Բուսքերուդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Բուսքերուդ
նորվ.՝ Buskerud
Դրոշ Զինանշան
Flag of Buskerud.svg
Buskerud vapen.png
Երկիր Նորվեգիա Նորվեգիա
Կարգավիճակ կոմսություն
Մտնում է Արևելյան Նորվեգիա
Ներառում է 21 համայնք
Վարչկենտրոն Դրամեն
Բնակչություն (2013)
269.003[1] (7 տեղ)
Խտություն 18,04
Տարածք 14 911[2] կմ² (12 տեղ)
Buskerud kart.png
Սահմանում է Ակերսհուս, Օսլո, Օպլանդ, Sogn og Fjordane, Հորդալան, Telemark և Վեստֆոլ
Ժամային գոտի CET (UTC+1, ամռանը UTC+2
ISO 3166-2 կոդ NO-06
Կոորդինատներ: 60° հս․ լ. 9° ավ. ե. / 60° հս․. լ. 9° ավ. ե. / 60; 9
bfk.no

Բուսքերուդ[3] (նորվ.՝ Buskerud), ֆյուլքե Նորվեգիայում:[4] Վարչական կենտրոնը Դրամեն քաղաքն է: Սահմանակից է Սոգն օգ Ֆյուրանե, Օփլան, Հորդալան, Թելեմարք, Օսլո, Աքերսհուս և Վեսթֆոլ կոմսություններին: Ունի 271.252 բնակիչ (2014թ.):

19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբին Բուսքերուդի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էէր հողագործությամբ, անասնապահությամբ, հանքաարդյունաբերությամբ (արծաթի, կոբալտի և երկաթի արդյունահանում), որսորդությամբ և ձկնորսությամբ:[4] Նշված ոլորտներից շատերը ներկայումս էլ հանդիսանում են կոմսության տնտեսության առանցքային ճյուղերից:

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոմսությունն իր անվանումը ստացել է Բուսքերուդ անունով հին կալվածքից (հինսկանդերեն՝ «Biskupsruð»): Անվան սկզբնամասը՝ «Biskup», նշանակում է եպիսկոպոս, իսկ վերջավորությունը՝ «ruð», նշանակում է ֆերմա:[5][6][7]

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուսքերուդը տարածվում է Օսլո-ֆյորդից մինչև Հալինգի լեռներ: Կոմսությունը պայմանականորեն բաժանված է պատմական շրջանների՝ Հալինգդալ, Նումեդալ, Ռինգերիկե, Փոքր Բուսքերուդ:

Հալինգդալը կազմված է Ֆլո, Նես, Գուլ, Օլ, Հեմսեդալ և Հուլ համայնքներից:[8][9] Ռինգերիկեն բաժանված է Հուլե, Կրյոդսհերադ Մուդում, Ռինգերիկե և Սիգդալ համայնքներից: Նումեդալը կազմված է Հուրում (մի մասը) և Ռյոյկեն համայնքներից:[10][11] Փոքր Բուսքերուդը բաժանվում է Դրամեն, Հուրում (մի մասը), Կոնգսբերգ, Լիեր, Նեդրե Էյկեր, Ռյոյկեն, Էվրե Էյկեր համայնքներից:[12]

Բուսքերուդի արևմտյան մասը իրենից ներկայացնում է բարձրավանդակ՝ անտառապատ հարթավայրերով և բարձր, կանաչապատ արոտավայրերով: Կոմսության արևելյան հատվածը դաշտավայր է, որտեղ առկա են բազմաթիվ լճեր ու գետակներ: Տյուրիֆյորդը և Կրյոդերեն լճերը համայնքյի ամենամեծ լճերն են, իսկ առաջինը հանդիսանում է նաև Նորվեգիայի մեծությամբ հինգերորդ լիճը: Կոմունայի տարածքով հոսող Նումեդալսլագենը երկարությամբ Նորվեգիայի երրորդ գետն է:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1685 թվականին Բուսքերուդը առանձնացվում է Ակերսհուսից, բայց այն ժամանակ այն ուներ ավելի քիչ մակերես, քան ներկայումս: Սկզբնական շրջանում կոմսությունը կազմված էր Էիքեր, Հալինգդալ և Ռինգերիկե շրջաններից: 1760 թվականին Ակերսհուսից Բուսքերուդին են փոխանցվում Ֆլեսբերգ, Հուրում, Կոնսգբերգ, Լիրե, Նյուրե օգ Ուվդալ, Ռոլագ և Ռյոկեն համայնքները: Բուսքերուդի ներկա վարչատարածքային կարգը հաստատվել է 1964 թվականին՝ անվանման գրելաձևի փոփոխությամբ և Վեստֆոլդից Բուսքերուդին միացնելով Սոգեր համայնքն:[13]

