Ադիյաման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Ադիյաման
թուրք.՝ Adıyaman
Adiyaman, Turkey 02.jpg
Կոորդինատներ: 37°45′50″ հս․ լ. 38°16′40″ ավ. ե. / 37.76389° հս․. լ. 38.27778° ավ. ե. / 37.76389; 38.27778
Երկիր Թուրքիա Թուրքիա
Նահանգ Ադիյամանի նահանգ
Մայոր Ֆեհմի Հյուսրև Քութլու
Այլ անվանումներ Ադիաման, Ադյաման, Ատիյաման, Բերա, Հասան Մանսուր, Հյուսնի Մանսուր, Հսնի Մանսուր, Պերա
Մակերես 1582 կմ²
Խոսվող լեզուներ թուրքերեն
Բնակչություն 217,463 մարդ (2012)
Խտություն 162 մարդ/կմ²
Ազգային կազմ թուրքեր
Հեռախոսային կոդ +90 416
Փոստային ինդեքս 02xxx
##Ադիյաման (Թուրքիա)
Red pog.png

Ադիյաման (թուրք.՝ Adıyaman), քաղաք Թուրքիայում, Ադիյամանի նահանգի վարչական կենտրոնը։

Անվան ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի անունն առաջացել է Հասան Մանսուր իշխողի անունից, որը շատ դաժան անձնավորություն է եղել։ Բնակիչները սպանել են նրան և քաղաքն անվանել են Ադյաման, որը նշանակում է «սոսկալի»։[1]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գտնվում է նախկին հայկական Կոմմագենեի տարածքում։ Հետագայում եղել է քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Հասանմսուրի գավառակում` Եփրատի աջ կողմում։ Քաղաքն հանդիսանում էր Հասանմսուրի գավառակի կենտրոնը։

XIX դարի վերջին ուներ 15 000 բնակիչ, որից 6000-ը` հայեր, մյուսները թուրքեր, հույներ, ասորիներ։ Բնակիչները հիմնականում մշակում էին ծխախոտ, բամբակ, հաշիշ։[1]

Ադիյամանի շրջակայքում կային հայաբնակ գյուղեր՝ Սամսատ, Գանթարա, Կևրուկ։ 1895–ի համիդյան ջարդերի և 1909 թվականի Կիլիկիայի կոտորածների ժամանակ Ադիյամանի և շրջակայքի հայերը հերոսաբար դիմադրել են թուրք հրոսակներին։ Մեծ Եղեռնի ընթացքում հայերի մի մասը բնաջնջնվեց։

1915 թվականի Մեծ եղեռնի կոտորածներից հետո հայերը կրկին բնակություն են հաստատել Ադիյամանում։ 1986 թվականի տվյալներով Ադյամանը գյուղաքաղաք է և ունի 7000 բնակիչ։[1]

1927 թվականին, 1937–1938 թվականներին և հետո քաղաքում հետազոտվել է հին քարի դարի ուշ շրջանի բնակավայր, որտեղ գտնվել են քարե (կայծքար, հասպիս, երբեմն օբսիդիան) բազմատեսակ իրեր։ Որոշ գիտնականների կարծիքով նրանք պատկանում են օրինիակյան մշակույթին։

Գտածոների մեջ կան քերիչներ, կտրիչներ, բութ եզրով շեղբեր, ծակիչներ, որոշ քանակությամբ, մուստերյան կաղապարներ և, հավանաբար, նեոլիթյան դարաշրջանին պատկանող իրեր։ Ադիյամանի շրջակայքում գտնվել են նաև ժայռապատկերներ (քարայծերի)։

1971 թվականին Ադիյամանում ապրում էր 52 հայ ընտանիք։ Ադիյամանում է ծնվել ֆրանսիական դիմադրության շարժման հերոս Միսաք Մանուշյանը։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 217,463 մարդ:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ադիյամանի բնակչությունը զբաղվում է տեխնիկական կուլտուրաների (ծխախոտ, բամբակ) մշակությամբ, արհեստներով և առևտրով։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ադյամանն ուներ երեք եկեղեցի, որոնց կից գործում էին դպրոցներ։ 1986 թվականի դրությամբ պահպանվել էր միջնադարում կառուցված հայոց եկեղեցու ավերակները։։[1]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 35
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png