Վարվառա Կարինսկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վարվառա Կարինսկայա
Barbara Karinska in her London studio, 1939.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 3, 1886(1886-10-03)[1][2][3]
ԾննդավայրՆյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ կամ Խարկով, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհոկտեմբերի 18, 1983(1983-10-18)[1][3] (97 տարեկանում)
Մահվան վայրՆյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ԿրթությունԽարկովի ազգային համալսարան
Մասնագիտությունcostume designer
ՊարգևներAcademy Award for Best Costume Design, Color և Capezio Dance Award
Barbara Karinska Վիքիպահեստում

Վարվառա Կարինսկայա (Բարբարա Կարինսկայա) (անգլ.՝ Barbara Karinska, հոկտեմբերի 3, 1886(1886-10-03)[1][2][3], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ և Խարկով, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 18, 1983(1983-10-18)[1][3], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), կոստյումների ռուս և ամերիկացի նկարիչ, ֆիլմերի և բալետի բեմական կոստյումների հեղինակ, նրա աշխատանքը մեծ ազդեցություն է ունեցել բալետի ժամանակակից հագուստի արտաքին տեքսի վրա[4][5]: «Ժաննա դ'Արկ» ֆիլմի հագուստների ձևավորման համար արժանացել է «Օսկար» մրցանակի:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայրենիքում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է խարկովցի առևտրական-միլիոնատեր Անդրեյ Ժմուդսկու ընտանիքում (նրա 10 երեխաներից երրորդ էր, ավագ դուստրը): Մանկությունից հետաքրքրված է եղել ասեղնագործությամբ: Իրավագիտություն է սովորել Խարկովի համալսարանում:

1908 թվականին ամուսնացել է խարկովցի հարուստ ձեռնարկատիրոջ որդի Ալեքսանդր Մոիսեենկոյի հետ: Նրա ամուսինը մահացել է 1909 թվականին, նրանց դստեր` Իրինայի, ծնվելուց մի քանի ամիս անց: 1910 թվականին իր ավագ եղբոր` «Առավոտ» թերթի սեփականատեր Անատոլիի հետ հաղթել է դատական պրոցեսն, ինչի արդյունքում ստացել է նրա երկամյա որդու` Վլադիմիրի, խնամակալության իրավունքը:

Շուտով Վարվառան նորից է ամուսնացել, այս անգամ` փաստաբան Նիկոլայ Կարինսկու (1873-1948) հետ: Վերջինիս հաջող գործունեության արդյունքում 1915 թվականի ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ Վարվառան բնակարան է ձեռք բերել: Վարվառան դարձել է ամեն երեկո թատերական կամ բալետի ներկայացումներից հետո արվեստագետներին հյուրընկալող սալոնի տիրուհի: Զարգացրել է իր սեփական գեղարվեստական տեխնիկան, որտեղ օգտագործել է լուսանկարներով ու պատկերներով գունավոր մետաքսե մառլայի կտորներ: Նրա աշխատանքների թեմատիկան բալետն էր: Երկարատեև ինքնակատարելագործումից հետո նա իր 12 աշխատանքները ցուցադրել է մոսկովյան հայտնի պատկերասրահում: Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Նիկոլայ Կարինսկուն նշանակել են Պետրորգրադի Դատական պալատի դատախազ: 1919-1920 թվականներին նա բարձր պաշտոններ է զբաղեցրել Կամավորական բանակի կողմից վերահսկվող տարածքներում: Բոլշևիկների կողմից Ղրիմի գրավումից հետո ընտանիքն ստիպված է եղել բաժանվել. Նիկոլայ Կարինսկին արտագաղթել է, իսկ Վարվառան երեխաների հետ մնացել է Խորհրդային Ռուսաստանում և շուտով հեռակա բաժանվել է սպիտակգվարդիական ամուսնուց:

