Ֆերենց Ֆալուդի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆերենց Ֆալուդի
Ծնվել էմարտի 25, 1704(1704-03-25)[1]
ԾննդավայրGüssing, Güssing District, Բուրգենլանդ, Ավստրիա
Վախճանվել էդեկտեմբերի 18, 1779(1779-12-18)[1] (75 տարեկանում)
Վախճանի վայրRechnitz, Oberwart District, Բուրգենլանդ, Ավստրիա
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրադարանավար, գրող և թարգմանիչ
Լեզուհունգարերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
Ferenc Faludi Վիքիպահեստում

Ֆերենց Ֆալուդի (հունգարերեն՝ Faludi Ferenc, մարտի 25, 1704(1704-03-25)[1], Güssing, Güssing District, Բուրգենլանդ, Ավստրիա - դեկտեմբերի 18, 1779(1779-12-18)[1], Rechnitz, Oberwart District, Բուրգենլանդ, Ավստրիա), հունգարացի բանաստեղծ, ում համարում են «հունգարական նոր քնարերգության հայր»[2]: Եղել է ճիզվիտական միաբանության անդամ: Ճիզվիտական կազմակերպությունների արգելման ու փակման պատճառով աշխատանքի է անցել աղքատախնամ հաստատությունում[3]: Մինչ այդ համբավվել էր իբրև ճիզվիտ մանկավարժ, գրող, թարգմանիչ: Վարժ տիրապետել է գերմաներենին, անգլերենին, հունգարերեն է թարգմանել Վիլյամ Շեքսպիրի «Փոթորիկ» թատերգությունը: Ի հավելումն դրա՝ հավաքել ու հրատարակել է հունգարական ժողովրդական չափածո բանահյուսության ստեղծագործություններ[4]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյունսում ուսումնառությունն ավարտելուց հետո անդամագրվել է ճիզվիտական միաբանությանը, որպես համալսարանական պրոֆեսոր դասախոսել Գրացում, Լինցում, Վիեննայում: 1741-ից 1746 թվականներին նա հունգար կրոնավոր էր Հռոմում, 1753-ից 1773 թվականներին՝ դպրոցի տնօրեն Բրատիսլավայում, որոշ ժամանակ՝ նաև ճիզվիտական քոլեջի գրադարանավար: Այն բանից հետո, երբ ժիզվիտական կազմակերպություններն արգելվեցին, 1773 թվականին Ֆերենց Ֆալուդին մեկնեց Ռեխնից, որտեղ էլ 1779 թվականին կնքեց իր մահկանացուն:

Նա հունգարական բարոկկոյի դարաշրջանի վերջին ներկայացուցիչն է և ռոկոկոյին անցման փուլի մասնակիցը: Նրա ոճին բնորոշ է ժողովրդախոսակցական բառապաշարի և բանահյուսական արտահայտչաձևերի գործածությունը: Գրել է երգեր, էկլոգներ, «Կոնստանտին Ծիրանածին» ճիզվիտական ողբերգությունը: Ֆալուդիի կատարած թարգմանություններից կարելի է առանձնացնել բարոկկոյի դարաշրջանի իսպանացի անվանի գրող, փիլիսոփա, տեսաբան, ճիզվիտ Բալտասար Գրասիանի «Գրպանի պատգամախոս կամ՝ Ողջամտության գիտությունը» աշխատությունը:

Մեծարանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆերենց Ֆալուդիի պատվին է անվանակոչվել՝

  • Ռեխնիցի մերձակա Geschriebenstein-Irottkö բնապահպանական պարկի հովիտը
  • ծառուղի Ռեխնիցում
  • փողոց Գյուսինգում (այստեղ նաև հուշատախտակ է փակցվել)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ferenc Faludis literarische Bedeutung. In: Burgenländische Heimatblätter. Nr. 41/4, Festausgabe Ferenc Faludi 1704–1779. Amt der Burgenländischen Landesregierung, Landesarchiv-Landesbibliothek und Landesmuseum, Eisenstadt.
  • Franz Probst: Franz Faludi, Dichter zwischen Barock und Aufklärung, Mittler zwischen Europa und Ungarn. In: Franz Faludi, Gedichte. (ungarisch/deutsch). Edition Roetzer, Eisenstadt 1979.
  • Paul Wimmer: Faludis Gedichte, Literatur und Kritik. 1981.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Hungarian Authors; a Bibliographical Handbook by Albert Tezla, pg 154։ Books.google.com։ Վերցված է 2013-11-30 
  3. The Mediterranean in History edited by David Abulafia, pg 268։ Books.google.com։ Վերցված է 2013-11-30 
  4. In Quest of the 'miracle Stag' edited by Adam Makkai, pg 113։ Books.google.com։ Վերցված է 2013-11-30