10-րդ դարում Ռինգերիկեն եղել է փոքր թագավորություն: Տարբեր ժամանակներում կոմսությունում են բնակվել Նորվեգիայի 4 թագավորներ: Տարածաշրջանը հայտնի է իր զենքի արտադրությամբ դեռևս հին ժամանակներից:[14]

Բուսքերուդի զինանշանը հաստատվել է 1964 թվականի ապրիլին և իրենից ներկայացնում է արծաթագույն վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է կապույտ արջ: Արծաթագույնը խորհրդանշում է կոմսության տարածքում արդեն մի քանի դար գործող արծաթի հանքավայրերը:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուսքերուդի տնտեսության առանցքային ոլորտներն են հանդիսանում արծաթի արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը, փայտավերամշակումը: Բեգնաելվա և Ռանդսելվա գետերի վրա կառուցված են հիդրոէլեկտրակայաններ, որոնք ապահովում են կոմսության էլեկտրաէներգիայի պահանջարկը: Զարգացած է նաև նորագույն տեխնոլոգիաների ոլորտը, որը կենտրոնացված է Կոնսբերգում:[15][16]

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուսքերուդում բավականին զարգացած է սպորտը, հատկապես՝ ձմեռային մարզաձևերը: Նորվեգիային օլիմպիական, աշխարհի և Եվրոպայի մրցումներից բազմաթիվ մեդալներ են բերում Բուսքերուդի մարզիկները, որոնցից են Ֆրոդե Անդերսենը, Քրիստեր Բասման, Դագ Բյորնդալենը, Հավարդ Բյոքեն, Օլե Էինար Բյորնդալենը:

Վարչա-տարածքային բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուսքերուդ կոմսության վաչրատարածքային առումով բաժանվում է 21 համայնքների:

  1. Ål komm.svg Օլ
  2. Drammen komm.svg Դրամեն
  3. Flesberg komm.svg Ֆլեսբերգ
  4. Fla komm.png Ֆլո
  5. Gol komm.svg Գուլ
  6. Hemsedal komm.svg Հեմսեդալ
  7. Hol komm.svg Հուլ
  8. Hole komm.svg Հուլե
  9. Hurum komm.svg Հուրում
  10. Kongsberg komm.png Կոնգսբերգ
  11. Krodsherad komm.png Կրյոդսհերադ
  1. Lier komm.svg Լիեր
  2. Modum komm.svg Մուդում
  3. Nedre Eiker komm.png Նեդրե Էյկեր
  4. Nes Buskerud komm.png Նես
  5. Nore og Uvdal komm.png Նուրե օգ Ուվդալ
  6. Ovre Eiker komm.png Էվրե Էյկեր
  7. Ringerike komm.svg Ռինգերիկե
  8. Rollag komm.svg Ռոլլանգ
  9. Royken komm.png Ռյոյկեն
  10. Sigdal komm.svg Սիգդալ
Բուսքերուդ կոմսության համայնքները

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Statistics Norway.
  2. «Statistical Yearbook of Norway 2012, Table 19: Total area, distribution of area and length of coastline, by county. 2011» (անգլերեն)։ Statistics Norway։ Վերցված է 2013-09-03 
  3. «La oss snakke norsk. Транслитерация» (ռուսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-28-ին։ Վերցված է 2011-07-11 
  4. 4,0 4,1 «Бускеруд». Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ). Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907. 
  5. Einar Sørensen։ «Buskerud gård på Modum»։ historieboka։ Արխիվացված օրիգինալից-ից March 7, 2016-ին։ Վերցված է February 5, 2016 
  6. Geir Thorsnæs։ «Buskerud hovedgård»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 
  7. «Buskerud, Modum herad»։ Matrikkelutkastet av 1950։ Վերցված է February 5, 2016 
  8. Geir Thorsnæs։ «Hallingdal»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 
  9. Geir Thorsnæs։ «Numedal»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 
  10. Per G. Norseng։ «Vestfold – gammelt navn»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 
  11. Svein Askheim։ «Vingulmark»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 
  12. Munch, Peter Andreas (1849). Historisk-geographisk beskrivelse over kongeriget Norge (Noregsveldi) i middelalderen. W. Gram. էջեր 5–7. https://books.google.am/books?id=NI0BAAAAYAAJ&pg=PA140&lpg=PA140. 
  13. Geir Thorsnæs։ «Ringerike, Hallingdal, Eiker og Buskeruds amt»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 
  14. Ingolf Jarle Rui։ «Modum Blaafarveværk»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 
  15. Geir Thorsnæs։ «Begna»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 
  16. Asbjørn Vinjar։ «Randselva»։ Store norske leksikon։ Վերցված է February 5, 2016 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]