Ֆրիդրիխ Կեկուլե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կեկուլե Ֆրիդրիխ Ավգուստ
Friedrich August Kekulé von Stradonitz
Heinrich von Angeli - Friedrich August Kekulé von Stradonitz.jpg
գիտնական, գերմանացի քիմիկոս-օրգանիկ
Ծնվել է սեպտեմբերի 7, 1829
Ծննդավայր Գերմանիա Դարմշտատ
Մահացել է հուլիսի 13, 1896
Մահվան վայր Գերմանիա Բոնն
Ազգություն Գերմանացի
Ազդել է Մեյեր Լոթար, Բայեր Ադոլֆ, Ֆիշեր Էմիլ Հերման
Աշխատանք Բոննի համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ

Կեկուլե Ֆրիդրիխ Ավգուստ (գերմ.՝ Friedrich August Kekulé von Stradonitz, սեպտեմբերի 7, 1829, Դարմշտատ - հուլիսի 13, 1896, Բոնն), գերմանացի քիմիկոս-օրգանիկ, Դենտի (Դանտ, Բելգիա, 1858 թվականից) և Բոննի (1865 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ (1886

Կենսագրություն[խմբագրել]

Կեկուլե Ֆրիդրիխ Ավգուստը ծնվել է Դարմշտատում, պաշտոնյայի ընտանիքում: Մանուկ հասակում պատրաստվել էր դառնալ ճարտարապետ: 1849 թվականին Կեկուլեն սկսեց ուսումնասիրել քիմիան Լիբիխի մոտ, 1852 թվականին ավարտելով համալսարանը Կեկուլն մեկնեց Փարիզ, որտեղ զբաղվեց քիմիայի ուսումնասիրություններով: 1856 թվականին վերադառնալով Գերմանիա, հինեց քիմիական լաբորատորիա: 1858 թվականից) և Բոննի (1865 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ (1886

բենզոլի ոգեշնչման կառուցվածքը

Գիտական ​​աշխատանք[խմբագրել]

Կեկուլե ստացել է թիոքացախաթթու (1854), գլիկոլաթթու (1856), նիդերլանդացի քիմիկոս Ֆրանշիմոնի (1844-1919) հետ՝ եռֆենիլմեթան և անտրաքինոն (1872)։ Կեկուլեի հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տեսական քիմիային։

Առաջինն է արտահայտել ծծմբի և թթվածնի «երկհիմնայնության» (այսինքն՝ երկատոմայնության կամ երկարժեքականության) մասին գաղափարը (18541857 թվականին տարրերը բաժանել է միահիմնայնության, երկհիմնայնության և եռհիմնայնության, գերմանացի քիմիկոս Ա. Կուբեի հետ միաժամանակ ածխածինը համարել քառատոմ տարր։ 1858 թվականին շոտլանդացի քիմիկոս Արչիբալդ Կուպերի հետ ցույց է տվել ածխածնի ատոմների միմյանց շղթայաձև միանալու ունակությունը։ Հետագա տարիներին Կեկուլեն մշակել է բազմատոմ ռադիկալների տեսությունը։ 1865 թվականին առաջարկել է բենզոլի կառուցվածքի ցիկլիկ բանաձևը։ Պարզել է ազոմիացությունների և դիազոմիացությունների կառուցվածքները։

Կեկուլեն[խմբագրել]

1978 թվականին Կեկուլեի անունով է կոչվել կեկուլեն սինթեզը, ածխաջրածին, որը բաղկացած է 12 կոնդենսատ բենզոլային օղակներից մակրոցիկլիկ վեցանկյան տեսքով.[1]

Կեկուլեն

Գրականություն[խմբագրել]

  • Биографии великих химиков. Перевод с нем. под редакцией Быкова Г. В. — М.: Мир, 1981. 320 с.
  • Волков В. А., Вонский Е. В., Кузнецова Г. И. Выдающиеся химики мира. — М.: ВШ, 1991. 656 с.
  • Джуа М., История химии, пер. с итал., М.: Мир, 1966

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. François Diederich, Heinz A. Staab (1978). «Benzenoid versus Annulenoid Aromaticity: Synthesis and Properties of Kekulene». Angewandte Chemie Int. Ed. 17 (5): 372-374. doi:10.1002/anie.197803721. 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png