«Կենսական ցուցանիշներ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
{{Տեղեկաքարտ Անատոմիա|պատկեր=Maquet Flow-I anesthesia machine.jpg|նկարագրություն=Ինտեգրված համակարգերով անզգայացնող սարք՝ մի քանի կենսական պարամետրերի մոնիտորինգի համար, ներառյալ [[արյան ճնշում]]ը և [[Սրտի կծկումների հաճախականություն|սրտի աշխատանքը]]}}
 
'''Կենսական կարևոր ցուցանիշներ (''' {{lang-en|Vital Signs}} ), բժշկական ցուցանիշներ, որոնք արտացոլում են մարդու օրգանիզմում տեղի ունեցող կենսական ֆունկցիաների վիճակը։ Այս չափումները թույլ են տալիս պատկերացում կազմել անձի ընդհանուր առողջական վիճակի մասին, իսկ ցուցանիշների նորմայի սահմաններից շեղումները հուշում են հիվանդության հավանական առկայության մասին ։մասին։ Ցուցանիշները կարևոր են նաև հիվանդության ապաքինման շրջանը գնահատելու և վերահսկելու համար։ Տարբեր անձանց մոտ կենսական ցուցանիշների նորմայի սահմանները կարող են տարբեր լինել՝ կախված տվյալ անձի տարիքից, քաշից, սեռից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web|url=http://www.emergencyphysicians.org/|title=Emergency Physicians Home|website=www.emergencyphysicians.org}}</ref><ref>{{cite web|url=http://prohealthsys.com/site/resources/assessment/physical-assessment/vital-signs/vital_signs_table/|title=Vital Signs Table - ProHealthSys}}</ref>։
 
Կենսական ցուցանիշները դասակարգվում են համաձայն ({{comment|LOINC|Logical Observation Identifiers Names and Codes}}) Միջազգային ստանդարտ կոդավորման համակարգի<ref>{{Cite web|url=https://loinc.org/|title=Home|website=LOINC}}</ref>։
'''Հիմնական չորս կենսական ցուցանիշներն են'''
 
Առաջարկվել է, գումարելով անձի բոլոր կենսական ցուցանիշներին համապատասխան թվային արժեքները, ստանալ մեկ ընդհանուր միավոր։ Ըստ ստացված միավորի գնահատվում է հիվանդի առողջական վիճակը՝ համաձայն միջազգային գնահատման սանդղակի։ Այս սանդղակը թույլ է տալիս ճիշտ գնահատել անհատի առողջական վիճակը և կյանքին սպառնացող իրավիճակների դեպքում կազմակերպել հիվանդի արագ տեղափոխումը [[Վերակենդանացում|վերակենդանացման]] բաժանմունք,որտեղ [[Ռեանիմատոլոգ|արագ արձագանքման թիմը]] կկարողանա կայունացնել հիվանդի վիճակը և կանխել անցանկալի ելքերի առաջացումը<ref name="RCP20122">{{cite book|title=National Early Warning Score (NEWS): standardising the assessment of acute-illness severity in the NHS|author=National Early Warning Score Development and Implementation Group (NEWSDIG)|date=2012|publisher=Royal College of Physicians|isbn=978-1-86016-471-2|location=London}}</ref><ref name="RCP2">{{cite web|url=https://www.rcplondon.ac.uk/sites/default/files/acute_care_toolkit_6.pdf|title=Acute care toolkit 6: the medical patient at risk: recognition and care of the seriously ill or deteriorating medical patient|date=May 2013|publisher=Royal College of Physicians of London}}</ref>։
 
== Հիմնական կենսական ցուցանիշներ ==
'''Հիմնական չորս կենսական ցուցանիշներն են'''են՝
# [[Մարմնի ջերմաստիճան|մարմնի ջերմաստիճանը]]
# [[Արյան ճնշում|զարկերակային ճնշումը]]
# [[Շնչառական շարժումներ|շնչառական շարժումների թիվը]]<ref>{{cite web|url=http://my.clevelandclinic.org/healthy_living/prevention/hic_vital_signs.aspx|title=Vital Signs}}</ref>։
 
