Սրբուհի Գալֆայան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սրբուհի Գալֆայան
հայ․՝ Սրբուհի Գալֆայան
Սրբուհի Գալֆայան.jpg
Ծնվել էփետրվարի 17, 1822(1822-02-17)
ԾննդավայրԿոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն կամ Քարթալ, Ստամբուլի նահանգ, Թուրքիա
Մահացել էհուլիսի 4, 1889(1889-07-04) (67 տարեկանում)
Մահվան վայրԿոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունմիանձնուհի

Սրբուհի Նշանի Գալֆայան (փետրվարի 17, 1822(1822-02-17), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն և Քարթալ, Ստամբուլի նահանգ, Թուրքիա - հուլիսի 4, 1889(1889-07-04), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն), միանձնուհի, բարերար, ժանեկագործ, ասեղնագործող վարպետ, Գալֆայան վարժարանի հիմնադիր[1]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սրբուհի մայրապետ Նշանի Գալֆայանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսից քիչ հեռու գտնվող Քարթալ գյուղում: Սրբուհին ընտանիքի վեց զավակներից առաջինն էր: 12 տարեկանում՝ հոր մահից հետո, ստիպողաբար ամուսնությունից խուսափելու համար ցանկանում է մտնել կուսանոց: 1837 թվականին Սրբուհին հիվանդանում է ժանտախտով: Ապաքինվելուց հետո մոր հետ տեղափոխվում Կոստանդնուպոլիս հորեղբոր` գյուղատնտես, Թուրքիայի փոստ-հեռագրատան, այնուհետև հասարակական շինությունների նախարար Աղաթոն Գրիգոր էֆենդիի տուն: 1840 թվականին Կոստանդնուպոլսում դառնում է մայրապետ[2]:

Սրբուհի Գալֆայանը եղել է ձեռագործության վարպետ: Գումար վաստակելով՝ նա Խասգյուղում տուն է գնում և 1850 թվականին այստեղ բացում երկսեռ արհեստանոց, ներգրավում աշակերտների և սովորեցնում իր արվեստը:

1868 թվականին Սրբուհի Գալֆայանն իր գործերն ուղարկել է Անտվերպենի (Բելգիա) ցուցահանդեսին և արժանացել առաջին մրցանակին: Գալֆայանին հրավիրել են եգիպտական արքունիք, ապա 1858 թվականին Յուսուֆյան Գեորգ բեյի կնոջ հետ մեկնել է Իտալիա (Նեապոլ, Հռոմ, Ֆլորենցիա, Միլան), մեկ տարի անց՝ նաև Երուսաղեմ և Աթենք` կատարելու Հունաստանի թագուհու և պալատական տիկինների պատվերները[2]:

1865 թվականին՝ խոլերայի համաճարակի ժամանակ հավաքել է ծնողազուրկ հայ երեխաներին և իր տան սենյակները տրամադրել է նրանց խնամելու, կրթելու, դաստիարակելու համար: Միջոցների սղության պատճառով հանգանակություն է սկսում և 1866 թվականին հիմնադրվում են Գալֆայան միաբանությունն ու Գալֆայան որբանոց-վարժարանը:

1870 թվականին Սրբուհի մայրապետը 20 որբուհիների հետ ներկայանում է Սուլթան Ազիզին և ստանում 50 ոսկի նվիրատվություն և օրական 45 ֆունտ հաց և 23 ֆունտ միս որբերի համար: 1871 թվականին Սրբուհի մայրապետը մասնակցում է Խասգյուղի Դաքեսյան առանձնատան աճուրդին և 950 ոսկի առաջարկելով` հաղթում է մրցակիցներին՝ գրպանում ունենալով միայն 110 փարա: 8 օրվա ընթացքում հանգանակությամբ 650 ոսկի է հավաքվում, մնացած 300 ոսկի գումարը վճարում են երկու ամսվա ընթացքում: 1871 թվականին Դաքեսյան վերանորոգված առանձնատունը դառնում է Գալֆայան որբանոց (այժմ՝ Գալֆայան երկսեռ դպրոց), որից հետո որբերին կրթությամբ ապահովելու համար մայրապետը ձեռնամուխ է լինում նաև վարժարանի հիմնադրմանը[3]:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սրբուհի Գալֆայանը մահացել է 1899 թվականի հուլիսի 4-ին Կ. Պոլսում՝ շաքարախտից[2]: Թաղված է հայկական եկեղեցու բակում:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ա. Հարությունյան, «Երևելի տիկնանց դարը», Երևան, 2005, Հոգևոր Հայաստան, ISBN: 99930-932-1-1:
  • Սերգեյ Ավագյան, «Նշանավոր հայուհիներ», Երևան, ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ, 2006, ISBN: 99941-53-21-8:
  • Մարգարյան Գ., Կենսագրութիւն Սրբուհի մայրապետի Նշան-Գալֆաեան, Կ. Պ, 1892:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]