Ֆինլանդիայի նահանգներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մինչև 2010 թվականի հունվարի 1-ը Ֆինլանդիան բաժանվել է 6 նահանգի (ֆին.՝ lääni — լյանի, շվեդ.՝ län — լեն)։ Նահանգները ղեկավարվում էին կառավարության կողմից, որի գլխին կանգնած է նախագահի կողմից նշանակված նահանգապետը։ Նահանգապետի պաշտոնը զբաղեցնելու առավելագույն ժամկետը 8 տարի է։ 2010 թվականին ամբողջովին լուծարվել է։

Ֆինլանդիայի նահանգները 1997-2009 թվականներին
Նահանգ Մայրաքաղաք
1 հայ․՝ Լյանսա-Սուոմի
ֆին.՝ Länsi-Suomen lääni (Länsi-Suomi)
շվեդ.՝ Västra Finlands län
հայ․՝ Տուրկու
ֆին.՝ Turku
շվեդ.՝ Åbo
2 հայ․՝ Էտելյա-Սուոմի
ֆին.՝ Etelä-Suomen lääni (Etelä-Suomi)
շվեդ.՝ Södra Finlands län
հայ․՝ Ահվենանմաա
ֆին.՝ Hämeenlinna
շվեդ.՝ Tavastehus
3 հայ․՝ Օուլու (նահանգ)
ֆին.՝ Oulun lääni (Oulu)
շվեդ.՝ Uleåborgs län
հայ․՝ Օուլու
ֆին.՝ Oulu
շվեդ.՝ Uleåborg
4 հայ․՝ Իտյա-Սուոմի
ֆին.՝ Itä-Suomen lääni (Itä-Suomi)
շվեդ.՝ Östra Finlands län
հայ․՝ Միկկելի
ֆին.՝ Mikkeli
շվեդ.՝ S:t Michel
5 հայ․՝ Ահվենանմաա
ֆին.՝ Ahvenanmaan lääni (Ahvenanmaa)
շվեդ.՝ Ålands län
հայ․՝ Մաարիանհամինա
շվեդ.՝ Mariehamn
ֆին.՝ Maarianhamina
6 հայ․՝ Լապպի
ֆին.՝ Lapin lääni (Lappi)
շվեդ.՝ Lapplands län
հայ․՝ Ռովանիեմի
ֆին.՝ Rovaniemi

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ 1997 թվականի վարչական բարեփոխումը Ֆինլանդիան բաժանվում էր 12 նահանգի, որոնք պահպանվել էին 1831 թվականին Նիկոլայ I-ի անցկացրած բարեփոխումներից։ Տասներեքերորդ նահանգի՝ Վիբորգի մեծ մասը բռնազավթված է եղել ԽՍՀՄ-ի կողմից Ձմեռային և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներից հետո։

1831 թվականին Նիկոլայ I-ի անցկացրած բարեփոխումից հետո Ֆինլանդական Մեծ իշխանությունը բաժանվել է 8 նահանգի․

Նահանգ Նահանգային քաղաք Տարածք, հզ. կմ² Բնակչություն,

հզ. մարդ, 1905

Աբո-Բյորնեբորգի նահանգ Աբո 22,9 470
Վազայի նահանգ Վազա / Նիկոլայստադ 38,3 479
Վիբորգի նահանգ Վիբորգ 31,5 458
Կուոպիոյի նահանգ Կուոպիո 35,6 319
Նյուլանդի նահանգ Հելսինգֆորս 11,1 327
Սանկտ-Միխելի նահանգ Սանկտ-Միխել 17,2 192
Թավասթհուսի նահանգ Թավասթհուս 18,0 317
Ուլեաբորգի նահանգ Ուլեաբորգ 157,0 295

1918 թվականին Ֆինլանդիայի անկախության հռչակումից հետո, Ալանդյան կղզիներն ընդգրկվել են առանձին նահանգի մեջ, որն էլ 1921 թվականի Ալանդյան ճգնաժամի արդյունքում ստացել է ինքնավար կարգավիճակ։

1921 թվականին Տարտուի խաղաղության պայմանագրի արդյունքում ձեռք բերված տարածքներով ստեղծվել է Պետսամոյի նահանգը, բայց արդեն 1922 թվականի հունվարի 1-ին լուծարվել է և միացվել Օուլուի նահանգին։

1938 թվականին Օուլու նահանգի հյուսիսային հատվածը հատկացվել է Լապպիի նահանգին։ Այն բանից հետո, երբ Վիբորգի նահանգի մեծ մասը, այդ թվում՝ նահանգային քաղաքը Ձմեռային և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներից հետո ընդգրկվեց ԽՍՀՄ-ի կազմի մեջ, Ֆինլանդիային մնացած հատվածում 1947 թվականին ստեղծվեց Կյումիի նահանգը։

1960 թվականին ստեղծվել են Կենտրոնական Ֆինլանդիա և Հյուսիսային Կարելիա նահանգները։

1997 թվականի բարեփոխումների արդյունքում նահանգների թիվը կրճատվել է մինչև 6՝ Ուուսիմաա նահանգը, Կյումին և Հյամեի նահանգի հարավային հատվածը միացվել է Հարավային Ֆինլանդիա, Վաասա, Տուրկու-Պորի, Կենտրոնական Ֆինլանդիա նահանգները և Հյամեի նահանգի հարավային հատվածը՝ Արևմտյան Ֆինլանդիա, իսկ Կուոպիո, Միկկելի և Հյուսիսային Կարելիա նահանգները՝ Արևելյան Ֆինլանդիա նահանգների մեջ։

2010 թվականի հունվարի 1-ին բոլոր նահանգները լուծարվել են։ Սակայն ստեղծվել է Տարածաշրջանային կառավարման գործակալություն։ Միևնույն ժամանակ պահպանվել են նաև Ֆինլանդիայի՝ նահանգների բաժանումը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]