Անդրեյ Ամատունի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Անդրեյ Ամատունի
Անդրեյ Ամատունի.jpg
Ծնվել էհունվարի 10, 1928(1928-01-10)[1][2]
Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[1][2]
Մահացել էհոկտեմբերի 10, 1999(1999-10-10)[2] (71 տարեկան)
Երևան, Հայաստան[2]
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունֆիզիկոս-տեսաբան և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտ[1][2] և Երևանի պետական համալսարան[1]
Գործունեության ոլորտտեսական ֆիզիկա
ԱնդամակցությունՀայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՄՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ (1972) և Մոսկվայի պետական համալսարան[3]
Կոչումպրոֆեսոր[2]
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր[1][2] (1972)
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն
Գիտական ղեկավարՍերգեյ Տյաբլիկով[3]
Պարգևներ
ԿուսակցությունԽՄԿԿ

Անդրեյ Ցոլակի Ամատունի (հունվարի 10, 1928(1928-01-10)[1][2], Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[1][2] - հոկտեմբերի 10, 1999(1999-10-10)[2], Երևան, Հայաստան[2]), հայ ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1983), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1991)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անդրեյ Ամատունին ծնվել է 1928 թ. հունվարի 10-ին, Լենինգրադում։ Ավարտել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը (1950)։ 1965-1973 թթ. եղել է ԽՍՀՄ ատոմային Էներգիայի օգտագործման պետական կոմիտեի Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրենի առաջին տեղակալ, 1973 թվականից՝ տնօրեն, 1992-1999 թթ.՝ գլխավոր գիտաշխատող։ Ամատունու առաջին աշխատանքները վերաբերում են անտիֆերոմագնիսականության քվանտային տեսության խնդիրներին։ Մասնակցել է Երևանի Էլեկտրոնային օղակաձև արագացուցիչի ֆիզիկական սկզբունքների, դրա և Արագածի տիեզերական ճառագայթների հետազոտման կայանի տեխնիկական վերազինման ծրագրի մշակմանն ու իրականացմանը։ Հետազոտել է անցումային ճառագայթման որոշ հատկություններ (անցումային ճառագայթումը երկու միջավայրերի ընդհանուր սահմանում, անցումային ճառագայթումը միջավայրի տարածական դիսպերսիայի դեպքում և այլն)։ 1963 թվականից զբաղվել է տարրական մասնիկների տեսության տարբեր հարցերով։ Կոմպլեքս մոմենտների տեսությամբ հաշվել է մեզոնների ֆոտոծնումը (վեկտորական՝ և պսևդոսկալյար՝ ), տարրական մասնիկների ոչ գծային խնդիրներ լուծելու համար կիրառել ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդներ։ Մասնակցել է Նոր Ամբերդի միջազգային փորձարարական և տեսական ֆիզիկայի դպրոցի կազմակերպմանը, այդ դպրոցում կարդացած զեկուցումների խմբագրմանն ու հրատարակմանը։ 1950 թվականից տեսական ֆիզիկա է դասավանդել Երևանի պետական համալսարանում[4][5]։ Մահացել է սրտի կաթվածից 1999 թվականի մայիսի 1-ին Ճապոնիա մեկնող ինքնաթիռում[6]։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարգևատրվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Աշխատանքային կարմիր դրոշի, ՌԴ Բարեկամության շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 276.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 1.
  3. 3,0 3,1 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  4. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  5. ՀՀ ԳԱԱ վախճանված անդամներ, Անդրեյ Ցոլակի Ամատունի
  6. «Andrej Amatuni (1928—1999)» (անգլերեն)։ CERN Courier։ 2000-03-07։ Վերցված է 2014-12-24 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 276 CC-BY-SA-icon-80x15.png