1921 թվականին Կարինսկայան վերադարձել է Մոսկվա, որտեղ շուտով ամուսնացել է մոսկվացի մինչհեղափոխական ամենահարուստ ձեռնարկատետերից մեկի որդու` Վլադիմիր Մամոնտովի հետ: ՆԷՊ-ի տարիներին Կարինսկայան կրկին սալոն է բացել, որտեղ հավաքվել են նկարիչներ, մտավորականներ և պաշտանյաներ: Նա բացել է հագուստի և գլխարկների ատելյե, հնաոճ իրերի կրպակ ու ասեղնագործության դպրոց, որը Խորհրդային իշխանությունը շուտով ազգայնացրել է:

Օտարության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1924 թվականին ՌԽԴՍՀ լուսավորության ժողկոմ Անատոլի Լունաչարսկու օժանդակությամբ Վարվարան ընտանիքի հետ դուրս է եկել ԽՍՀՄ սահմաններից` իր աշակերտների աշխատանքների ցուցահանդեսը եվրոպական երկրներում կազմակերպելու անվան տակ: Բեռլինում և Բրյուսելում կարճ ժամանակ մնալուց հետո նա հայտնվելէ Փարիզում, իսկ 1939 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք: Աշխատել է Սալվադոր Դալիի[6], Մարկ Շագալի[7] և այլ նկարիչների հետ: Բեմական կոստյումներ է կարել «Ballet Russe de Monte Carlo» և այլ բալետային խմբերի համար:

1940-1970-ական թվականներին նրա կողմից են պատրաստվել Ջորջ Բալանչինի գրեթե բոլոր բեմադրությունների հագուստները, նախ` ըստ նկարիչների էսքիզների, իսկ հետագայում արդեն` ինքնուրույն: Բացի New York City Ballet-ում կատարած աշխատանքը, նաև բեմական հագուստներ է պատրաստել տարբեր պարային խմբերի, Բրոդվեյ թատրոնում բեմադրված մյուզիքլների և հոլիվուդյան ֆիլմերի համար: Հագուստ է պատրաստել մոտավորապես 50 բալետային ներկայացումների համար:

Կոստյումներ պատրաստելիս Կարինսկայան օգտագործել է փափուկ կիսաշրջազգեստներ, որոնք չեն խանգարել պարուհիների շարժումներին: Հենց Կարինսկայան է համարվում այսօր ամբողջ աշխարհում տարածված բալետային հագուստի` տուտուի հեղինակը: Նա հրաժարվել է օղակապերից և շուղերից և պատրաստել է բազմաշերտ թեթև ծալքեր, որոնք ցուցադրել են պարուհու իրանն ու ոտքերը:

Արժանացել է Օսկար մրցանակի` «Ժաննա դ'Արկ» ֆիլմի հագուստի ձևավորման համար: Առաջադրվել է Օսկար մրցանակի` «Հանս Քրիստիան Անդերսեն» ֆիլմ-բալետի հագուստների ձևավորման համար:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2003 - Խարկովում հասարակական ակտիվիստներն ստեղծել են Վարվառա Կարինսկայայի անվան հիմնադրամ
  • 2004 - ստեղծվել է Կարինսկայայի անվան Նորաձևության և թատերական հագուստի միջազգային փառատոն
  • 2005 - Խարկովում Ժմուդսկի ընտանիքի նախկին տանը տեղադրվել է Վարվառա Կարինսկայային նվիրված հուշատախտակ (քանդակագործ` Ս. Յաստրեբով)
  • 2015 - Խարկովում Վարվառա Կարինսկայայի անունով փողոց է անվանակոչվել քաղաքի Կիևյան շրջանում

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #11929690X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 filmportal.de — 2005.
  4. «Шекспир балетного костюма»։ 2008-10-15։ Վերցված է 2018-06-05 
  5. Bentley, Toni, Costumes by Karinska. — New York. — 192 pages с. — ISBN 0810935163, 9780810935167
  6. Wadsworth Atheneum Museum of Art, Gorey's worlds. — Hartford, Connecticut. — ix, 149 pages с. — ISBN 9780691177045, 069117704X
  7. «Inside the Fantastical Costume World of Marc Chagall»։ Pointe (անգլերեն)։ 2017-10-20։ Վերցված է 2018-06-05 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]