Ախմիմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
AkhmimOpenAirMuseum.jpg
ԵրկիրԵգիպտոս Եգիպտոս
ԲԾՄ85±1 մետր, 85 մետր
Բնակչություն101 509 մարդ (նոյեմբերի 11, 2006)[1]
Ժամային գոտիUTC+2
##Ախմիմ (Եգիպտոս)
Red pog.png

Ախմիմ[2] կամ Աքմիմ[3] (արաբ․՝ أخميم‎‎, IPA-ar|ʔæxˈmiːm, Akhmimic ղպտ.՝ ⳉⲙⲓⲙ, IPA-cop|xmiːm, Sahidic/Bohairic ղպտ.՝ ϣⲙⲓⲛ}} IPA-cop|ʃmiːn|), քաղաք Եգիպտոսի Հանրապետությունում՝ Վերին Եգիպտոսի Սոհագ նահանգում: Հին հույներն այն անվանել են Խեմիս կամ Քեմիս (հին հունարեն՝ Χέμμις) և Պանոպոլիս (հին հունարեն՝ Πανὸς πόλις)[4]: Ընկած է Նեղոս գետի արևելյան ափին, նահանգի վարչական կենտրոն Սոհագ քաղաքից մոտավորապես four miles (6.4 km) 4 մղոն դեպի հյուսիս-արևելք: 2006 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 98 469[5]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնում բնակավայրն անվանվել է «Իպու» կամ «Խեդ Մինու» և եղել է Վերին Եգիպտոսի 9-րդ պրեֆեկտուրայի մայրաքաղաքը[6]: Հունա-հռոմեական տիրապետության ժամանակաշրջանում կրել «Պանոպոլիս», այսինքն՝ «Պանի քաղաք» անունը, քանի որ հույները տեղացիների Մին աստծուն նույնացրել են իրենց Պան աստծու հետ: Ախմիմը մեկնարկային կետ է հանդիսացել դեպի արևելյան անապատ մեկնող ղպտիների խմբերի համար: Տեղացիները պտղաբերության աստված Մինից բացի, երկրպագել են նաև Ապրիտ դիցուհուն[7][8]:

Հնագետները վերջերս հայտնաբերել են[9] Ռամզես Երկրորդի դստեր ու թագուհու՝ Մերիտամոնի հսկայական՝ յոթ մետրանոց արձանը, որը տեղադրված է եղել Մինի տաճարի մուտքի մոտ, Ռամզես ΙΙ-ի արձանի կողքին (նրանք իշխել են Նեֆերտիտիի վախճանվելուց հետո):

Հերոդոտն իր «Պատմության» մեջ հիշատակում է Պերսևսին նվիրված տաճարի մասին և հայտնում, որ Պանոպոլիսում անց են կացվել այդ հերոսին ձոնված տոնախմբություններ ու մարզախաղեր: Ստրաբոնն իր հերթին գրում է բնակավայրում վուշագործության և քարամշակման արհեստի զարգացածության մասին (դրա վկայությունն են հունա-հռոմեական ժամանակներից պահպանված գեղեցիկ գործվածքները, որ հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են դամբաններում ու շիրիմներում): Հայտնաբերվել են նաև մեծաթիվ հին ձեռագրեր, դրանց թվում՝ «Ենոքի գիրքը» ապոկրիֆը: Վաղ քրիստոնեական ժամանակներում Ախմիմում գործել են ղպտիական բազմաթիվ վանքեր, որոնց զգալի մասը կառուցվել է ավերված հեթանոսական տաճարների քարերով:

1907 թվականին Ախմիմի բնակչության թվաքանակը եղել է 23 795, որի մեկ երրորդ մասը կազմել են ղպտիները:

Ախմիմում է ծնվել ու գործել հին հույն բանաստեղծ Նոննոս Պանոպոլսեցին (5-րդ դար):

Հնագիտական գտածոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռամզես II-ի կառուցած տաճարի մնացորդները
  • Ժայռափոր բազմաթիվ դամբաններ
  • Ղպտիերեն բազմաթիվ արձանագրություններ
  • «Ենոքի գրքի» պատառիկներ

Բաց երկնքի տակ գտնվող թանգարանում կարելի է տեսնել.

