Ամստերդամ (կղզի)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ամստերդամ (այլ կիրառումներ)
Picto infobox map.png
Ամստերդամ

Մակերես 58 կմ2
Ամենաբարձր կետը 867 մ
Բնակչություն (2008) 40 մարդ

Ամստերդամ (ֆր.՝ Amsterdam), կղզի Խաղաղ օվկիանոսում, որ մտնում է Ֆրանսիայի հյուսիսային և անտարկտիկական տարածքի մեջ։

Կղզին մոտավորապես նույն հեռավորության վրա գտնվում Անտարկտիդայի, Ավստրալիայի և Աֆրիկայի ափերից։

Կղզուց 85 կիլոմետր հարավ գտնվում է ոչ մեծ, անմարդաբնակ կղզի՝ Սեն Պոլ անունով, որ մտնում է Ամստերդամ կղզու և համանուն կղզիախմբի կազմի մեջ։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամստերդամ կղզին հրաբխային ծագում ունի, զբաղեցնում է 58 կմ2, վերջին անգամ ժայթքել է 1792 թվականին։ Ամենաբարձր կետը ունի 867 մետր բարձրություն ծովի մակարդակից։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չնայած այն հանգամանքին, որ կղզին մոտ է գտնվում Էկվադորին, նրան հաճախ դասում են ենթաանտարկտիկական կղզիների շարքին։ Բացի այդ, Ամստերդամը հանդիսանում է ԱՄՆԿոլորադո նահանգի անտիպոդը։

Կղզու կլիման, սակայն, նման չէ ո՛չ Անտարկտիկայի, ո՛չ Կոլորադոյի կլիմաներին։ Այն շատ մեղմ է և հավասար. ամենացուրտ ամսվա (հուլիս կամ օգոստոս) ջերմաստիճանը մոտավորապես 11 °С է, իսկ ամենատաք ամսվանը (փետրվար)՝ 17.5 °С[1]:

Կղզում շատ են ծառերը՝ չնայած մինչ կղզու բացահայտումը այնտեղ աճում էր միայն խոտ և թփերի մի քանի տեսակ։ Կղզում գտնվում են պինգվինների, ծովափղերի և ծովային թռչունների գաղութներ[2][3]: Ինչպես նաև կղզու վրա կան կովեր, որ բերվել են մարդու կողմից։

Մարտեն դը Վիվիե, Ամստերդամ կղզիի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 19.5
(67.1)
19.8
(67.6)
18.7
(65.7)
17.3
(63.1)
15.4
(59.7)
14.0
(57.2)
13.3
(55.9)
13.3
(55.9)
13.8
(56.8)
14.7
(58.5)
15.9
(60.6)
18.0
(64.4)
16.1
(61)
Միջին օրական °C (°F) 16.6
(61.9)
17.0
(62.6)
16.1
(61)
15.0
(59)
13.3
(55.9)
12.0
(53.6)
11.3
(52.3)
11.1
(52)
11.6
(52.9)
12.3
(54.1)
13.5
(56.3)
15.5
(59.9)
13.8
(56.8)
Միջին ցածր °C (°F) 14.3
(57.7)
14.5
(58.1)
13.7
(56.7)
12.9
(55.2)
11.2
(52.2)
9.8
(49.6)
9.3
(48.7)
9.0
(48.2)
9.5
(49.1)
10.1
(50.2)
11.3
(52.3)
13.2
(55.8)
11.6
(52.9)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 96
(3.78)
78
(3.07)
82
(3.23)
102
(4.02)
110
(4.33)
113
(4.45)
104
(4.09)
95
(3.74)
83
(3.27)
85
(3.35)
90
(3.54)
81
(3.19)
1119
(44,06)
Միջին ամսական արևային ժամ 177 145 134 110 107 99 104 121 123 141 150 170 1581
աղբյուր: NOAA[4]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամստերդամ կղզին հայտնաբերվել է 1522 թվականի մարտի 18-ին իսպանացի կապիտան Խուան Էլկանոյի կողմից, ով անհայտ պատճառներով կղզուն անուն չի տվել։ Ամստերդամ քաղաքի անունով կղզին անվանել է հոլանդացի Ա. վան Դիմենը 1633 թվականին[5]:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզու հիմնական բնակչությունը կազմում է 40 մարդ։

Միաժամանակ կղզում ապրում են 100-300 մարդիկ՝ կախված եղանակից։ Նրանք հիմնականում գիտահետազոտողներ կամ օդերևութաբաններ են։

Կղզին արվեստի մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ile Amsterdam Արխիվացված է Նոյեմբեր 19, 2012 Wayback Machine-ի միջոցով:
  2. Micol, T.; & Jouventin, P. (1995). Restoration of Amsterdam Island, South Indian Ocean, following control of feral cattle. Biological Conservation 73(3): 199-206.Restoration of Amsterdam Island, South Indian Ocean, following control of feral cattle Արխիվացված է Փետրվար 1, 2014 Wayback Machine-ի միջոցով:
  3. Amsterdam Island - Introduced fauna Արխիվացված է Մայիս 11, 2013 Wayback Machine-ի միջոցով:
  4. «Climate Normals for Martin de Vivies 1961-1990»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է փետրվարի 28, 2013 
  5. http://www.btinternet.com/~sa_sa/amsterdam/amsterdam_history_early.html Արխիվացված է Հոկտեմբեր 23, 2012 Wayback Machine-ի միջոցով:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]