Տառեղներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տառեղներ
Մոխրագույն տառեղ
Մոխրագույն տառեղ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Թռչուններ
Կարգ Հավալուսնանմաններ
Ընտանիք Տառեղներ
Լատիներեն անվանում
Ardeidae
Leach, 1820
Արեալ
պատկեր

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերների որոնում
Վիքիպահեստում




Տառեղները ՝ երկար ոտքեր և կտուց ունեցող թռչուններ են, և պատկանում են տառեղների (Ardeidae) ընտանիքին։ Բնակվում են քաղցրահամ ջրերում և առափնյա գոտիներում։ Աշխարհում գոյություն ունի հաստատված 64 տեսակ։ [1] Botaurus և Ixobrychus ցեղերին պատկանող տառեղների տեսակները անվանում են ջրցուլեր, այլ ոչ թե տառեղներ։[2]

Թեև տառեղները տեսքով հիշեցնում են այլ ընտանիքներին պատկանող թռչուններին ինչպիսին են՝ արագիլները, քաջահավերը և կռունկները, նրանք տարբերվում են այս թռչուններից նրանով, որ թռիչքի ժամանակ պարանոցը երկտակ ծալում են դեպի ուսերը այլ ոչ թե ձգված պարանոցով թռչում։[3] Մեկ այլ առանձնահատկություն, որը տառեղներին առանձնացնում է վերոհիշյալ թռչուններից դա փոշենման աղվամազի առկայությունն է կրծքի և որովայնի հատվածներում։[4][5][6]

Այս ընտանիքի որոշ անդամներ բույնը դնում են գաղութներով ծառերի վրա, իսկ ոմանք՝ հատկապես ջրցուլերը, բույնը պատրաստում են գետնին օգտագործելով եղեգ կամ այլ բույսերից։[3] 

Բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լուսանկարը արվել է Լոս Անջելես գետի ափին։
Սպիտակ մեծ տառեղ (Ardea alba) Լուսանկարը արվել է Լոս Անջելես գետի ափին։

Տառեղները երկար ոտքեր և կտուց ունեցող միջին և խոշոր թռչուններ են։ Որցերի և էգերի  միջև տարբերությունը չնչին է։ Որցերը մի փոքր ավելի խոշոր են էգերից։ Ամենափոքր տեսակը համարվում է փոքր ջրցուլը, որի երկարությունը կարող է լինել 30 սմ-ից փոքր։ Տառեղի ամենամեծ տեսակի՝ Գողիաթ տառեղը որի բարձրությունը կարող է հասնել 152 սմ-ի։ Տառեղների պարանոցը կարող է երկտակ ծալվել Տ տառի նման ի շնորհիվ նրա որ պարանոցի ողերից մեկը ձևափոխված է։ Պարանոցը կարող է հետ քաշվել և առաջ գալ։ Թռիչքի ժամանակ պարանոցը երկտակ ծալում է դեպի ուսերը ի տարբերություն այլ երկար պարանոց ունեցող թռչունների։ Ոտքերը երկար են և ամուր են: Թռիչքի ժամանակ ոտքերը և թաթերը հետ են ձգված։[7]

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տառեղների (Ardeidae) ընտանիքը նախկինում ընգրկված էր արագիլանմանների (Ciconiiformes) կարգի մեջ։ Սակայն 2008 թվականին գիտական հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ այս ընտանիքի թռչունները պետք է ընդգրկվեն հավալուսնանմանների (Pelecaniformes ) կարգի մեջ։[8][9] Ի պատասխան այդ բացահայտումների, Միջազգային Թռչնագիտական Ժողովը վերջերս վերադասակարգեց տառեղներին (Ardeidae) և նրանց քույր ընտանիք՝ քաջահավերին (Threskiornithidae) հավալուսնանմաններ (Pelecaniformes) կարգի մեջ։[10]     

Հայաստանի Հանրապետությունում հանդիպում է 9 տեսակ՝ եգիպտական տառեղ, դեղին տառեղ, կվակվա, շիկակարմիր տառեղ, սպիտակ փոքր տառեղ, փոքր ջրցուլ, մեծ ջրցուլ, մոխրագույն տառեղ, սպիտակ մեծ տառեղ։[2][11]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Family Herons (Ardeidae) | the Internet Bird Collection | HBW Alive»։ www.hbw.com։ Վերցված է 2019-01-30 
  2. 2,0 2,1 Ադամյան Մարտին Ս․, Քլեմ Դանիել Կրտսեր (2000)։ Հայաստանի թռչունները: Դաշտային ուղեցույց։ ԱՄՆ: Հայաստանի ամերիկյան համալսրան 
  3. 3,0 3,1 Ադամյան Մարտին Ս․ (1985)։ Հայաստանի Թռչունները։ Երևան: Սովետական գրող 
  4. «Powder Down – All About Birds»։ rampages.us։ Վերցված է 2019-01-30 
  5. «psittaciform | Definition & Characteristics»։ Encyclopedia Britannica (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-01-30 
  6. grubby Why is the ibis often, says the egret always clean? | Paperbark Writer (2011-06-29)։ «Powder down and the Black-crowned Night-Heron»։ Sibley Guides (en-US)։ Վերցված է 2019-01-30 
  7. Ad Cameron, Christopher M. Perrins, Colin James, Oliver Harrison (1979)։ Birds--their life, their ways, their world։ Reader's Digest Association 
  8. Clarke Andrew (2008-07-14)։ «Faculty of 1000 evaluation for A phylogenomic study of birds reveals their evolutionary history.»։ F1000 - Post-publication peer review of the biomedical literature։ Վերցված է 2019-01-30 
  9. Yuri Tamaki, Witt Christopher C., Steadman David W., Sheldon Frederick H., Moore William S., Miglia Kathleen J., Marks Ben D., Huddleston Christopher J., Harshman John (2008-06-27)։ «A Phylogenomic Study of Birds Reveals Their Evolutionary History»։ Science (անգլերեն) 320 (5884): 1763–1768։ ISSN 0036-8075։ PMID 18583609։ doi:10.1126/science.1157704 
  10. «August 2018 | Clements Checklist» (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-01-30 
  11. «Էջ:Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարան (Nature of Armenia encyclopedia in Armenian).djvu/523 — Վիքիդարան»։ hy.wikisource.org։ Վերցված է 2019-01-29