Ցայ Ին Վեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ցայ Ին Վեն
Tsai Ying-wen.png
 
Կուսակցություն՝ Democratic Progressive Party?
Կրթություն՝ Թայվանի ազգային համալսարան, Լոնդոնի տնտեսության և քաղաքական գիտությունների դպրոց[1], Կորնելի իրավաբանական դպրոց, Taipei Municipal Zhongshan Girls High School?, Bei'an Junior High School? և Taipei Municipal Changan Elementary School?
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, փաստաբան և համալսարանի պրոֆեսոր
Ծննդյան օր օգոստոսի 31, 1956(1956-08-31)[2][3][4] (63 տարեկան)
Ծննդավայր Չժունշան, Թայբեյ, Չինաստանի Հանրապետություն
Քաղաքացիություն Flag of the Republic of China.svg Չինաստանի Հանրապետություն
Հայր Tsai Chieh-sheng?
 
Կայք՝ english.president.gov.tw
president.gov.tw/Default.aspx
 
Ինքնագիր Signature of Tsai Ing-wen (Vector).svg
 
Պարգևներ

Քետցալի շքանշան

Ցայ Ին Վեն (չին.՝ 蔡英文, անգլ.՝ Tsai Ing-wen, օգոստոսի 31, 1956(1956-08-31)[2][3][4], Չժունշան, Թայբեյ, Չինաստանի Հանրապետություն), թայվանցի քաղաքական գործիչ, Թայվանի նախագահը 2016 թվականի մայիսի 20-ից։ Նախագահի պաշտոնում վերընտրվել է 2020 թվականի հունվարի 11-ին[5][6][7][8]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յան Ին Վենը 1978 թվականին ավարտել է Թայվանի ազգային համալսարանի իրավաբանական քոլեջը։ 1980 թվականին Կոռնելի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի գիտական աստիճան։ 1984 թվականին Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում ստացել է իրավունքի դոկտորի գիտական աստիճան (PhD)։

Լոնդոնից վերադառնալուց հետո իրավունք է դասավանդել Թայբեյի համալսարանում։ 1990-ական թվականներին մասնակցել է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը Թայվանի անդամակցության բանակցություններին։ Նախագահ Լի Դենհուեյի ժամանակ (1996-2000) եղել է Թայվանի ազգային անվտանգության խորհրդի անվտանգության հարցերով խորհրդական։

2000 թվականի մայիսից մինչև 2004 թվականի մայիսը եղել է Չինաստանի հետ հարաբերությունների նախարար։

2004 թվականին անդամակցել է Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցությանը։ 2004 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2006 թվականի հունվարը եղել է «Օրենսդրական Յուանի» պատգամավոր։ 2006 թվականի հունվարին նշանակվել է Չինաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ, 2007 թվականի մայիսին վարչապետ Սու Չժենչանի ողջ կաբինետի հետ հրաժարական է ներկայացրել։

2008 թվականի մայիսի 20-ին ընտրվել է Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցության ներկայացուցիչ, իսկ 2012 թվականին եղել է նախագահական ընտրություններում այդ կուսակցության թեկնածուն։

2012 թվականին պարտվել է նախագահական ընտրություններում՝ ստանալով ձայների 45,6%-ը և լքել է կուսակցության ղեկավարի պաշտոնը։ 2014 թվականի մայիսին կրկին ընտրվել է կուսակցության նախագահ։

Քաղաքական հայացքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չինաստանի և Թայվանի հարաբերություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցայ Ինվենը հանդես է գալիս կղզու անկախության և Թայվանի Հանրապետության հռչակման օգտին[9], ինչպես նաև Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության (ՉԺՀ) հետ ներկայիս մերձեցման խիստ քննադատությամբ: Ընդ որում, հետագա տնտեսական զարգացման հարցում նա խոսում է Չինաստանի տեսանկյունից բավականին հակասական երկու բաների մասին։ Մի կողմից` Ցայ Ինվենը կցանկանար պահպանել ստատուս քվոն ՉԺՀ-ի հետ համագործակցության տնտեսական առումով։ Սակայն նա նաև հայտարարել է Միացյալ Նահանգների հովանու ներքո Անդրխաղաղօվկիանոսյան գործընկերությանն անդամակցելու անհրաժեշտության մասին, որոնք սկզբնապես չէին ծրագրում Չինաստանին հրավիրել այդ առևտրային ակումբ: Այդ պատճառով Անդրխաղաղօվկիանոսյան անդամակցությունը Թայվանի համար կնշանակեր ՉԺՀ-ի հետ հարաբերությունների կտրուկ վատթարացում[10]։

