Ֆեթուլլահ Գյուլեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆեթուլլահ Գյուլեն
թուրք.՝ Fethullah Gülen
Fethullah Gülen cropped (cropped).jpg
 
Մասնագիտություն՝ հասարակական ակտիվիստ, քարոզիչ, գրող, գիտնական, հեղինակ և փիլիսոփա
Ազգություն Թուրքեր
Դավանանք իսլամ, սուննի իսլամ և Հանաֆիական մազհաբ
Ծննդյան օր ապրիլի 27, 1941(1941-04-27)[1][2][3] (79 տարեկան)
Ծննդավայր Կարին, Թուրքիա
Քաղաքացիություն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Ի ծնե անուն թուրք.՝ Muhammed Fethullah Gülen

Ֆեթուլլահ Գյուլեն (թուրք.՝ Fethullah Gülen, ապրիլի 27, 1941(1941-04-27)[1][2][3], Կարին, Թուրքիա), թուրք գրող[4], նախկին իմամ և քարոզիչ, իսլամական հասարակական գործիչ, գրողների և լրագրողների ֆոնդի պատվավոր նախագահ[5]: Նա համարվում է ստեղծողն և նախաձեռնողը «Հիզմեթ» շարժմանը[6]: Ներկայումս նա ապրում է ԱՄՆՓենսիլվանիա նահանգի Սեյլորսբուրգ քաղաքում։ Քաղաքական վտարանդի է[7][8][9]: Գյուլենի կողմնակիցները նրան անվանում են «Հոջա էֆենդի» (պարոն ուսուցիչ)։ Գյուլենը 2008 թվականին դարձել է աշխարհի ամենաազդեցիկ մտավորականը՝ համաձայն Prospect և Foreign Policy ամսագրերի[10]: 2009 թվականից մտնում է 500 ամենաազդեցիկ մուսուլմանների շարքում (2013 թվականի տվյալներով 11-րդը)[11]: 2013 թվականին նա ներառվել է «աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ մարդկանց շարքը» ըստ Time ամսագրի[12][13][14]:

Գյուլենի մոտեցումները առկա խնդիրներին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխարհիկացում և շարիաթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուլենը քննադատում է լաիցիզմը որպես քաղաքականության, որը գնում է դեպի ռեդուկտիվ մատերիալիզմի փիլիսոփայության։ Միևնույն ժամանակ նա կարծում է, որ իսլամը և դեմոկրատիան համատեղելի են[15]: Գյուլենի կարծիքով շարիաթին են առնչվում և կրոնական արժեքները, և նամազը, ուրազան, զյաքաթը, հաջը, ընտանեկան և անձնական հարաբերությունները, կյանքի տարբեր ասպեկտները։ «Ժամանակակից դեմոկրատական հանրապետություններում ոչ ոք չի խանգարում զբաղվել այդպիսի գործերով, որոնք կազմում են իսլամի և շարիաթի ավելի քան 95%-ը: Եվ միայն 4-5 %-ն է առնչվում իշխանությանը և իրավունքին: Սա առանձին անհատների մտահոգությունը չէ, այլ նրանց, ովքեր կառավարում են: Իսլամի ընդդիմադիրները հենց այդ 4-5%-ը փորձում են ներկայացնել որպես ամբողջ շարիաթ»[16]:

Թուրքիա և Եվրամիություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուլենը հավանություն տվեց Թուրքիայի անդամակցմանը ԵՄ-ին` նշելով, որ դրանից չեն տուժի կողմերից ոչ մեկը, այլ միայն կշահեն։

Կնոջ դերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուլենի հայացքները կնոջ իրավունքների նկատմամբ «պրոգրեսիվ» են, բայց «ժամանակակից կին պրոֆեսիոնալները Թուրքիայում հեռու են այն բանից, որ նրանց ընդունեն որպես իրավահավասար»[17]: Գյուլենը նշում է,որ իսլամը փրկել է կանանց, «նրանք ընդհանրապես չեն փակվել իրենց տներում և ... երբեք չեն ճնշվել»: Նա նշում է, որ «արևմտյան տիպի ֆեմինիզմը … որը ամբողջությամբ լցված է ատելությամբ տղամարդկանց նկատմամբ, դատապարտված է կործանման, ինչպես մնացած բոլոր հեղափոխական շարժումները»[18]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]