրվել քաղաքական պաշտոններում[5]։ 1911 թվականին Ռոգստադը առաջին կինն էր Նորվեգիայի պատմության մեջ, որը խորհրդարանի անդամ է դարձել՝ որպես Յենս Բրատլիեի տեղակալ[4]։ Այդ իրադարձությունը հասարակական մեծ ուշադրության առարկա է դարձել, և մարդիկ, որոնք չէին կարող տեղավորվել դիտասրահներում, հավաքվել էին խորհրդարանի շենքի մոտ[6]։ Խորհրդարանի նախագահ Մագնուս Հալվորսենը հատուկ դիմումով է հանդես եկել և ասել, որ թեև բարեփոխումների հետ կապված բազում վիճաբանություններ են եղել, ինքը հանոզված է, որ բարեփոխման արդյունքը բարենպաստ կլինի ազգի համար[6]։ Արդեն հինգ օր անց Ռոգստադը իր առաջին ելույթն է ունեցել խորհրդարանում, երբ ռազմական բյուջեի մասին իր տեսակետն էր ներկայացնում, քանի որ համարում էր, որ բոլոր կոնֆլիկտները պետք է լուծվեն արբիտրաժի միջոցով։ Նա մասնակցել է նաև գենդերային հավասարության, կրթության, մշակույթի և ձեռնպահ մնալու մասին բանավեճերին։ Երբ 1912 թվականին Բրատլիեն վարչապետ է դարձել, Ռոգստադը մեկ տարի շարունակ նրա նախկին պաշտոնն է կատարել[4]։

Ռոգստադը զբաղվել է նաև գրականությամբ և դարձել է նորվեգական դպրոցական 15 դասագրքերի հեղինակ։ Դրանցից ամենահայտնին եղել է Այբբենարան դպրոցի և տան համար (նորվ.՝ ABC for skole og hjem) դասագիրքը։ Նա թերթերի և ամսագրերի բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ է եղել, որոնք հիմնականում կրթական քաղաքականությանն էին վերաբերում։ Որպես հռետոր՝ նրան նկարագրել են որպես չոր և ոչ առանձնահատուկ գրավիչ, բայց, այնուամենայնիվ, ունկնդրի ուշադրությունը նա գրավել է իր գործնական, լավ հիմնավորված ելույթներով[4]։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոգստադը մահացել է 1938 թվականին։ Նա թաղված է Օսլոյում, Փրկչի տաճարի գերեզմանատանը, իսկ հուշակոթողը նվիրաբերել են Նորվեգիայի ուսուցիչները[7]։ Օսլոյի փողոցներից մեկը անվանակոչված է Աննա Ռոգստադի անունով[8]։

Աննա Ռոգստադը 1922 թվականին պարգևատրվել է Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար ոսկե մեդալով[9]։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աննա Ռոգստադը երբևէ ամուսնացած չի եղել[3]։

Հրապարակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Modersmaals-undervisningen i smaaskolen (1890)
  • Ledetraad for katekismusundervisningen i de to første aar (1891)
  • ABC for skole og hjem (with E. Holst) (1893)
  • De syv skoleaar. Praktisk veiledning for norskundervisningen (1895)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Norsk biografisk leksikon(նորվ.)Kunnskapsforlaget.
  2. 2,0 2,1 (not translated to no) Stortinget og statsraadet: 1814-1914. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø : samt tillæg (норв.) — 1914. — P. 720.
  3. 3,0 3,1 Grankvist Rolf։ «Anna Rogstad – utdypning (NBL-artikkel)»։ Norsk Biografisk Leksikon (նորվեգերեն)։ Վերցված է 2020-03-26 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Moksnes, Aslaug (1984) (in Norwegian) Likestilling eller særstilling? Oslo: Gyldendal
  5. «Kvinner på Stortinget» (նորվեգերեն)։ Stortinget.no։ 2008-03-07։ Արխիվացված է օրիգինալից 5 октября 2009-ին։ Վերցված է 2020-03-26 
  6. 6,0 6,1 «Anna Rogstad» (նորվեգերեն)։ Stortinget.no։ 2008-01-22։ Վերցված է 2020-03-26 
  7. Haaland, Øyvind (1999) Her hviler … Kjente personer på kirkegårdene i Oslo sentrum.
  8. Hanssen, Reidar (1987) «Anna Rogstads vei». Oslo byleksikon ISBN 82-573-0228-7
  9. Tildeling av ordener og medaljer