Հիմնական ցուցանիշների գնահատումից զատ բուժ․ զննման ընթացքում կարող է անհրաժեշտություն ծագել գնահատելու նաև այլ պարամետրեր՝ հինգերորդ և վեցերորդ ցուցանիշները,որոնց կանդրադառնանք ստորև։[[Պատկեր:Thermometer_(Oral_Glass).png|մինի|300x300px|Բերանի խոռոչի (օրալ) ապակյա ջերմաչափ։]]
 
Կենսական ցուցանիշները դասակարգվում են համաձայն ({{comment|LOINC|Logical Observation Identifiers Names and Codes}}) Միջազգային ստանդարտ կոդավորման համակարգի<ref>{{Cite web|url=https://loinc.org/|title=Home|website=LOINC}}</ref>։
 
Առաջարկվել է, գումարելով անձի բոլոր կենսական ցուցանիշներին համապատասխան թվային արժեքները, ստանալ մեկ ընդհանուր միավոր։ Ըստ ստացված միավորի գնահատվում է հիվանդի առողջական վիճակը՝ համաձայն միջազգային գնահատման սանդղակի։ Այս սանդղակը թույլ է տալիս ճիշտ գնահատել անհատի առողջական վիճակը և կյանքին սպառնացող իրավիճակների դեպքում կազմակերպել հիվանդի արագ տեղափոխումը [[Վերակենդանացում|վերակենդանացման]] բաժանմունք,որտեղ [[Ռեանիմատոլոգ|արագ արձագանքման թիմը]] կկարողանա կայունացնել հիվանդի վիճակը և կանխել անցանկալի ելքերի առաջացումը<ref name="RCP20122">{{cite book|title=National Early Warning Score (NEWS): standardising the assessment of acute-illness severity in the NHS|author=National Early Warning Score Development and Implementation Group (NEWSDIG)|date=2012|publisher=Royal College of Physicians|isbn=978-1-86016-471-2|location=London}}</ref><ref name="RCP2">{{cite web|url=https://www.rcplondon.ac.uk/sites/default/files/acute_care_toolkit_6.pdf|title=Acute care toolkit 6: the medical patient at risk: recognition and care of the seriously ill or deteriorating medical patient|date=May 2013|publisher=Royal College of Physicians of London}}</ref>։
 
== Հիմնական Կենսական Ցուցանիշներ ==
[[Պատկեր:Thermometer_(Oral_Glass).png|մինի|300x300px|Բերանի խոռոչի (օրալ) ապակյա ջերմաչափ։]]
 
=== Մարմնի Ջերմաստիճանջերմաստիճան ===
[[Մարմնի ջերմաստիճան]] ասելով հասկանում ենք մարմնի միջուկիներքին ջերմաստիճանը, որը նորմայում ենթարկվում է [[Ջերմակարգավորում|ջերմակարգավորման]] մեխանիզմներին : Ջերմակարգավորումը օրգանիզմում ջերմագոյացման և [[Ջերմահաղորդականություն|ջերմահաղորդականության]] հավասարակշռումն է։
 
Մարմնի ջերմաստիճանը չափվում է տվյալ անհատի նորմալ ջերմաստիճանը որոշելու համար, իսկ հիվանդության կասկածի դեպքում սկզբնական ջերմաստիճանի որոշման և հիվանդության հետագա ընթացքը գնահատելու համար։
 
