Jump to content

Ֆեթհի Օքյար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆեթհի Օքյար
 
Կուսակցություն՝ Հանրապետական ժողովրդավարական կուսակցություն և Լիբերալ հանրապետական կուսակցություն
Կրթություն՝ Մանաստիրի ռազմական բարձրագույն դպրոց և Օսմանյան ռազմական քոլեջ
Մասնագիտություն՝ դիվանագետ և քաղաքական գործիչ
Դավանանք իսլամ
Ծննդյան օր ապրիլի 29, 1880(1880-04-29)
Ծննդավայր Պրիլեպ, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանի օր մայիսի 7, 1943(1943-05-07)[1] (63 տարեկան)
Վախճանի վայր Ստամբուլ, Թուրքիա[2]
Թաղված Զինջիրլիքույու գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն  Թուրքիա և  Օսմանյան կայսրություն
Ամուսին Galibe Okyar?
Զավակներ Nermin Kırdar? և Osman Okyar?

Ալի Ֆեթհի Օքյար (թուրքերեն՝ Ali Fethi Okyar, ապրիլի 29, 1880(1880-04-29), Պրիլեպ, Օսմանյան կայսրություն - մայիսի 7, 1943(1943-05-07)[1], Ստամբուլ, Թուրքիա[2] Ալի Ֆեթհի բեյ), թուրք պետական գործիչ և դիվանագետ, որը նույնպես ծառայել է որպես զինվորական սպա և դիվանագետ Օսմանյան կայսրության գոյության վերջին տասնամյակում։ Նա նաև Թուրքիայի երկրորդ վարչապետն էր (1924-1925) և Թուրքիայի խորհրդարանի երկրորդ նախագահը Մուսթաֆա Քեմալից հետո։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է չերքեզական[3] կամ ալբանական ընտանիքում։

1913 թվականին նա միացել է միության և առաջադիմության կոմիտեին (վե թերաքքի ջեմիյեթի) և ընտրվել է կոմիտեի գլխավոր քարտուղար[4]։ Նույն թվականին նշանակվել է դեսպան Բուլղարիայում, իսկ դիվանագիտական առաքելության ռազմական կցորդը Մուստաֆա Քեմալն էր։

1922 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է Թուրքիայի ներքին գործերի նախարար։

1924-1923 թվականներին և 1924-1925 թվականներին՝ Թուրքիայի վարչապետ[5]։ Միաժամանակ այդ պաշտոնը համատեղել է երկրի ազգային պաշտպանության նախարարի պաշտոնի հետ (1924-1925)։

Այդ նշանակումների միջև ընկած ժամանակահատվածում եղել է Ազգային մեծ ժողովի նախագահ։

1925-1930 թվականներին եղել է Ֆրանսիայում Թուրքիայի դեսպանը։ Նա Աթաթուրքին խնդրել է Յալովայում կայացած հանդիպման ժամանակ թույլ տալ ընդդիմադիր Լիբերալ Հանրապետական կուսակցություն հիմնել՝ Թուրքիայում Բազմակուսակցական ժողովրդավարության ավանդույթ ստեղծելու համար։ Սակայն երբ կառավարությունը նկատել է իսլամիստների և Աթաթուրքի բարեփոխումների հակառակորդների շրջանում այդ ընդդիմադիր կուսակցության աջակցությունը[6], այն հայտարարվել է անօրինական և փակվել էր, իրավիճակը նման է Առաջադիմական հանրապետական կուսակցությանը, որը  1924 թվականին գոյատևել է մի քանի ամիս։

1939-1941 թվականներին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 Türkiye Diyanet Vakfı Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (тур.) — Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı.
  3. ↑ Türkiye Kurtuluş Savaşı'nda Çerkes göçmenleri at Google Books
  4. ↑ «Members of the Meclis-i Mebusan, 1912». Msu.edu. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 11 январь 2013 г-ին.
  5. ↑ «Кратка биография на Али Фетхи Окяр». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
  6. ↑ Domestic and Foreign Policy During the Atatürk Period Արխիվացված 2014-03-28 Wayback Machine. Turkish Teachers Association of Victoria. Läst 27 mars 2014.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

W. F. Weiker, Political tutelage and decocracy in Turkey: the Free Party and its afternath, Leyde 1973.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆեթհի Օքյար» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ֆեթհի_Օքյար&oldid=10600124» էջից