Ամֆիթատրոն Դուրրասում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Ամֆիթատրոն Դուրրասում
Amfiteatr rzymski w Durrës 1.jpg
Տեսակհռոմեական ամֆիթատրոն, հնագիտական հուշարձան և պատմության հուշարձան
ԵրկիրFlag of Albania.svg Ալբանիա[1]
ՏեղագրությունԴուրրես և Դուրրասի համայնք[1]
ՎայրԻլլիրիա և Դուրրաս
Ժառանգության կարգավիճակԱլբանիայի մշակութային հուշարձան[1] և Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկի օբյեկտ
Կոորդինատներ: 41°18′43.999200099994″ հս․ լ. 19°26′41.521200099995″ ավ. ե. / 41.31222200002777356° հս․. լ. 19.44486700002777724° ավ. ե. / 41.31222200002777356; 19.44486700002777724 և Կոորդինատներ: 41°18′43.887600099995″ հս․ լ. 19°26′42.946800100002″ ավ. ե. / 41.31219100002777367° հս․. լ. 19.44526300002777930° ավ. ե. / 41.31219100002777367; 19.44526300002777930{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page

Ամֆիթատրոն Դուրրասում (ալբ․՝ Amfiteatri i Durrësit, լատ.՝ Amphitheatrum Dyrrhachium), հռոմեական ամֆիթատրոն, որը գտնվում է Ալբանիայի Դուրրաս քաղաքում: 1-ին[2] դարի սկզբում, այլ տվյալներով՝ 2-րդ դարում կառուցված ամֆիթատրոն, որը համարվում է անտիկ ժամանակաշրջանի խոշորագույն հուշարձաններից մեկը Ալբանիայում և Բալկանյան տարածաշրջանում[3]: Հուշարձանն ընդգրկված է Ալբանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում և գտնվում է Ալբանական մշակութային հուշարձանների ինստիտուտի պահպանության ներքո[4]:

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամֆիթատրոնը գտնվում է Դուրրասի կենտրոնում, Ադրիատիկ ծովի ափից 350 մետր հեռավորության վրա[5]: Էլիպսաձև է, երկարությունը կազմում է 132,4 մետր, լայնությունը՝ 113,2 մետր, բարձրությունը՝ 20 մետր, ասպարեզի պարամետրերը` 61,4x 42,2 մետր[4]: Հուշարձանի արևմտյան մասը հենված է բլրի վրա, արևելյան մասը գտնվում է բլրի ստորոտի հարթությունում: Ամֆիթատրոնը կարող է տեղավորել 15-20 հազար հանդիսական:

Ամֆիթատրոնի ներսում կան կամարաձև շինություններ, որտեղ պահվել են կենդանիներ գլադիատորական մարտերին մասնակցելու համար[4], այդ շինություններից մեկում տեղակայված է եղել մատուռ, որտեղ պահպանվել են հնագույն քրիստոնեական խճանկարներ[4]: Ամֆիթատրոնի տրիբունաները ծածկված են եղել սպիտակ կավով[2]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դուրրասի ամֆիթատրոնը կառուցվել է 1-ին կամ 2-րդ դարում: Մինչև 5-րդ դարն այն օգտագործվել է գլադիատորական մարտեր կազմակերպելու համար[4]: Ամֆիթատրոնի գործունեության դադարեցման պատճառները անհայտ են, հետազոտողների կարծիքով այն կարող է կապված լինել 345-346 թվականների երկրաշարժերի հետ, կամ էլ կապվում է բյուզանդական կայսր Ֆեոդոսիա Ավագի 391 թվականի հրամանով բոլոր հեթանոսական կենտրոնների փակման հետ[3]: Մոտավորապես 5-րդ դարից ամֆիթատրոնը սկսվեց օգտագործվել քրիստոնեական կարիքների համար: 6-րդ դարում ամֆիթատրոնի սրահներից մեկում կառուցվեց մատուռ առաջին քրիստոնյա եպիսկոպոս սուրբ Աստիայի պատվին[4]:

Ամֆիթատրոնը հայտնաբերվել է 20-րդ դարի սկզբին: 1966 թվականին սկսվեցին ամֆիթատրոնի նպատակային պեղումները և ուսումնասիրությունները[4]: 1996 թվականին Դուրրասի ամֆիթատրոնը մտավ Ալբանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների նախնական ցանկի մեջ[2]:

Խնդիրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամֆիթատրոնը գտնվում է հողմահարության և հոսող ջրերի ողողման վտանգի մշտական ազդեցության ներքո, բացի այդ իրենցից վտանգ են ներկայացնում հարակից տարածքներում կատարվող շինարարական աշխատանքները[3]: 2004 թվականին Մշակութային հուշարձանների ինստիտուտի և Պարմայի համալսարանի միջև կնքվել է շինության պահպանման և ռեստավրացիայի վերաբերյալ համաձայնագիր, որի համաձայն ամֆիթատրոնը նախատեսվում է օգտագործել մշակութային միջոցառումների անցկացման նպատակով, իսկ տեղական իշխանությունները պարտավորվել են հուշարձանի շուրջը ստեղծել համապատասխան ենթակառուցվածքներ: Մշակութային հուշարձանների ինստիտուտը Դուրասի քաղաքապետարանի հետ համատեղ ամֆիթատրոնի վերակառուցման նպատակով հատկացրել է 40000 լեկ[4]:

2013 թվականին Եվրոպա Նոստրան ամֆիթատրոնը մտցրել է ոչնչացման առավել մեծ սպառնալիքի ներքո գտնվող եվրոպական մշակութային յոթ հուշարձանների ցանկի մեջ[6]:


Ամֆիթատրոնի համայնապակերը
Ամֆիթատրոնի համայնապակերը


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Monuments database — 2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 «L'Amphithéâtre de Durres»։ UNESCO։ Վերցված է 2015-03-26 
  3. 3,0 3,1 3,2 «Roman amphitheatre in Durrës»։ Europa Nostra։ 2013-05-01։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-10-28-ին։ Վերցված է 2015-03-26 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 «Amphitheatre of Durres»։ Seecorridors.eu։ Վերցված է 2015-03-26 
  5. Durrës Amphitheatre (Amfiteatri i Durrësit)
  6. «7 most endangered' list (2013)»։ Europa Nostra։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-05-23-ին։ Վերցված է 2015-03-26 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Miraj, L. Dyrrachium in the Early Christian and Byzantine Period (Tiranë 2013).
  • Miraj, L. ‘The Chapel in the Amphitheater of Dyrrachium and its Mosaics’, Antichità AltoAdriatiche-LIII (Trieste 2003) 245-291.
  • Miraj, L. ‘The Earliest Coinage of Epidamnos/Dyrrachion as a Source’, Greek Influence along the East Adriatic Coast, Proceedings of the International Conference held in Split, September 24-26, 1998 (Split 2002) 435-470.
  • Miraj, L. ‘Adaptime ne amfiteater gjate shekujve VI-XII’, Monumentet, (1991/1-2) 47-60.
  • Miraj, L.‘Rezultate të gërmimeve arkeologjike në amfiteatrin e Durrësit’, Iliria, (1991/1-2) 276-278.
  • Miraj, L.‘Mbishkrime për ndërtimet e Dyrrahut’, Iliria, (1991/1-2) 249-259.
  • Miraj, L.‘Rezultate të germimeve arkeologjike në amfiteatër dhe termat romake, Durrës’, Iliria, (1990/2) 258-259.
  • Miraj, L.‘Raport nga germimet arkeologjike ne amfiteatrin e Durresit’, Iliria, (1989/2) 286-288.
  • Miraj, L.‘Gërmime të reja në amfiteatrin e Durrësit’, Iliria, (1988/2) 264-265.
  • Miraj, L.‘Raport mbi gërmimet arkeologjike në amfiteatrin e Durrësit’, Iliria, (1987/2) 248-249.
  • Miraj, L.‘Amfiteatri i Durrësit’, Iliria, (1986/2) 151-171.
  • Miraj, L.‘Rreth Fortifikimeve para Bizantine të Dyrrahut’, Akte të Konferencës Arkeologjike rreth Durrësit (1983) 6-11.
  • Miraj, L.‘Disa të dhena rreth amfiteatrit të Durrësit’, Durrësi, (1983/1) 21-29.