Դինոզավրեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դինոզավրեր
Տիրանոզավրի գանգը
Տիրանոզավրի գանգը
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Լատիներեն անվանում
Dinosauria
Ռիչարդ Օուեն, 1842

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS {{{1}}}
NCBI {{{1}}}
EOL {{{1}}}


Դինոզավրեր (լատ.՝ Dinosauria, հին հուն.՝ δεινός -ից - սարսափելի և σαῦρος-ից - սողուն), ցամաքային ողնաշարավոր կենդանիների ոչնչացած ենթակարգ, որոնք գերիշխել են Երկիր մոլորակի վրա մեզոզոյան դարաշրջանում մոտ 160.000.000 տարի՝ սկսած տրիասյան շրջանի վերջից (մոտ 225.000.000 տարի առաջ) մինչև կավճի շրջանի ավարտը (մոտ 65.000.000 տարի առաջ), երբ նրանց մեծագույն մասը ոչնչացավ։ Դինոզավրերի բրածոները հայտնաբերված են բոլոր մայրցամաքներում: Ներկայումս հնէաբանների կողմից նկարագրված է դինոզավրերի 500 ցեղ և 1000 տեսակ[1], որոնք բաժանվում են երկու խմբի՝ թռչնանմաններ և սողունանմաններ։

Անվան ստուգաբանություն[խմբագրել]

Դինոզավրեր տաքսոնը առաջին անգամ կիրառվել է 1842 թվականին Սըր Ռիչարդ Օուենի կողմից, ով օգտագործել է այն` նկատի ունենալով Անգլիայում և ամբողջ աշխարհում հայտնի սաուրյան սողունների ոչնչացված ենթակարգը կամ տրիբան: Հասկացությունը փոխառնվել է հունարեն δεινός (դեյնոս, որը նշանակում է «ահավոր», «ամուր», «վախենալու չափ հսկա») և σαῦρος (սաուրոս, որը նշանակում է «մողես» կամ «սողուն») բառերից: Դինոզավրեր անվանումը հաճախ կիրառվում է դինոզավրների ատամները, ճանկերը և այլ սարսափելի ֆիզիկական հատկանիշները վկայակոչելու համար, այն դեպքում, երբ Օուենը այդ բառով մտադիր է եղել միայն ընդգծել նրանց չափերը և մեծությունը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Դինոզավրեր, BBC, սեպտեմբերի 17, 2008