Մարմնի ջերմաստիճանը կարող է չափվել բերանի խոռոչից (օրալ ջերմաչափում) , ուղիղ աղիքից (ռեկտալ ջերմաչափում) , թևատակից (աքսիլար ջերմաչափում), ականջից կամ մաշկից։ Օրալ, ռեկտալ և աքսիլար ջերմաչափումները կարող են կատարվել և՛ ապակյա,և՛ էլեկտրոնային ջերմաչափերի օգնությամբ։ Հարկավոր է նշել,որ ռեկտալ(ուղիղ աղիքային) ջերմաստիճանը մոտավորապես 0.5°C բարձր է, քան օրալ (բերանի) խոռոչի ջերմաստիճանը, իսկ աքսիլար (թևատակի) ջերմաստիճանը 0.5°C ցածր է, քան օրալ ջերմաստիճանը<ref>https://www.microlife.com/magazine/fever/how-to-measure-body-temperature-correctly</ref>։
{| class="wikitable"
|+
|97.6-99.6°F
|}
Ի տարբերություն այս մեթոդների, ականջից և մաշկից ջերմաստիճանի չափման համար հարկավոր են հատուկ սարքավորումներ։
 
Մարմնի նորմալ ջերմաստիճան է համարվում մինչև 37°C (98.6°F) , սակայն յուրաքանչյուր անհատի մոտ նորմալ ջերմաստիճանը կարող է լինել տարբեր։ Հիմնականում նորմալ ջերմաստիճանըջերմաստիճանն ընկած է 36.0°C-ից 37.5°C (96.5–995-99.5°F). սահմանում։
 
Մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում հիմնականում դիտվում է համակարգային [[Ինֆեկցիա|ինֆեկցիաների]] կամ բորբոքման առկայության դեպքում է։ [[Տենդ]] կոչվում է մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացումը 37.8°C-ից։ Ջերմաստիճանի բարձրացման այլ պատճառ է [[Հիպերթերմիա|հիպերթերմիան]],որը կապված է օրգանիզմում ջերմափոխանակության համակարգի անկանոնությունների հետ որպես ջերմագոյացման ավելացման հետևանք։
 
Ջերմաստիճանի իջեցում (հիպոթերմիա) նույնպես հանդիպում է և դրա առաջացման պատճառը պետք է պարզաբանել։ [[Հիպոթերմիա]] կոչվում է մարմնի ջերմաստիճանի իջեցումը 35°C (95°F) և ավելի վար։ Հիպոթերմիայի պատկեր կարող են առաջացնել գլխուղեղի տրավմաները,որոշ մետաբոլիկ հիվանդություններ՝ շաքարային դիաբետը, վահանաձև գեղձի հետ կապված խնդիրները և այլն։այլն<ref>{{Cite web|url=https://www.webmd.com/women/picture-of-the-thyroid|title=The Thyroid (Human Anatomy): Picture, Function, Definition, Location in the Body, and More|last=Hoffman|first=Matthew|last2=MD|website=WebMD|language=en|accessdate=2021-07-14}}</ref>։
 
Խորհուրդ է տրվում գնահատել նաև ջերմաստիճանի տատանման ժամանակային կախումը։Այն որոշ դեպքերում կարող է ունենալ ախտորոշիչ նշանակություն։ Որպես օրինակ՝ հեկտիկ տենդը, որին բնորոշ է կարճ ժամանակաշրջանում ջերմաստիճանի կտրուկ տատանման լայն միջակայքը, բնորոշ է հիմնականում թարախային բարդություններով ուղեկցվող հիվանդություններին՝ [[Պիելոնեֆրիտ|պիելոնեֆրիտին]], [[Թարախակույտ|աբսցեսներին]], որոշ դեպքերում նաև [[Տուբերկուլոզ|տուբերկուլյոզին]], [[Լիմֆոմա|լիմֆոմաներին]] և այլն։այլն<ref>{{Cite web|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK324/|title=Fever, Chills, and Night Sweats|last=Dall|first=Lawrence|last2=Stanford|first2=James F.|date=1990|editor-last=Walker|editor-first=H. Kenneth|editor2-last=Hall|editor2-first=W. Dallas|publisher=Butterworths|pmid=21250166|accessdate=2021-07-14|editor3-last=Hurst|editor3-first=J. Willis}}</ref>։
 
=== Անոթազարկ ===
23 105

edits

Նավարկման ցանկ