Օսկար Դավիչո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օսկար Դավիչո
սերբ.՝ Оскар Давичо
Ծնվել էհունվարի 18, 1909(1909-01-18)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՇաբաց, Սերբիա[4]
Վախճանվել էսեպտեմբերի 30, 1989(1989-09-30) (80 տարեկան) կամ 1989[5][6][7]
Վախճանի վայրԲելգրադ, ՀՍՖՀ
ԳերեզմանԲելգրադի Նոր գերեզմանոց
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծ, կոմիսար և լրագրող
Լեզուսերբերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Yugoslavia (1946-1992).svg Հարավսլավիա
ԿրթությունՓարիզի համալսարան և Բելգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետ (1930)
ԱնդամակցությունՍերբիայի գրողների միություն
ՊարգևներՍոցիալիստական աշխատանքի հերոսի շքանշան ՆԻՆ մրցանակ[8] ՆԻՆ մրցանակ[9] ՆԻՆ մրցանակ[10] Դիսովա մրցանակ[11] և Զմաևա մրցանակ

Օսկար Դավիչո (սերբ.՝ Оскар Давичо; հունվարի 18, 1909(1909-01-18)[1][2][3][…], Շաբաց, Սերբիա[4] - սեպտեմբերի 30, 1989(1989-09-30) կամ 1989[5][6][7], Բելգրադ, ՀՍՖՀ), սերբ արձակագիր, բանաստեղծ, դրամատուրգ, կինոսցենարիստ:

Ստեղծագործությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օսկար Դավիչոն գրականություն է մտել սյուրռեալիստների սերբական խմբի հետ. 1930-ական թվականներին նրան բանտարկեցին կոմունիստների հետ կապեր ունենալու մեղադրանքով։ Ետպատերազմյան առաջին տարիներին Դավիչոն գրում էր քաղաքական սուր ակնարկներ, քաղաքացիական պաթոսով բանաստեղծական գործեր («Զրենյանին» պոեմը, 1947, «Բալենին ցանկապատի այն կողմում» բանաստեղծությունների ժողովածուն, 1950)։ Իսկ 1950-ական թվականների սկզբին նա հանդես եկավ սոցիալիստական ռեալիզմի դեմ, օբյեկտիվորեն դառնալով վերածնվող մոդեռնիստական ուղղության հոգևոր առաջնորդը։ Քննադատների մի մասը գտնում է, որ «փիլիսոփայական մատերիալիզմը ֆրեյդիստական և սյուրռեալիստական դրույթների հետ միացնելու» նրա ձգտումը հանգեցրեց այն բանին, որ 1950֊ական թվերին Դավիչոյի բանաստեղծությունը «կորցրեց ոչ միայն նախկին երաժշտականությունը, լուսավոր տոները, այլև զրկվեց ընդհանրապես ծիծաղից և կյանքի հրճվանքից»։ Քննադատների մի այլ խումբ հենց այս բանաստեղծությունը հռչակեց «ապագայի բանաստեղծություն»։

Նրա բոլոր վեպերը՝ և՛ ազգային-ազատագրական շարժման («Երգը», 1952), և՛ սոցիալիզմի կառուցման («Բետոնը և լուսատտիկները», 1956), և՛ հին Հարավսլավիայում զրկանքների դեմ պայքարի մասին («Աքսոր» չորսհատորանոց էպոպեան, 1963-1966), հագեցած են գաղափարների սուր բախումով, դրանցում ակտիվորեն պաշտպանվում են հակաֆաշիստական պայքարը։ Հակասությունը պատկերման առարկայի և գրողի ընտրած պոետիկական միջոցների միջև, որը գնալով ավելի ու ավելի բացահայտ է դառնում, իրար բացասող միտումների, ինչպես, ասենք, ռեալիզմի ու սյուրռեալիզմի զուգակցումը Դավիչոյին ստիպեցին քննադատորեն վերաբերվել իր գեղարվեստական ըմբռնումներին։ ժամանակին հրապուրված լինելով գեղարվեստական կառուցվածքի ծայրահեղ բարդացվածությամբ, էպոպեայում նա ձգտում է վերադառնալ շարադրանքի оբյեկտիվացմանը[12]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Munzinger Archiv (գերմ.) — 1913.
  3. 3,0 3,1 Энциклопедия Брокгауз (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Давичо Оскар // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=js20020805809
  6. 6,0 6,1 6,2 NUKAT — 2002.
  7. 7,0 7,1 7,2 Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.)Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  8. НИН online
  9. НИН online
  10. НИН online
  11. Градска библиотека "Владислав Петковић Дис" Чачак » Добитници награда
  12. Արտասահմանյան գրականության պատմություն, Ե., Երևանի համալսարանի հրատ., 1985, էջ 624-625: