Տվյալների բազա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Տվյալների բազա, տվյալների որոշակի ձևով կազմակերպված համախումբ, որում տվյալները պահպանվում են համաձայն նախապես որոշված նշանակման։

Ավանդական «թղթյա» տվյալների բազաներն ունեն մի շարք թերություններ, օրինակ՝

  • պահանջվում են ֆիզիկական մեծ տարածքներ,
  • անհրաժեշտ տվյալները գտնելու համար պահանջվում է բավականաչափ երկար ժամանակ,
  • դարակները և կարգացանկերը կարգավորված վիճակում պահպանելու համար պետք է ծավալուն աշխատանք կատարել և մեծ ջանքեր գործադրել։

Տվյալների էլեկտրոնային բազաները թույլ են տալիս լուծել բոլոր այդպիսի խնդիրները։ Առավել լայն կիրառություն են գտել տվյալների ռելյացիոն բազաները։ Ռելյացիոն բազաներում ինֆորմացիան բաժանված է տրամաբանորեն կապակցված համեմատաբար փոքր և, դրա հետևանքով, ավելի հեշտ ղեկավարվող մասերի, որոնք կոչվում են աղյուսակներ։ Աղյուսակները իրենց կազմակերպման մակարդակի շնորհիվ պարզեցնում են բազայի ուղեկցումը և ապահովում դրա առավել օպտիմալ գործարկումը։

Հատուկ գրականությունում աղյուսակի տողը անվանում են գրանցում (record), իսկ սյունակը՝ դաշտ (field)

«Տվյալների բազա» տերմինը կարող է ավելի նեղ իմաստով օգտագործվել՝ նշելու կազմակերպված տվյալների բազայի կոնկրետ դրսևորումներին և կարող է վերաբերվել տվյալների բազայի տրամաբանական մոդելին, տվյալների բազայի ֆիզիկական մոդելին կամ այլ տվյալների բազայի ենթասահմանման։

Տվյալների ռելյացիոն բազա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռելյացիոն է կոչվում այն տվյալների բազան, որը բաղկացած է տրամաբանորեն փոխկապակցված բաղադրիչներից, որոնք կոչվում են աղյուսակներ։

Աղյուսակը բազաներում տվյալների պահպանման հիմնական միավորն է։ Ռելյացիոն բազաներում ղեկավարման հատուկ համակարգի միջոցով ապահովվում են տվյալների հետ տարբեր գործառնությունների կատարման հնարավորություններ։ Այդ համակարգերը կոչվում են տվյալների բազայի կառավարման ռելյացիոն համակարգեր - ՏԲԿՌՀ։ ՏԲԿՌՀ-ների առավել խոշոր արտադրողներն են Oracle, Microsoft, Informix, Sybase և IBM ֆիրմաները։

Ռելյացիոն բազաներում աղյուսակների տրամաբանական փոխկապակցվությունը (ինչպես սովորաբար ասում են՝ աղյուսակները գտնվում են հարաբերությունների (relations) մեջ և այդ պատճառով կոչվում են աղյուսակ-հարաբերություններ) թույլ է տալիս մեկ հարցման միջոցով գտնել բոլոր անհրաժեշտ տվյալները, որոնք կարող են պարունակվել մի քանի աղյուսակներում։