Անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտ

Անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտ
Դասակարգում և լրացուցիչ տվյալներ
Բեխտերևի հիվանդության ընթացքը
ՀՄԴ-10	M08.1,M45
ՀՄԴ-9	720.0
Հիվանդությունների բազա	728

Անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտ կամ անկիլոզացնող սպոնդիլիտ (անգլ.՝ Ankylosing Spondylitis, հուն.՝ ἄγκυλος - ոսկրացում, քարացում և հուն.՝ σπóνδυλος - ող, ողնաշար) կամ Շտրումպել-Մարի-Բեխտերևի հիվանդություն կամ ուղղակի Բեխտերևի հիվանդություն, հիմնականում առանցքային կմախքի հոդերի (միջողնային, կողա-ողնաշարային, սրբոսկրա-զստային) ախտահարմամբ ընթացող խրոնիկական բորբոքային անկիլոզացնող (անշարժացնող) հիվանդություն` հաճախ ծայրամասային հոդերի և օրգանիզմի ոչհոդային բաղադրիչների ախտահարման հետ զուգակցված: Այս հիվանդության ժամանակ հոդերի բորբոքման հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ ժամանակի ընթացքում, աստիճանաբար առաջանում է հոդերի շարժունության սահմանափակում, անկիլոզացում (ոսկրային հյուսվածքների սերտաճում մեկը մյուսի հետ), ինչն ուղեկցվում է նաև հարհոդային (հարողնաշարային) կապանների ոսկրացումով, և ի վերջո, ողնաշարը կորցնում է իրեն բնորոշ ճկունությունը և վերածվում մեկ ամբողջական «ոսկրային ձողի» («բամբուկե ողնաշար»):

Հիվանդությունը հանդիպում է բնակչության 2:1000 հաճախությամբ, ընդ որում տղամարդիկ 3-4 անգամ ավելի հաճախ են հիվանդանում, քան կանայք:

Էթիոլոգիան անհայտ է: Դասվում է շճաբացասական (սերոնեգատիվ) սպոնդիլոարթրիտների դասին: Հիվանդության զարգացման համար մեծ կարևորություն ունեն օրգանիզմի իմունային համակարգի ժառանգական նախատրամադրվածությամբ պայմանավորված խանգարումները: Հիվանդների 90-95%-ի մոտ հայտնաբերվում է հիստոհամատեղելիության HLA-B27 անտիգենը, որը հայտնաբերվում է նաև նրանց առաջին կարգի հարազատների 20-30%-ի և առողջ պոպուլյացիայի միայն 7-8%-ի մոտ:

Պատմություն

Եգիպտական մումիաների հնագիտական հետազոտությունները հայտնաբերել են , որ հիվանդությունը հայտնի է եղել դեռևս հնագույն ժամանակներից: Գրականության մեջ այս հիվանդության առաջին պատմական նկարագրությունը տրվել է 1559թ.-ին, երբ Ռեալդո Կոլոմբոն իր «De Re Anatomica» գրքի մեջ նկարագրել է անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտով հիվանդ երկու մարդկանց կմախքները: Հարյուր տարի անց, 1693-ին իռլանդացի բժիշկ Բեռնարդ Կոննորը նկարագրել է սկոլիոզով հիվանդ մարդու կմախքը, որում սրբոսկրը, կոնքոսկրը, 5 գոտկային և 10 կրծքային ողերը, ինչպես նաև 5 աջ և 3 ձախ կողոսկրերը սերտաճած են եղել մեկ ոսկրում: Մինչև 19-րդ դարը արվել էին հիվանդության նկարագրության մի շարք փորձեր, սակայն միայն 1893-ին ռուս բժիշկ Վլադիմիր Բեխտերևի, 1897-ին գերմանացի բժիշկ Ադոլֆ Շտրումպելի և 1898-ին ֆրանսիացի բժիշկ Պիեռ Մարիի կատարած ուսումնասիրություններն այդ բնագավառում ու դրա մասին նրանց կողմից արված նկարագրությունները համարվում են առավել հաջողված: Հիվանդությունը ստացել է Բեխտերևի հիվանդություն անվանումը, որը մինչ օրս օգտագործվում է մի շարք երկրներում (նախկին ԽՍՀՄ երկրներ, Գերմանիա և այլն):

Պաթոգենեզ

Անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտի զարգացման միակ համընդհանուր ընդունված ռիսկի գործոնը համարվում է ժառանգական նախատրամադրվածությունը: Գոյություն ունեն երկու տեսություններ, որոնք բացատրում են HLA-B27 անտիգենի կարևոր դերը հիվանդության զարգացման գործում:

• Համաձայն ռեցեպտորային տեսության HLA-B27 անտիգենը հանդիսանում է ընկալիչ (ռեցեպտոր) պատճառային վնասող գործոնի համար (օր.` բակտերիալ հակածին, վիրուս, արթրիտոգեն պեպտիդ և այլն): Ձևավորված կոմպլեքսը բերում է ցիտոտոքսիկ T-լիմֆոցիտների պրոդուկցիայի, որոնք այնուհետև կարող են վնասել այն բջիջներն ու հյուսվածքները, որոնցում տեղակայված են HLA-B27 անտիգենի մոլեկուլները:
• Ըստ մոլեկուլյար միմիկրիայի տեսության` բակտերիալ հակածնի կամ որևէ այլ վնասող գործոնի կոմպլեքսը մեկ այլ HLA անտիգենի հետ կարող է ունենալ HLA-B27 անտիգենին համանման հատկանիշներ և ցիտոտոքսիկ T-լիմֆոցիտների կողմից ճանաչվել որպես HLA-B27:

Ի վերջո զարգանում է իմուն-բորբոքային պրոցես: Սկզբում տեղի է ունենում լիմֆոցիտներով և մակրոֆագերով ինֆիլտրացիա, հետո զարգանում է ակտիվ ֆիբրոբլաստիկ պրոցես` ֆիբրոզ սպիական հյուսվածքի ձևավորմամբ, որն էլ հետագայում ենթարկվում է կալցիֆիկացիայի (կրակալում) և ոսկրացման (օսիֆիկացիա):

Բեխտերևի հիվանդության հիմնական ախտաձևաբանական դրսևորումները հանդիսանում են բորբոքային էնտեզոպաթիաները (ջլերի, կապանների, միջողնային դիսկերի ֆիբրոզ բաղադրիչների, հոդերի կապսուլաների` ոսկրերին միանալու հատվածների բորբոքում), հոդը կազմող ոսկրերի բորբոքումը (օստիտ, ոսկրաբորբ), ինչպես նաև սինովիտը: Այնուհետև զարգանում են առանցքային կմախքի (հազվադեպ` ծայրամասային) հոդերի ֆիբրոզ և ոսկրային անկիլոզներ, ընդ որում բավականին վաղ վրա է հասնում ողնաշարի կապանային ապարատի ոսկրացումը:

Կլինիկա

Հիվանդությունը սկսվում է սովորաբար մինչև 40 տարեկան հասակում և հիմնականում տղամարդկանց մոտ: Առանձնացնում են ախտանշանների վաղ և ուշ շրջաններ:

Վաղ շրջանի սիմպտոմները

1. Մշտական բնույթի ցավեր ողնաշարի գոտկային հատվածում և սրբոսկրա-զստային հոդի շրջանում, որոնք ուժեղանում են գիշերվա երկրորդ կեսին և առավոտյան, նվազում` շարժումների ժամանակ և օրվա երկրորդ կեսին (բորբոքային բնույթի ցավեր):
2. Դեպի ազդրի հետին մակերեսը ճառագայթող ցավեր հետույքի շրջանում` սրբոսկրա-զստային հոդերի ախտահարման հետևանքով:
3. Կաշկանդվածության և դժվարաշարժության զգացում ողնաշարի գոտկային հատվածում, որն արտահայտիչ է դառնում հատկապես առավոտյան և նվազում է ֆիզիկական վարժություններից, տաք ցնցուղից հետո:
4. Միջկողային նևրալգիայի կամ միոզիտի տիպի ցավեր կրծքավանդակի շրջանում: Առաջանում են կող-ողնաշարային հոդերի ախտահարման դեպքում:
5. Մեջքի ուղիղ մկանների կաշկանդվածություն և լարվածություն:
6. Գոտկային լորդոզի հարթացում (նկատելի է հատկապես հիվանդի կռանալու ժամանակ):
7. Երկկողմանի սակրոիլեիտի կլինիկական և ռենտգենաբանական սիմպտոմներ:
8. Էնտեզոպաթիաներ, որոնք արտահայտվում են ցավերով ջլերի` ոսկրերին միացող հատվածներում: Բուրսիտի զարգացման դեպքում ի հայտ են գալիս այտուցներ` հոդերի ուռածություն:
9. Աչքերի ախտահարում (25-35% հիվանդների մոտ), մասնավորապես, առաջնային ուվեիտ (իրիտ, իրիդոցիկլիտ), հիմնականում երկկողմանի:

«Բամբուկե ողնաշար». անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտով հիվանդի ռենտգեն նկար

Ուշ շրջանի սիմպտոմները

1. Ցավեր ողնաշարի տարբեր հատվածներում:
2. Կեցվածքի խանգարում, ողնաշարի ֆիզիոլոգիական թեքությունների ուղղում («տախտականման մեջք») կամ «մուրողի դիրք», ողնաշարի կրծքային հատվածի արտահայտված կիֆոզ, իրանի թեքում դեպի առաջ, ծնկան հոդերի ծալում, ինչը կոմպենսացնում է ծանրության կենտրոնի տեղափոխությունը դեպի առաջ:
3. Մեջքի ուղիղ մկանների ատրոֆիա:
4. Կրծքավանդակի էքսկուրսիայի խիստ նվազում. շատ հիվանդների մոտ շնչառությունը կատարվում է միայն ստոծանու շարժումների շնորհիվ:
5. Ողնաշարի շարժումների սահմանափակում 3-4 հարթություններում. սագիտալ (ծալում, տարածում), ֆրոնտալ (թեում դեպի կողք), վերտիկալ (ռոտացիա):
6. Սրբոսկրա-զստային և միջողնային համակցությունների անկիլոզ:
7. Ուսային, կոնքազդրային, ինչպես նաև ծայրամասային հոդերի ախտահարում: Ընդ որում, կոնքազդրային հոդերը հաճախ ախտահարվում են այն հիվանդների մոտ, ում մոտ հիվանդությունը սկսվել է մանկական կամ պատանեկան հասակում: Ծայրամասային հոդերը ախտահարվում են հիվանդների 10-15%-ի մոտ, և ախտահարվում են հիմնականում ստորին վերջույթների խոշոր և միջին հոդերը` մոնո- կամ օլիգոարթրիտի ձևով: Կարող են նաև դիտվել կրծոսկրա-անրակային (սովորաբար` ասիմետրիկ), ակրոմիալ-անրակային, ստործնոտային արթրիտներ և կրծոսկրի կոթի սինխոնդրոզ: Ծայրամասային արթրիտը 20-25% հիվանդների մոտ կարող է անհետ վերանալ:
8. Սիրտ-անոթային համակարգի ախտահարում. աորտիտ, աորտայի փականի անբավարարություն, պերիկարդիտ, միոկարդիտ` նախասիրտ-փորոքային հաղորդականության տարբեր աստիճանի խանգարումներով: Աորտիտի և նախասիրտ-փորոքային հաղորդականության խանգարումների հաճախությունը մեծանում է հիվանդության երկարատևության և ծայրամասային արթրիտի առկայության դեպքում:
9. Թոքերի ախտահարում, որը դրսևորվում է թոքերի գագաթային սեգմենտների դանդաղ զարգացող ֆիբրոզով:
10. Երիկամների ախտահարում. դիտվում է հազվադեպ, 5% դեպքերում կարող է լինել ամիլոիդոզ կամ IgA-նեֆրոպաթիա: Վերջինի ժամանակ, ի տարբերություն իդիոպաթիկ IgA-նեֆրոպաթիայի, հազվադեպ է դիտվում արտահայտված հեմատուրիա:

Կլինիկական տարբերակները

Կենտրոնական ձև - ախտահարվում են միայն ողնաշարի հոդերը և սրբոսկրա-զստային համակցությունը:
Ռիզոմիելիկ ձև - ախտահարվում են ինչպես ողնաշարը, այնպես էլ կոնքազդրային և ուսային հոդերը:
Ծայրամասային ձև - ախտաբանական պրոցեսի մեջ են ընգրկվում ծայրամասային հոդերը, ընդ որում մի դեպքում դրանք նախորդում են ողնաշարի ախտահարմանը, մեկ այլ դեպքում` հակառակը, և վերջին դեպքում` երկուսն էլ սկսվում են միաժամանակ: Ամենահաճախը ախտահարվում են ծնկան հոդերը:
Ռեակտիվ արթրիտին նման տարբերակ կամ Սկանդինավյան ձև - դաստակների և ոտնաթաթերի հոդերի ախտահարում, առավոտյան կաշկանդվածություն: Ողնաշարի ախտահարման կլինիկական նշանները բացակայում են:
Սեպտիկ տարբերակ - բնորոշվում է հիվանդության սկզբում սուր ձևով զարգացող տենդով (մինչև 38-39°C), առատ քրտինքով, արթրալգիաներով, միալգիաներով, նիհարումով:

Ըստ կլինիկական ընթացքի տարբերում են.

