Ֆրիդրիխ Կեկուլե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կեկուլե Ֆրիդրիխ Ավգուստ
Friedrich August Kekulé von Stradonitz
Heinrich von Angeli - Friedrich August Kekulé von Stradonitz.jpg
գիտնական, գերմանացի քիմիկոս-օրգանիկ
Ծնվել է սեպտեմբերի 7, 1829
Ծննդավայր Գերմանիա Դարմշտատ
Մահացել է հուլիսի 13, 1896
Մահվան վայր Գերմանիա Բոնն
Ազգություն Գերմանացի
Ազդել է Մեյեր Լոթար, Բայեր Ադոլֆ, Ֆիշեր Էմիլ Հերման
Աշխատանք Բոննի համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ

Կեկուլե Ֆրիդրիխ Ավգուստ (գերմ.՝ Friedrich August Kekulé von Stradonitz, սեպտեմբերի 7, 1829, Դարմշտատ - հուլիսի 13, 1896, Բոնն), գերմանացի քիմիկոս-օրգանիկ, Դենտի (Դանտ, Բելգիա, 1858 թվականից) և Բոննի (1865 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ (1886

Կենսագրություն[խմբագրել]

Կեկուլե Ֆրիդրիխ Ավգուստը ծնվել է Դարմշտատում, պաշտոնյայի ընտանիքում։ Մանուկ հասակում պատրաստվել էր դառնալ ճարտարապետ։ 1849 թվականին Կեկուլեն սկսեց ուսումնասիրել քիմիան Լիբիխի մոտ, 1852 թվականին ավարտելով համալսարանը Կեկուլն մեկնեց Փարիզ, որտեղ զբաղվեց քիմիայի ուսումնասիրություններով։ 1856 թվականին վերադառնալով Գերմանիա, հինեց քիմիական լաբորատորիա։ 1858 թվականից) և Բոննի (1865 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ (1886

բենզոլի ոգեշնչման կառուցվածքը

Գիտական ​​աշխատանք[խմբագրել]

Կեկուլե ստացել է թիոքացախաթթու (1854), գլիկոլաթթու (1856), նիդերլանդացի քիմիկոս Ֆրանշիմոնի (1844-1919) հետ՝ եռֆենիլմեթան և անտրաքինոն (1872)։ Կեկուլեի հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տեսական քիմիային։

Առաջինն է արտահայտել ծծմբի և թթվածնի «երկհիմնայնության» (այսինքն՝ երկատոմայնության կամ երկարժեքականության) մասին գաղափարը (18541857 թվականին տարրերը բաժանել է միահիմնայնության, երկհիմնայնության և եռհիմնայնության, գերմանացի քիմիկոս Ա. Կուբեի հետ միաժամանակ ածխածինը համարել քառատոմ տարր։ 1858 թվականին շոտլանդացի քիմիկոս Արչիբալդ Կուպերի հետ ցույց է տվել ածխածնի ատոմների միմյանց շղթայաձև միանալու ունակությունը։ Հետագա տարիներին Կեկուլեն մշակել է բազմատոմ ռադիկալների տեսությունը։ 1865 թվականին առաջարկել է բենզոլի կառուցվածքի ցիկլիկ բանաձևը։ Պարզել է ազոմիացությունների և դիազոմիացությունների կառուցվածքները։

Կեկուլեն[խմբագրել]

1978 թվականին Կեկուլեի անունով է կոչվել կեկուլեն սինթեզը, ածխաջրածին, որը բաղկացած է 12 կոնդենսատ բենզոլային օղակներից մակրոցիկլիկ վեցանկյան տեսքով.[1]

Կեկուլեն

Գրականություն[խմբագրել]

  • Биографии великих химиков. Перевод с нем. под редакцией Быкова Г. В. — М.։ Мир, 1981. 320 с.
  • Волков В. А., Вонский Е. В., Кузнецова Г. И. Выдающиеся химики мира. — М.։ ВШ, 1991. 656 с.
  • Джуа М., История химии, пер. с итал., М.։ Мир, 1966

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. François Diederich, Heinz A. Staab (1978). «Benzenoid versus Annulenoid Aromaticity: Synthesis and Properties of Kekulene». Angewandte Chemie Int. Ed. 17 (5): 372-374. doi:10.1002/anie.197803721. 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png