  • Ռամզես II-ի դստեր՝ Մերիթամոնի արձանը,
  • Ռամզես II-ի հսկայական արձանի բեկորներ,
  • Արձանագրություններ կրող մի շարք վեմեր:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ախմիմին բնորոշ է անապատային շոգ կլիման, Köppen-Geiger climate classification system-ի դասակարգմամբ՝ (BWh):

Ախմիմի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 22.1
(71.8)
24
(75)
27.9
(82.2)
33
(91)
36.1
(97)
37.9
(100.2)
37.2
(99)
37.4
(99.3)
34.2
(93.6)
31.9
(89.4)
28.4
(83.1)
23.4
(74.1)
31.12
(87.98)
Միջին օրական °C (°F) 13.6
(56.5)
15.1
(59.2)
18.5
(65.3)
23.4
(74.1)
27
(81)
29.2
(84.6)
28.9
(84)
29.3
(84.7)
27.2
(81)
24.9
(76.8)
20.3
(68.5)
15.2
(59.4)
22.72
(72.93)
Միջին ցածր °C (°F) 5.2
(41.4)
6.2
(43.2)
9.2
(48.6)
13.8
(56.8)
18
(64)
20.5
(68.9)
20.7
(69.3)
21.3
(70.3)
20.2
(68.4)
17.9
(64.2)
12.3
(54.1)
7.1
(44.8)
14.37
(57.83)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
աղբյուր: Climate-Data.org[10]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.citypopulation.de/Egypt-Cities.html
  2. Citar livro|título=Enciclopédia brasileira mérito|ano=1967|editora=Editora Mérito S.A.|página=152
  3. Citar periódico|título=Revista filosófica de Coimbra|volume=11|número=21-22|ano=2002|editora=Instituto de Estudos Filosóficos da Faculdade de Letras da Universidade de Coimbra|página=167
  4. «Panopolis (Akhmim)»։ Trismegistos։ Վերցված է 27 March 2020 
  5. Cities in Egypt: 2005 Population Estimates
  6. Khent-Menou en copte akhmîmique a donné Khmin
  7. L. Schmitt
  8. attestée aux époques saïte et gréco-romaine : cf. H. Gauthier
  9. en 1981, sur le site d'un temple ramesside modifié par Ptolémée ΙΙ
  10. «Climate: Akhmim - Climate graph, Temperature graph, Climate table»։ Climate-Data.org։ Վերցված է 14 August 2013 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Falling Rain Genomics, Inc։ «Geographical information on Akhmim, Egypt»։ Արխիվացված է օրիգինալից 27 March 2008-ին։ Վերցված է 3 May 2008 
  • Hans Bonnet: Panopolis. In: Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte. Nikol, Hamburg 2000, ISBN 3-937872-08-6, S. 580 f.
  • Karl Jansen-Winkeln: s. v. Panopolis. In: Der Neue Pauly. Band 9. Metzler, Stuttgart u. a. 2000, ISBN 3-476-01479-7, Spalten 257–258.
  • Lionel Schmitt, Dictionnaire de l’Antiquité, Quadrige/PUF, 2005.
  • Henri Gauthier, La déesse Triphis, IFAO, BIFAO 3.
  • Henri Gauthier, Notes géographiques sur le nome panopolite, IFAO, BIFAO 4, 1905, σελ. 39 - 101/
  • Henri Gauthier, Nouvelles notes géographiques sur le nome panopolite, IFAO, BIFAO 10, 1912, σελ. 89 - 130.
  • Naguib Kanawati, Rock Tombs of El-Hawawish : the Cemetery of Akhmim, Sidney, 1980, isbn = 0-85668-434-1.
  • K. P. Kuhlmann, Materialien zur Archäologie und Geschichte des Raumes von Achmim,= Mainz, 1983.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիճամփորդն ունի Achmīmին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։