ԼԳԲՏ-ի հանդեպ վերաբերմունք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցայ Ինվենը աջակցում է նույնասեռ ամուսնությունների օրինականացմանը՝ դա համարելով իրավահավասարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության բարձր մակարդակի վկայություն[11][12]։

Նախագահություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

108 Anti-drug Responsible Persons Group.jpg

2015 թվականի ապրիլի 15-ին Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցության կողմից առաջադրվել է նախագահի թեկնածու[13]: 2016 թվականի հունվարի 16-ին Թայվանի նախագահական ընտրությունների արդյունքներով համոզիչ հաղթանակ է տարել՝ հավաքելով ձայների 56,28 տոկոսը, և դարձել Թայվանի առաջին կին նախագահը: Նրա գլխավոր մրցակիցը՝ Չժու Լիլունը, որն ընտրություններում առաջադրվել էր Գոմինդան կուսակցության կողմից, հավաքել է ձայների 31,04 տոկոսը: Արդյունքների հրապարակումից հետո Ցայ Ինվենը ելույթի ժամանակ հույս է հայտնել ամրապնդել հարաբերությունները Միացյալ Նահանգների հետ՝ միևնույն ժամանակ հայտարարելով, որ մտադիր չէ խզել կապերը Չինաստանի հետ: Բացի այդ, Ցայը կոչ է արել հավատարիմ մնալ Հարավային Չինաստանի ծովում նավարկության ազատության սկզբունքին:

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Foreign Policy» ամսագրում նախագահ Ցայ Ինվենին համարել են 2016 թվականի աշխարհի 100 առաջատար մտածողներից մեկն այն բանի համար, որ նա «գզել է արջին» (նկատի ունենեալով ՉԺՀ-ն), ինչպես նշվում է ամերիկյան հանդեսի կայքէջում[14]:

Ինվեն անունը (չինարեն՝ 英文|英文, փինյին՝ Yīngwén) թարգմանվում է «անգլերեն»:

2017 թվականի սեպտեմբերի կեսերին Թայվանական հասարակական կարծիքի հիմնադրամի կողմից անցկացված հարցման արդյունքների համաձայն՝ Ցայ Ինվենի վարկանիշները մեծապես բարելավվել են վարչապետ Լայ Ցինդենի նշանակումից հետո[15]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 蔡英文博論指導老師超大咖 英國政府顧問!比爾蓋茲曾發文悼念 — 2019.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Munzinger-Archiv — 1913.
  4. 4,0 4,1 Brockhaus Enzyklopädie
  5. «Taiwan opposition candidate admits defeat in presidential election»։ Reuters (անգլերեն)։ 11 January 2020։ Վերցված է 11 January 2020 
  6. «Taiwan's Tsai wins second presidential term» (en-GB)։ 11 January 2020։ Վերցված է 11 January 2020 
  7. Kuo Lily (11 January 2020)։ «Taiwan re-elects Tsai Ing-Wen as president in clear message to China»։ The Guardian (en-GB)։ ISSN 0261-3077։ Վերցված է 11 January 2020 
  8. «Թայվանի նախագահական ընտրություններում հաղթել է գործող առաջնորդ Ցայ Ին Վենը» 
  9. На президентских выборах на Тайване победили сторонники независимости
  10. Тайваньские выборы: напрасна ли встреча лидеров Тайваня и КНР?
  11. Власти Тайваня обсуждают легализацию однополых отношений
  12. «Marriage law 'cannot contradict' ruling»։ Taipei Times։ 30 November 2018։ Արխիվացված է օրիգինալից 18 May 2019-ին։ Վերցված է 18 May 2019 
  13. Цай Инвэнь стала кандидатом от ДПП на предстоящих выборах главы администрации Тайваня
  14. «Президент Тайваня Цай Инвэнь – одна из мировых мыслителей 2016 года»։ Тайвань • Новости (ru-RU)։ 2016-12-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-12-20-ին։ Վերցված է 2016-12-19 
  15. «Лучшее решение президента Тайваня с момента инаугурации»։ Новости Тайваня (ru-RU)։ 2017-09-18։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-18-ին։ Վերցված է 2017-09-18