Ամարիլիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search


Ամարիլիս
Amaryllis belladonna.jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ինֆրաթագավորություն Streptophyta
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales)
Ընտանիք Շքանարգիզազգիներ (Amaryllidaceae)
Ցեղ Ամարիլիս (Amaryllis)
L., 1753
Naked Ladies Ferndale CA.jpg
Naked Ladies Ferndale CA

Ամարիլիս[1] (լատ.՝ Amaryllis՝ շքանարգիզ) - շքանարգիզազգիների (Amaryllidaceae) ընտանիքին պատկանող միաշաքիլ բույսերի օլիգոտիպ տեսակ։ Այն դասակարգեց շվեդ կարգաբան Կառլ Լիննեյը 1753 թվականին[2]։

Հայտնի դեկորատիվ սենյակային բույս է, հաճախ հանդիպում է այդ անվամբ։ Իրականում հանդիսանում է հիբրիդային հիպեաստրում։ Իսկական ամարիլիսները տնային պայմաններում չեն աճեցվում։

Կարգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսակն ավանդաբար համարվել է մոնոտիպ, որը ներկայացված է Ամարիլիս բելադոնա տեսակով (Amaryllis belladonna)[1][3], միայն թե 1998 թվականին նկարագրվել է ևս մեկ տեսակ, որը ներկայումս ճանաչված է գիտական աշխարհում։ The Plant List-ի (բույսերի հանրագիտարան) տվյալների բազայի տեղեկությունների համաձայն այն ունի 4 տեսակ[4]՝

  • Amaryllis bagnoldii
  • Amaryllis belladonna
  • Amaryllis condemaita
  • Amaryllis paradisicola

Ավելի վաղ ամարիլիս ցեղը ներառում էր տեսակներ, որոնք այժմ ներառվում են հիպեստրում ցեղին[1], սակայն դրանք առօրյա կյանքում սխալմամբ կոչում են ամարիլիսներ։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վայրի բնության մեջ այն համարվում է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Կապի նահանգի էնդեմիկ տեսակ[5]։ Այս ծաղկատեսակը տարածում է գտել նաև Ավստրալիայում[6]։

Բուսաբանական նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեզոֆիտներ[6]։

Բազմամյա սոխուկավոր խոտաբույսեր։

Ունեն արմատամերձ տերևներ, որոնք դասավորված են երկու շարքով։

Ծաղիկները հավաքված են հովհարաձև ծաղկաբույլում, ունեն ամուր ցողուն, ցողունի վրա աճում է 2-12 ծաղիկ։ Ծաղկում են աշնանը, անտերև վիճակում, ձագարաձև ծաղիկներն ունեն 8 սմ տրամագիծ։

Պտուղը բացվող սերմնատուփ է, սերմերը կարող են ունենալ թևերի նման հավելուկներ[6]։

Քրոմոսոմների քանակը 2n = 22 է[7]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ. = Botanica / ред. Д. Григорьев и др. — М.: Könemann, 2006 (русское издание). — С. 87. — 1020 с. — ISBN 3-8331-1621-8
  2. Tropicos | Name — !Amaryllis L
  3. Species in GRIN for genus Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine.
  4. «Amaryllis» (անգլերեն)։ The Plant List. Version 1.1.։ 2013։ Վերցված է 2017-01-02 
  5. http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:YKEKkYMFa9sJ:apps.kew.org/wcsp/namedetail.do%3Bjsessionid%3D341359A9AF49BAA68083EE5A2909E728%3Fname_id%3D298519+&cd=1&hl=ru&ct=clnk&gl=ru
  6. 6,0 6,1 6,2 Amaryllis L.: FloraBase: Flora of Western Australia
  7. Amaryllis L. Tropicos.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]