Սվիսլոչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սվիսլոչ
Svislach river.jpg
Սվիսլոչ գետի տեսարանը Մինսկ քաղաքի կենտրոնից
Բնութագիր
Երկարություն 327
Ավազանի մակերես 5160 կմ²
Ավազան Բերեզինա (Դնեպրի ստորին վտակ)
Դնեպր
Սև ծով
Ջրի ծախս 24,3 (գետաբերանից 88 կմ հեռավորություն)
Ջրահոսք
Ակունք Մինսկի բարձրավայր
 · Ակունքի տեղակայում Վեկշիցի գյուղ
Գետաբերան Բերեզինա (Դնեպրի ստորին վտակ)
 · Գետաբերանի տեղակայում գյուղ Սվիսլոչ
 · Կոորդինատներ
Տեղակայում
Երկիր Բելառուս
Երկրամաս Մինսկի մարզ
Մոգիլյովի մարզ
Ջրահավաք Berezina River Basin
Գետը Վիքիպահեստում

Սվիսլոչ (բելառուս․՝ Свіслач), գետ Բելառուսի Մինսկ և Մոգիլյով մարզերում, Բերեզինայի աջ վտակը։

Բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սվիսլոչ գետը սկիզբ է առնում Մինսկի բարձրավայրից՝ Մայակ լեռից ոչ հեռու (ծովի մակարդակից 335 մ բարձրության վրա)[1], գլխավոր եվրոպական ջրբաժանի վրա, Մինսկից 39 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, Մինսկի շրջանի Վեկշիցի գյուղի մոտ։ Սվիսլոչ գետի մեջ են թափվում բազմաթիվ գետեր և առվակներ, որոնցից ամենախոշորների շարքին են դասվում Վոլմա և Տիտովկա գետերը, որոնց ջրի ծախսը գետաբերանում կազմում է 2,16 մ³/վ, Մինսկի տարածքում՝ Նեմիգա, Լոշիցա (աջից) և Սլեպյանկա (ձախից)։ 1976 թվականից միացվել է Վիլիա գետի հետ (Նեմանի ավազան)։ Ջրի միջին ծախսը գետաբերանից 88 կմ հեռավորության վրա կազմում է 24,3 մ³/վ։ Ջրի հոսքը կարգավորված է մի շարք ջրամբարների օգնությամբ, որոնցից ամենախոշորներն են համարվում Զասլավսկոե («Մինսկի ծով», մակերեսը 31 կմ²) և Օսիպովիչսկոե (11,9 կմ²) ջրամբարնեը։ Սառչում է հիմնականում դեկտեմբերին, հալչում է մարտ - ապրիլ ամիսներին։ Սվիսլոչ գետը Մինսկից ներքև համարվում է Բելառուսի ամենաաղտոտված գետը[2]:

Մանիպուլյացիաներ գետի հունի հետ Մինսկում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գետի հունը լայնացվել է Տրոիցկի արվարձանի շրջանում, ստեղծվել է արհեստական կղզի
  • Տեղաշարժվել է Յակուբովի փողոցի շրջանում
  • Այժմ գետի լայնությունը Յանկի Կուպալայի անվան զբոսայգու շրջանում կազմում է ավելի քան 20 մետր (նախկինում 20 մետրից քիչ էր)։

Վտակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սինյայա
  • Տալկա
  • Վյաչա
  • Լոշիցա
  • Ցնա
  • Սլեպնյա

Օբյեկտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սվիսլոչի վրա տեղակայված են՝

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախկինում կիրառվել է ձկնորսության, նավարկության և փայտանյութի փոխադրման նպատակներով։ Ներկայումս հիմնականում ունի սահմանափակ ռեկրեացիոն նշանակություն (միայն վերին հոսանքում, քանի որ Մինսկում և ավելի ներքև գետը խիստ աղտոտված է կոմունալ և արտադրական թափոններով)։

Անվան ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ վարկածներից մեկի, անվան մեջ առկա է –վիսլ- («հոսանք») հիմքն, որն ունի հնդեվրոպական ծագում։ -ոչ վերջավորությունը գալիս է բալթյան –akis «աղբյուր» վերջավորությունից։ Անվան առաջին «ս» տառը գոյացել է նախդիրից հոսքը արտահայտելու համար, ինչի մասին վկայում է գետի նախկին անվանումը՝ Վիսլավիցա և ածականի (վիսլոչյան) օգտագործումը[3][4]:

Այլ վարկածի համաձայն, գետի անվանումը բաղկացած է սվ- (Սվիտյազ, Օսվեյա, Սվիր և այլն) և -սլ- (Իսլոչ, Օսլիկ, Սլովեչնա, Սլուչ և այլն) մասերից[5]:

Երրորդ վարկածի համաձայն, անվան հիմքը նշանակում է «խոնավություն, ճահիճ, ողողվածք»[6]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Природа Белоруссии: Популярная энциклопедия / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 2-е изд. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1989. — С. 89. — 599 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-85700-001-7
  2. Рэкі і каналы // Беларуская энцыклапедыя. — Т. 18, ч. 2: Беларусь. — С. 49.
  3. Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь / Ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд. — М.: Русские словари, 2002. — С. 372. — 512 с. — 5000 экз.
  4. Географический словарь
  5. «Свислочь и её дети»։ «Вечерний Минск» № 11 (10384)։ 2004-01-19 
  6. Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Издательство БГУ, 1974. — С. 337-338. — 448 с. — 12 700 экз.