Նապաստակներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Նապաստակներ
Arctic Hare.jpg
(Lepus timidus)
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Կաթնասուններ
Կարգ Նապաստականմաններ
Ընտանիք Նապաստակներ
Լատիներեն անվանում
Leporidae
Fischer, 1817

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 180110
NCBI 9979

Նապաստակներ (լատ.՝ Leporidae), նապաստականմանների կարգի կաթնասունների ընտանիք։ ՀՀ հանդիպում է 1 տեսակ ՝ գորշ կամ եվրոպական նապաստակ։ Տարածված է բոլոր գոտիների դաշտերում, թփուտներում և այլուր։

Նապաստակների ընտանիքին դասվում են ճագարները և վայրի նապաստակները՝ 60-ական տեսակ: Հանդիպում են աշխարհի բոլոր մասերում: Փոքր և թեթև մարմին ունեցող և փափուկ մորթով ծածկված այս կենդանիները իրենց արագ վազքի շնորհիվ կարողանում են փրկվել գիշատիչներից: Սնվում են բուսական սննդով:


Նկարագիր[խմբագրել]

Նապաստակները փոքր կենդանիներ են, որոնք ադապտացվել են արագ վազքին: Ունեն երկար ետևի ոտքեր (չորս մատ) և առջևի համեմատաբար կարճ ոտքեր (հինգ մատ): Թաթերի գետնին հարվող հատվածը կոշտ է, որը և նրանց թույլ է տալիս արագ վազել: Ունեն ամուր ճանկեր: Պոչը շատ կարճ և կլոր է: Նապաստակները ունեն երկար և լայն բացված ականջներ և շատ սուր լսողություն: Աչքերը մեծ են և գտնվում են գլխի երկու կողմերում, որը նրանց թույլ է տալիս տեսնել ամբողջ շրջապատը: Ունեն լավ գիշերային տեսողություն:

Չափսերը[խմբագրել]

Նապաստակների չափսերը կարող են տատանվել ըստ տեսակի: Հյուսիսամերիկյան ճագարները ունեն 25-29 սմ մարմնի երկարություն և կշռում են մոտ 300 գրամ, իսկ եվրապական նապաստակները ունեն 50-76 սմ մարմնի երկարություն և 25 կգ- 5 կգ մարմնի քաշ:


Մորթին ունի տարբեր երանգներ: Սովորաբար կարճ է և կարող է հաստանալ և երկարել ձմռան ամիսներին կենդանուն ցրտից պաշտպանելու համար:


Սնունդը[խմբագրել]

Նապաստակի բոլոր տեսակները բուսակեր են և հիմնականում սնվում են կանաչ բույսերով, մրգերով և բանջարեղեններով, սերմերով և արմատներով: Ինչպես կրծողները նապաստակները նույնպես ունեն չորս կտրիչներ և չունեն ժանիքներ:


Բազմացումը[խմբագրել]

Նապաստակները բազմանում են տարիկ մեկից երեք անգամ և սովորաբար ծնվում են 3-7 ձագեր: Հղիությունը տևում է 30-50 օր:


Ճագարների և նապաստակների տարբերությունները[խմբագրել]

Ի տարբերություն ճագարների, նապաստակները չափսով ավելի մեծ են և քաշով ծանր: Նապաստակների մորթին ավելի հաստ է և մազերը ավելի երկար են: Ճագարների ձագերը ծնվում են անմազ, կույր, խուլ և առաջին 10-15 օրերի ընթացքում նոր կենդանին նմանվում է իր իրական տեսքին, իսկ նապաստակների ձագերը ծնվում են լայն բացված աչքերով և արդեն մի քանի րոպեների ընթացքում կարող են արագ վազել: Նապաստակների ականջները ավելի լայն են և ավելի երկար: Նրանք ապրում են բնության մեջ և վայրի են, իսկ ճագարները սովորել են մարդու ներկայությանը և գտնվում են նրա հսկողության տակ:


Տեսակները[խմբագրել]

Pentalagus ցեղ

  • Ամամիի ճագար (Pentalagus furnessi)

Bunolagus ցեղ

  • Բուշմենյան ճագար (Bunolagus monticularis)

Nesolagus ցեղ

  • Սումատրական զոլավոր ճագար (Nesolagus netscheri)
  • Աննամիտյան զոլավոր ճագար (Nesolagus timminsi)

Romerolagus ցեղ

  • Անպոչ ճագար (Romerolagus diazi)

Brachylagus ցեղ

  • Թզուկ ճագար (Brachylagus idahoensis)


Sylvilagus ցեղ

Tapeti ենթացեղ

  • Ջրային ճագար (Sylvilagus aquaticus)
  • Բրազիլական ճագար (Sylvilagus brasiliensis)
  • Պանամայի ճագար (Sylvilagus dicei)
  • Գերերոյի ճագար (Sylvilagus insonus)
  • Ճահճային ճագար (Sylvilagus palustris)
  • Վենեսուելական ճագար (Sylvilagus varynaensis)

Sylvilagus ենթացեղ

  • Անապատային ճագար (Sylvilagus audubonii)
  • Մանզանոյի ճագար (Sylvilagus cognatus)
  • Մեքսիկական ճագար (Sylvilagus cunicularis)
  • Արևելյան ճագար (Sylvilagus floridanus)
  • Տրես Մարիայի ճագար (Sylvilagus graysoni)
  • Սարային ճագար (Sylvilagus nuttallii)
  • Ապպալաչյան ճագար (Sylvilagus obscurus)
  • Ամրակազմ ճագար (Sylvilagus robustus)
  • Նոր Անգլիական ճագար (Sylvilagus transitionalis)


Microlagus ենթացեղ

  • Թփուտների ճագար (Sylvilagus bachmani)
  • Սան Խոսեի ճագար (Sylvilagus mansuetus)



Աղբյուրներ[խմբագրել]