1. դանդաղ պրոգրեսիվող ընթացք (թեթև ձև). բնութագրվում է ողնաշարի նվազագույն փոփոխություններով և պոլիարթրիտի բացակայությամբ, նկատվում է ողնաշարի ոչ մեծ կիֆոզ և որոշակի կարկամություն: Հիվանդների աշխատունակությունը տուժում է աննշան:
2. դանդաղ պրոգրեսիվող ընթացք` սրացման փուլերով (միջին ծանրության ձև). բնորոշ են պարբերական սրացումները և հնարավոր երկարատև ռեմիսիաները: Պոլիարթրիտը չափավոր արտահայտված է, երբեմն բացակայում է, ցավային համախտանիշը նույնպես արտահայտված է չափավոր: Հիվանդների աշխատունակությունը տուժում է ոչ այդքան խիստ:
3. արագ պրոգրեսիվող ընթացք (ծանր ձև). կարճ ժամանակում զարգանում են կիֆոզ և անկիլոզներ, որոնք ուղեկցվում են պոլիարթրիտներով, արտահայտված ցավերով և բորբոքման ակտիվության լաբորատաոր ցուցանիշների արտահայտված շեղումներով:

Դասակարգում

Հիվանդությունը դասակարգում են մի շարք ցուցանիշերով (Վ.Ի.Չեպոյ, 1978):

Հիվանդության ձևերը.

• Կենտրոնական ձև - միայն ողնաշարի ախտահարում:
• Ռիզոմիելիկ ձև - ողնաշարի և «արմատական» հոդերի (ուսային և կոնքազդրային) ախտահարում:
• Ծայրամասային ձև - ողնաշարի և ծայրամասային հոդերի (ծնկան, սրունք-թաթային և այլն) ախտահարում:
• Սկանդինավյան կամ ռեակտիվ արթրիտին նման ձև - դաստակի մանր հոդերի և ողնաշարի ախտահարում:
• Վիսցերալ (ընդերային) ձև - վերը նշված ձևերից մեկը զուգակցված վիսցերալ օրգանների (սիրտ, աորտա, երիկամներ) ախտահարման հետ:

Հիվանդության ընթացքը.

• Դանդաղ պրոգրեսիվող:
• Դանդաղ պրոգրեսիվող` սրացման շրջաններով:
• Արագ պրոգրեսիվող:

Հիվանդության շրջանները.
I. Սկզբնական կամ վաղ շրջան.
II. Չափավոր ախտահարումներ շրջան.
III. Ուշ շրջան.

Հիվանդության ակտիվության աստիճանը.
I աստիճան - նվազագույն: Ցավեր ողնաշարում և ստորին վերջույթների հոդերում` հիմնականում շարժման ժամանակ, ողնաշարի թույլ արտահայտված կաշկանդվածություն առավոտյան: ԷՆԱ` մինչև 20 մմ/ժ, C ռեակտիվ սպիտակուց` թույլ դրական ռեակցիա (+):
II աստիճան - չափավոր: Ողնաշարի և հոդերի մշտական բնույթի ցավեր, առավոտյան չափավոր արտահայտված կաշկանդվածություն: ԷՆԱ` 20-40 մմ/ժ, C ռեակտիվ սպիտակուց` դրական ռեակցիա (++):
III աստիճան - արտահայտված: Ուժեղ մշտական ցավեր ողնաշարի և հոդերի շրջաններում: Ծայրամասային հոդերի ախտահարման դեպքում կարող է լինել սուբֆեբրիլ ջերմություն: ԷՆԱ` 40-50 մմ/ժ, C ռեակտիվ սպիտակուց` խիստ դրական ռեակցիա (+++), ֆիբրինոգեն` 65գ/լ-ից բարձր:

Ֆունկցիոնալ անբավարարության աստիճանը.
I - ողնաշարի ֆիզիոլոգիական թեքությունների փոփոխություններ, ողնաշարի և հոդերի շարժունության սահմանափակում:
II - ողնաշարի և հոդերի շարժունության արտահայտված սահմանափակում. հիվանդը ստիպված է փոխել մասնագիտությունը:
III - ողնաշարի բոլոր հատվածների և կոնքազդրային հոդի անկիլոզ, որը բերում է աշխատունակության լրիվ կորստի:

Ախտորոշում

Լաբորատոր տվյալներ

Բնորոշ է բարձր ԷՆԱ, որը հիվանդության ուշ շրջաններում կարող է դառնալ կայուն նորմալ: Լեյկոցիտոզ և հիպոքրոմ անեմիա հազվադեպ է դիտվում: Կարևոր է նաև C ռեակտիվ սպիտակուցի հայտնվելը արյան մեջ, ինչպես նաև α2- և γ-գլոբուլիների, սերոմուկոիդի, հապտոգլոբինի, սիալաթթուների քանակի մեծացումը: HLA-B27 անտիգենի հայտնաբերումը ախտորոշիչ մեծ նշանակություն ունի:

Գործիքային հետազոտություններ

Հիվանդության ախտորոշման հիմնական եղանակը ռենտգեն հետազոտությունն է, քանի որ անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտի ամենավաղ և կարևոր նախանշանը հանդիսանում է ռենտգեն հետազոտությամբ հայտնաբերված երկկողմանի սակրոիլեիտը: Սկզբում կարող է ախտահարվել մեկ հոդը, սակայն մի քանի ամիս անց պրոցեսի մեջ է ընդգրկվում նաև մյուսը: Ոչ պակաս կարևոր է նաև սինդեսմոֆիտների (հարակից ողերի միջև ոսկրային կամրջակներ) ձևավորումը, և դրանց հայտնաբերումը ռենտգեն հետազոտությամբ (ռենտգենաբանորեն` «բամբուկե փայտ»-ի սիմպտոմ): Հիվանդության ժամանակ դիտվող ռենտգենաբանական մյուս նշաններն են. էրոզիաներ, առաջային սպոնդիլիտ, էնտեզոպաթիաներ և այլն:

Սրբոսկրա-զստային անկիլոզ և «Բամբուկե ողնաշար» Բեխտերևի հիվանդության ժամանակ

Դիագնոստիկ կրիտերիաներ

Հռոմեական դիագնոստիկ կրիտերիաներ (Միջազգային կոնգրես, 1961, Հռոմ).

1. Ցավ և դժվարաշարժություն ողնաշարի ստորին գոտկային սեգմենտում, ավելի քան 3 ամիս տևողություն ունեցող և հանգիստ ժամանակ չթեթևացող:
2. Կրծքավանդակի ցավ և դժվարաշարժություն (կաշկանդվածություն):
3. Ողնաշարի գոտկային հատվածի շարժումների սահմանափակում:
4. Ողնաշարի կրծքային հատվածի տարածուն շարժումների և ծալման սահմանափակում:
5. Իրիտ և նրա բարդությունները:
6. Երկկողմանի սակրոիլեիտի ռենտգենաբանական նշաններ:
7. Սինդեսմոֆիտոզի (միջողնային սկավառակների (դիսկեր) արտաքին շերտերի ոսկրացում) ռենտգենաբանական նշաններ:

Ախտորոշումը հաստատվում է 7 դիագնոստիկ կրիտերիաներից 4-ի առկայության կամ ցանկացած այլ կրիտերիայի հետ 6-րդ կրիտերիայի համակցության դեպքում:

Բեխտերևի հիվանդության վաղ դիագնոստիկ կրիտերիաները ըստ W. Mau և համահեղինակների..

1. Գենետիկ. HLA-B27 անտիգենի առկայություն - 1,5 բալ
2. Կլինիկական
   1. ցավ ողնաշարում (բորբոքային բնույթի), 1 բալ°
   2. ցավեր գոտկատեղում, որոնք ճառագայթում են դեպի հետույք և ազդրերի հետին մակերես, ծագում են սպոնտան կամ սրբոսկրա-զստային համակցության վրա ազդող ծանրաբեռնող թեսթերից հետո - 1 բալ
   3. կրծքավանդակի ցավ` սպոնտան կամ ճնշումից հետո ծագող, կամ նրա էքսկուրսիայի սահմանափակում (< 2.5 սմ), 1 բալ
   4. ծայրամասային արթրիտ կամ կրունկների ցավ - 1 բալ
   5. առաջնային ուվեիտ - 1
   6. ողնաշարի պարանոցային և կրծքային հատվածների շարժունության նվազում երեք հարթություններով - 1 բալ
3. Լաբորատոր. ԷՆԱ-ի բարձրացում (տարիք < 50 տարեկան` տղ. > 15 մմ/ժ, կին > 25 մմ/ժ, տարիք > 50 տարեկան` տղ. > 20 մմ/ժ, կին > 30 մմ/ժ), 1 բալ
4. Ռենտգենաբանական. ողնաշարային ախտանշաններ` սինդեսմոֆիտներ («տակառանման ողեր»), «քառակուսի ողեր» (Ռոմանուսի կամ Անդերսոնի վնասումներ), ապոֆիզար կամ կող-ողնաշարային հոդերի ախտահարում - 1 բալ

Եթե բալերի գումարը կազմում է 3,5 միավոր, ապա դա վկայում է վաղ անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտի մասին:
°Ծանոթագրություն. ողնաշարի բորբոքային բնույթի ցավը դիտարկվում է որպես կլինիկական կրիտերիա, եթե առկա են ստորև նշված 5 ցուցանիշներից 4-ը.

• սկիզբ մինչև 40 տարեկան հասակը,
• աստիճանական սկիզբ,
• 3 ամիս և ավելի տևողություն,
• կապ առավոտյան կաշկանդվածության հետ,
• վիճակի լավացում ֆիզիկական վարժությունների ժամանակ:

Բուժում

Բեխտերևի հիվանդության բուժման ծրագիրը ներառում է հետևյալ եղանակները.

• ռեժիմ (օրակարգ)
• ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ (ՈՍՀԴ)
• գլյուկոկորտիկոիդներ
• սուլֆասալազին
• ոչ հորմոնալ իմունոճնշիչներ (իմունոդեպրեսանտներ)
• հակակծկումային միոռելաքսանտներ
• ՈւՆԳ-α (ուռուցքների նեկրոզի α գործոն) ինհիբիտորներ. ինֆլիքսիմաբ, ռիտուքսիմաբ
• ֆիզիոթերապիա
• բուժական ֆիզկուլտուրա
• առողջարանային բուժում:

Պրոգնոզ

Հիվանդության ընթացքը և առաջընթացի արագությունը կանխագուշակելը դժվար է: Չափազանց արագ և չափազանց դանդաղ պրոգրեսիվող ձևրը հազվադեպ են հանդիպում: Հիվանդների մեծ մասի մոտ հիվանդությունն ընթանում է ալիքաձև, ընդ որում ակտիվությունը կարող է ինքնուրույն (սպոնտան), առանց բուժման նվազել: Հաստատված է, որ ինչքան արտահայտված է ողնաշարի և հոդերի ախտահարումը հիվանդության սկզբից 10 տարի հետո, այնքան ավելի ծանր է լինում հետագա ընթացքը: Հիվանդության պրոգնոզը ավելի վատ է , եթե այն սկսվում է մանկական հասակում, ինչպես նաև , եթե վաղ են ախտահարվում (հիվանդության առաջին տարիներին) կոնք-ազդրային հոդերը, աչքերը, աորտան, ողնաշարի ֆունկցիաների ռենտգենոլոգիական խանգարումների և փոփոխությունների վաղ ի հայտ գալու դեպքում, ՈՍՀԴ-ների թույլ էֆեկտիվության դեպքում:

Հիվանդների կյանքի միջին տևողությունը պրակտիկորեն չի տարբերվում ազգաբնակչության կյանքի տևողությունից: Այն կարող է նվազել հազվադեպ դեպքերում, երբ ախտաբանական գործընթացի մեջ են ընդգրկվում նաև ներքին օրգանները, կամ դեղորայքի երկարատև օգտագործման հետևանքով զարգացող կողմնակի երևույթների (օրինակ՝ ստամոքս-աղիքային արյունահոսություն) առկայության դեպքում:

Գրականություն

• А.Н.Окороков, «Диагностика болезней внутренних органов»(2008), том 2, ISBN 978-5-89677-028-2
• Э. Фельдткеллер, «Болезнь Бехтерева. Путеводитель для пациентов (Перевод с немецкого)» (2002)
• А. Г. Бочкова, «Болезнь Бехтерева (анкилозирующий спондилит)» (2007)
• J Sieper, J Braun, M Rudwaleit, A Boonen, and A Zink, «Ankylosing spondylitis: an overview» (2002)
• А.Н.Окороков, «Лечение болезней внутренних органов»(2007), том 2

Արտաքին հղումներ

Հիվանդության ախտորոշիչ ինդեքսներ

• BASDAI - Հիվանդության ակտիվության ինդեքս (անգլերեն)
• BASFI - Հիվանդության ֆունկցիոնալ ինդեքս (անգլերեն)

Մեդիա ֆայլեր

Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտ կատեգորիայում։