Տակլա Մական

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Տալկա-Մական (կիտ. трад. 塔克拉瑪干沙漠, упр. 塔克拉玛干沙漠, пиньинь: Tǎkèlāmǎgān Shāmò, уйг. تەكلىماكان قۇملۇقى, Тәклимакан қумлуқи < уйгур. заимствование из արաբ.: такла от ترك тарк «оставлять, покидать» и уйг. макан «кров, обиталище», то есть «заброшенное, покинутое место» [1]), անապատ Չինաստանի Սինցզյան-ույղուրական ինքնավար շրջանի արևմուտքում: Աշխարհի ավազոտ անապատներից մեկն է: Երկարությունը արևմուտքից մինչև արևելք ավելի քան 1000 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 400 կմ, իսկ անապատի մակերեսը՝ 300.000 կմ²: Ձևավորվել է տեղումների քանակից, որը հիմնականում կազմված է ողողակային գետերի նստվածքներից և գետերից: Հարթ մակերեսը իջնում է աստիճանաբար հյուսիսից դեպի արևելք 1200-1300 մետրից դառնում է 800-900 մետր: Արևմուտքում անապատը վեր է խոյանում միայնակ և բարձրությունը կազմում է մոտ 1664 մետր: Հարավ-արևմուտքում գերակշռում են ավազաթմբերը, հյուսիս-արևմուտքում մարգերը և շատ տարածված են ավազոտ բուրգերը, որի բարձրությունը հասնում է 150-300 մետրի: Տալկա-Մականում այդ պատճառով զգալի տարածքներ են զբաղեցնում աղի բնակավայրերը: Կլիման չափավոր տաք է, տեղ տեղ կտրուկ ցամաքային և տարեկան մթնոլորտային տեղուների քանակը կազմում է 50 մմ: Անապատին հիմնականում բնորոշ է տիպիկ ուժեղ մթնոլորտ: Գետերը հոսում են դեպի Կուն-Լունյա, 100-200 կիլոմետր թափանցելով Տալկա-Մականում աստիճանաբար չորանում են ավազի մեջ: Միայն Խոտան գետն է, որն անցնում է անապատի արևմտյան և հյուսիսային եզրերով: Ստորերկրյա ջրերի խորությունը կազմում է մոտ 3-5 մետր, սակայն այդ ջրերը սովորաբար մատչելի չեն բույսերի համար, այդ իսկ պատճառով անապատի տարածքի բուսականությունը զուրկ է ջրից: Հիմանականում ջրից զուրկ են կարմրանը, բորակաթուփը և եղեգը: Անապատի ծայրամասում շատ հանդիպում է ձիթապտուղ և բարդի: Կենդանական աշխարը աղքատ է, հազվագյուտ հանդիպում են ճագարամուկ, դաշտամուկ, նապաստակներ, իսկ գետի հովիտներում վայրի խոզեր: Մշտական բնակչություն չկա: Անապատի հարավային ծայրամասի մոտակայքում գտնվել է հնագույն բնակավայրերի ավերակներ:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь. -М., 1998

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]